# اله (Alh) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/Alh
- **Kuran'da:** 124 ayette, toplam 147 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Tek temel anlamı ibadettir; ilâh, kendisine kulluk edilen demektir. Allah adı da bu köktendir; insanların taptığı her şeye de onlar katında ilâh denir.

## Lisânü'l-Arab — اله maddesi

> أله: الإِلَهُ: اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، وَكُلُّ مَا اتُّخِذَ مِنْ دُونِهِ مَعْبُودًا إلَهٌ عِنْدَ مُتَّخِذِهِ، وَالْجَمْعُ آلِهَةٌ. والآلِهَةُ: الأَصنام، سُمُّوا بِذَلِكَ لِاعْتِقَادِهِمْ أَن الْعِبَادَةَ تَحُقُّ لَهَا، وأَسماؤُهم تَتْبَعُ اعْتِقَادَاتِهِمْ لَا مَا عَلَيْهِ الشَّيْءُ فِي نَفْسِهِ، وَهُوَ بَيِّنُ الإِلَهةِ والأُلْهانيَّةِ: وَفِي حَدِيثِ وُهَيْب بْنِ الوَرْد: إِذَا وَقَعَ الْعَبْدُ فِي أُلْهانيَّة الرَّبِّ، ومُهَيْمِنِيَّة الصِّدِّيقين، ورَهْبانِيَّةِ الأَبْرار لَمْ يَجِدْ أَحداً يأْخذ بِقَلْبِهِ / أَي لَمْ يَجِدْ أَحداً يُعْجِبُهُ وَلَمْ يُحِبَّ إلَّا اللَّهَ سُبْحَانَهُ؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: هُوَ مأْخوذ مِنْ إلَهٍ، وَتَقْدِيرُهَا فُعْلانِيَّة، بِالضَّمِّ، تَقُولُ إلَهٌ بَيِّنُ الإِلَهيَّة والأُلْهانِيَّة، وأَصله من أَلِهَ يَأْلَهُ إذا تَحَيَّر، يُرِيدُ إِذَا وَقَعَ الْعَبْدُ فِي عَظَمَةِ اللَّهِ وَجَلَالِهِ وَغَيْرِ ذَلِكَ مِنْ صِفَاتِ الرُّبُوبِيَّةِ وصَرَفَ وَهْمَه إِلَيْهَا، أَبْغَضَ النَّاسَ حَتَّى لَا يَمِيلُ قَلْبُهُ إِلَى أَحد. الأَزهري: قَالَ اللَّيْثُ بَلَغَنَا أَن اسْمَ اللَّهِ الأَكبر هُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إلَّا هُوَ وَحْدَهُ[[. قوله [إلا هو وحده] كذا في الأَصل المعوّل عليه، وفي نسخة التهذيب: اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ والله وحده انتهى. ولعله إلا الله وحده]]: قَالَ: وَتَقُولُ الْعَرَبُ للهِ مَا فَعَلْتُ ذَاكَ، يُرِيدُونَ والله ما فعلت. وقال الْخَلِيلُ: اللَّهُ لَا تُطْرَحُ الأَلف مِنْ الِاسْمِ إِنَّمَا هُوَ اللَّهُ عَزَّ ذِكْرُهُ عَلَى التَّمَامِ؛

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 467 — https://shamela.ws/book/1687/7028

## Kitâbu'l-Ayn — اله maddesi

> إنّ اسم الله الأكبر هو: الم لا إله إل هو وحده. وتقول العرّب: الله ما فعلت ذاكء تریذ: والله ما فعلته. والتاله: التَعنّد. قال رؤية0©: من واسترجَعْسّ من تألهى وقولهم فى الجاهليّة الجَهْلاء: لاو أنت أى له أنت. ويقولون: لا هم اغفر لناء وكره ذلك فى الإسلام وقول" : لاه ابن عم لك لا ما ف الوبقات من العواقب

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — اله maddesi

> مزة والكاف والراء أصل واحد، وهو الحفر، قال الخليل: الأكرة حفرة تحفر إلى جنب الغدير والحوض، ليصفو فيها الماء; يقال: تأكرت أكرة. وبذلك سمي الأكار. قال الأخطل: عبدا لعلج من الحصنين أكار قال العامري: وجدت ماء في أكرة في الجبل، وهي نقرة في الصفا قدر القصعة. الهمزة واللام والهاء أصل واحد، وهو التعبد. فالإله الله تعالى، وسمي بذلك لأنه معبود. ويقال: تأله الرجل: إذا تعبد. قال رؤبة: لله در الغانيات المده ... سبحن واسترجعن من تألهي والإلاهة: الشمس، سميت بذلك لأن قوما كانوا يعبدونها. قال الشاعر: فبادرنا الإلاهة أن تؤوبا فأما قولهم في التحير أله يأله فليس من

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 126 — https://shamela.ws/book/21710/170

## Müfredât — اله maddesi

> الله: قيل: أصله إله فحذفت همزته، وأدخل عليها الألف واللام، فخص بالباري تعالى، ولتخصصه به قال تعالى: هل تعلم له سميا [مريم/ 65] . وإله جعلوه اسما لكل معبود لهم، وكذا اللات، وسموا الشمس إلاهة 3 لاتخاذهم إياها معبودا. وأله فلان يأله الآلهة: عبد، وقيل: تأله. فالإله على هذا هو المعبود 4 . وقيل: هو من: أله، أي: تحير، وتسميته بذلك إشارة

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 82 — https://shamela.ws/book/23636/64

## Türevler

- إِلَـٰهَ (ilahe) — tanrı: 37 kez
- إِلَـٰهٌۭ (ilahun) — tanrıdır: 13 kez
- إِلَـٰهٍ (ilahin) — ilah: 13 kez
- إِلَـٰهًا (ilahen) — bir tanrı: 10 kez
- ءَالِهَةًۭ (aliheten) — tanrılar: 7 kez
- ءَالِهَتِنَا (alihetina) — tanrılarımız-: 5 kez
- أَءِلَـٰهٌۭ (eilahun) — tanrı mı var?: 5 kez
- إِلَـٰهًۭا (ilahen) — bir tanrı: 5 kez
- إِلَـٰهُكُمْ (ilahukum) — sizin tanrınız: 5 kez
- إِلَـٰهٌ (ilahun) — tanrı: 4 kez
- ءَالِهَتَكُمْ (alihetekum) — sizin tanrılarınızı: 3 kez
- إِلَـٰهِ (ilahi) — tanrısına: 3 kez
- ءَالِهَةً (aliheten) — tanrılar: 2 kez
- ءَالِهَةًۭ ۖ (aliheten) — tanrılar: 2 kez
- ءَالِهَةٌۭ (alihetun) — tanrılar: 2 kez
- إِلَـٰهَهُۥ (ilahehu) — tanrı: 2 kez
- إِلَـٰهَيْنِ (ilaheyni) — (iki) tanrı: 2 kez
- وَإِلَـٰهُكُمْ (ve ilahukum) — Tanrınız: 2 kez
- ءَأَـٰلِهَتُنَا (alihetuna) — bizim tanrılarımız mı?: 1 kez
- ءَالِهَةً ۖ (aliheten) — tanrılar: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 13 / 147)

- **Bakara 2:133** — Yoksa siz, Yakûb'un ölümü anında onun yanında mıydınız? Hani oğullarına: "Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?" demişti. Onlar da: "Senin ilâhına ve ataların İbrâhîm, İsmâîl ve İshâk'ın ilâhı olan Tek İlâh'a kulluk edeceğiz. Biz, Ona teslim olanlardanız." demişlerdi.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/133-ayet.md
- **Bakara 2:163** — Sizin İlâhınız[1] bir tek İlâh'tır. Ondan başka İlâh yoktur. O, Rahmeti Bol ve Kesintisiz Olan'dır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/163-ayet.md
- **Bakara 2:255** — Allah: Ondan başka ilâh yoktur. O, sürekli diridir, koruyup gözetendir. Onda ne bir dalgınlık olur ne de Onu bir uyku tutar. Göklerde ve yerde olan her şey Onundur. İzni olmaksızın[1] Onun katında şefaatte bulunabilecek kimmiş? Onların[2] önlerinde ve arkalarında[3] olan her şeyi bilir. Onlar, Onun ilminden ancak dilediği kadarını kavrayabilirler. Onun egemenliği yeri ve göğü kuşatmıştır. Bunları korumak Ona ağır gelmez. O, Çok Yüce ve Çok Güçlü'dür.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/255-ayet.md
- **Ali İmran 3:2** — Allah, kendisinden başka ilâh olmayandır. O, Mutlak Diri'dir Varlığı Koruyup Yöneten'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/2-ayet.md
- **Ali İmran 3:6** — Sizi, rahimlerde dilediği gibi şekillendiren Odur. Ondan başka ilâh yoktur. Mutlak Üstün Olandır En Doğru Hüküm Veren'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/6-ayet.md
- **Ali İmran 3:18** — Kendisinden başka ilâh[1] olmadığına Allah tanıktır. Melekler ve hakkâniyeti gözeten ilim sahipleri[2] de tanıktırlar ki: Ondan başka ilâh yoktur. O, Mutlak Üstün Olan ve En Doğru Hüküm Veren'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/18-ayet.md
- **Ali İmran 3:62** — Bunlar, gerçeğin haberleridir. Allah'tan başka ilâh yoktur. Kuşkusuz, Allah, Mutlak Üstün Olan'dır, En İyi Hüküm Veren'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/62-ayet.md
- **Nisa 4:87** — Kendisinden başka ilâh olmayan Allah, gerçekleşeceği kesin olan Kıyâmet Günü'nde, sizi kesin olarak toplayacaktır. Allah'tan daha doğru sözlü kim olabilir?  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/87-ayet.md
- **Nisa 4:171** — Ey Kitâp Ehli! Dininiz hakkında haddi aşmayın. Allah hakkında, gerçek olandan başka bir şey söylemeyin. Allah'ın Resûl'ü Îsâ Mesih, Meryem'in oğludur. Ve o, Allah'ın Meryem'e attığı kelime[1] ve Kendisinden bir rûhtur. O halde Allah'a ve Resûllerine îmân edin. Ve "Üçtür." demeyin. Buna son verin. Bu, sizin için hayırlı olandır. Kuşkusuz Allah, tek bir İlâh'tır. O, çocuk sahibi olmaktan münezzehtir. Göklerde ve yerde ne varsa Onundur. Vekil olarak Allah yeter.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/171-ayet.md
- **Maide 5:73** — Ant olsun "Allah, üçün üçüncüsüdür." diyenler Kâfir oldular. Oysaki bir tek ilâhtan başka ilâh yoktur. Ve eğer bu söylediklerinden vazgeçmezlerse, onlardan Kâfirlik edenlere elbette elem verici bir azâp dokunacaktır.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/73-ayet.md
- **Maide 5:116** — Allah: "Ey Meryem Oğlu Îsâ! İnsanlara, Allah'tan başka beni ve annemi iki ilâh edinin diye sen mi söyledin?" buyurduğunda, "Sen yücesin." dedi. "Gerçek olmayan bir şeyi söylemek haddim değil. Ben onu söyleseydim, Sen onu bilirdin. Nefsimde olanı bilirsin, ben ise Sen'in zatında olanı bilmem. Sen, gaipleri eksiksiz bilensin."  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/116-ayet.md
- **Enam 6:19** — De ki: "Tanıklık yönünden hangi şey daha güvenilirdir?" De ki: "Aramızda tanık Allah'tır. Bu Kur'an; bana, sizi ve ulaştığı herkesi uyarmam için vahyedildi. Yoksa Allah ile beraber başka ilâhlar[1] olduğuna tanıklık mı ediyorsunuz?" De ki: "Ben tanıklık etmem." De ki: "O ancak tek ilâhtır. Kuşkusuz ben, sizin şirk koştuğunuz şeylerden uzağım."  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/19-ayet.md
- **Enam 6:46** — De ki: "Söyleyin bana! Eğer Allah; işitmenizi ve görmenizi yok etse ve kalbinizi mühürlese, Allah'tan başka hangi ilâh onları size geri verebilir?" Bak, âyetlerimizi nasıl çok yönlü açıklıyoruz. Buna rağmen yine de yüz çeviriyorlar.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/46-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt