# شمز ($mz) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/$mz
- **Kuran'da:** 1 ayette, toplam 1 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn

## Anlam

Büzülüp toplanmak temel anlamdır; hoşlanılmayan bir şeyden içi daralıp ondan uzaklaşmak (iş'meazze) buradan doğar.

## Lisânü'l-Arab — شمز maddesi

> شمز: الشَّمْزُ: التَّقَبُّض. اشمَأَزَّ اشمِئْزازاً: انْقَبَضَ وَاجْتَمَعَ بَعْضُهُ إِلى بَعْضٍ؛ وَقَالَ أَبو زَيْدٍ: ذُعِرَ مِنَ الشَّيْءِ وَهُوَ المَذْعور. والشَّمْز: نُفُورُ النَّفْسِ مِنَ الشَّيْءِ تَكْرَهُهُ. وَقَالَ الزَّجَّاجُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: وَإِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ؛ مَعْنَاهُ نَفَرَتْ، وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذا قِيلَ لَا إِله إِلا اللَّهُ نَفَروا مِنْ هَذَا. وَقَالَ ابْنُ الأَعرابي: اشْمَأَزَّت اقْشَعَرَّتْ. وَقَالَ قَتَادَةُ: اشمأَزت استكبرتْ وَكَفَرَتْ ونَفَرَتْ. وَفِي الْحَدِيثِ: / فَسَيَلِيكُمْ أُمراءُ تَقْشَعِرّ مِنْهُمُ الْجُلُودُ وتشْمَئِزُّ مِنْهُمُ الْقُلُوبُ / أَي تَنْقَبِضُ وَتَجْتَمِعُ، وَهَمْزَتُهُ زَائِدَةٌ، وَهِيَ الشُّمَأْزِيزَة. وَرَجُلٌ فِيهِ شُمَأْزِيزَة مِنِ اشْمَأْزَزْت. قَالَ شَمِرٌ: قَالَ خَالِدُ بْنُ جَنْبَةَ: اشْمِئزاز السِّعْرِ[[. قوله [اشمئزاز السعر إِلى قوله أي مشدودة] كذا بالأَصل]] اشمأَز اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ مُقْلَوْلِيًا، قُلْتُ: مَا الْمُقْلَوْلِي؟ قَالَ: النَّدَةُ الَّتِي تَجْمَعُهَا جَمْعَةً وَاحِدَةً، قُلْتُ: مَا النَّدَةُ؟ قَالَ السَّوق الشَّدِيدُ حَتَّى يَكُونَ كأَنه مُشْرَبة فِي الأَقْران أَي مَشْدُودَةٌ فِي الْحِبَالِ. والمُشْمَئِزُّ أَيضاً: النَّافر الْكَارِهُ لِلشَّيْءِ. واشْمَأَزَّ الشيءَ: كَرِهه بِغَيْرِ حَرْفِ جَرٍّ؛ عَنْ كُرَاعٍ. والمُشْمَئِزُّ: المَذْعور.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 5, s. 362 — https://shamela.ws/book/1687/2946

## Kitâbu'l-Ayn — شمز maddesi

> التشميز: ليست بعربية، يقال: شمزت الأرض تشميزا. واشمأز، إذا تقبض.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 6, s. 233 — https://shamela.ws/book/1682/2237

## Türevler

- ٱشْمَأَزَّتْ (şmeezzet) — ürker: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Zümer 39:45** — Allah, "tek başına[1]" anıldığı zaman, Âhiret'e îmân etmeyenlerin kalpleri burkulur. Onun yanı sıra başkası[2] anıldığı zaman sevinip mutluluk duyarlar.  
  https://akilkuran.com/zumer-suresi/45-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt