# ايد (Ayd) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/Ayd - **Kuran'da:** 11 ayette, toplam 11 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât ## Anlam Güç ve koruma temel anlamdır. Desteklemek (te'yîd), birini güçlendirmektir; bir şeyi koruyan siper ve ordunun iki kanadı da bu köktendir. ## Lisânü'l-Arab — ايد maddesi > أيد: الأَيْدُ والآدُ جَمِيعًا: الْقُوَّةُ؛ قَالَ الْعَجَّاجُ: / مِنْ أَن تبدلت بآدِي آدا / يَعْنِي قُوَّةَ الشَّبَابِ. وَفِي خُطْبَةِ / عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ: وأَمسكها مِنْ أَن تَمُورَ بأَيْدِه / أَي بِقُوَّتِهِ؛ وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَاذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ؛ أَي ذَا الْقُوَّةِ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: كَانَتْ قُوَّتُهُ عَلَى الْعِبَادَةِ أَتم قُوَّةٍ، كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوُمًا، وَذَلِكَ أَشدّ الصَّوْمِ، وَكَانَ يُصَلِّي نِصْفَ اللَّيْلِ؛ وَقِيلَ: أَيْدُه قُوَّتُهُ عَلَى إِلانةِ الْحَدِيدِ بإِذن اللَّهِ وَتَقْوِيَتِهِ إِياه. وَقَدْ أَيَّده عَلَى الأَمر؛ أَبو زَيْدٍ: آدَ يَئِيد أَيداً إِذا اشْتَدَّ وَقَوِيَ. والتأْييد: مَصْدَرٌ أَيَّدته أَي قَوَّيْتُهُ؛ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ؛ وَقُرِئَ: إِذ آيَدْتُك أَي قوّيتك، تقول منه: آيَدْته عَلَى فاعَلْته وَهُوَ مؤيَد. وَتَقُولُ مِنَ الأَيْد: أَيَّدته تأْييداً أَي قوَّيته، وَالْفَاعِلُ مؤَيِّدٌ وَتَصْغِيرُهُ مؤَيِّد أَيضاً وَالْمَفْعُولُ مُؤَيَّد؛ وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ؛ قَالَ أَبو الْهَيْثَمِ: آدَ يَئِيدُ إِذا قَوِيَ، وآيَدَ يُؤْيِدُ إِيآداً إِذا صَارَ ذَا أَيد، وَقَدْ تأَيَّد. وأُدت أَيْداً أَي قوِيتُ. وتأَيد الشَّيْءُ: تَقَوَّى. وَرَجُلٌ أَيِّدٌ. بِالتَّشْدِيدِ، أَي قَوِيٌّ؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / إِذا القَوْسُ وَتَّرها أَيِّدٌ، ... رَمَى فأَصاب الكُلى والذُّرَا / يَقُولُ: إِذا اللَّهُ تَعَالَى وتَّر القوسَ الَّتِي فِي السَّحَابِ رَمَى كُلى الإِبل وأَسنمتَها بِالشَّحْمِ، يَعْنِي مِنَ النَّبَاتِ الَّذِي يَكُونُ مِنَ الْمَطَرِ. وَفِي حَدِيثِ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ: إِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ لَا تَزَالُ تُؤَيِّدُك أَي تُقَوِّيكَ وَتَنْصُرُكَ وَالْآدُ: الصُّلب. والمؤيدُ: مِثَالُ الْمُؤْمِنِ: الأَمر الْعَظِيمُ وَالدَّاهِيَةُ؛ قَالَ طَرَفَةُ: / تَقُولُ وَقَدْ، تَرَّ الوظيفُ وساقُها: ... أَلستَ تَرى أَنْ قَدْ أَتيتَ بمُؤْيِدِ؟ / وَرَوَى الأَصمعي بمؤيَد، بِفَتْحِ الْيَاءِ، قَالَ: وَهُوَ الْمُشَدَّدُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ؛ وأَنشد للمثَقِّب العَبْدي: / يَبْني، تَجَاليدي وأَقْتادَها، ... ناوٍ كرأْسِ الفَدَنِ المُؤْيَدِ / يُرِيدُ بِالنَّاوِي: سَنَامَهَا وَظَهْرَهَا. والفدَن: الْقَصْرُ. وَتَجَالِيدُهُ: جِسْمُهُ. والإِيادُ: مَا أُيِّدَ بِهِ الشَّيْءُ؛ اللَّيْثُ: وإِيادُ كُلِّ شَيْءٍ مَا يُقَوَّى بِهِ مِنْ جَانِبَيْهِ، وَهُمَا إِياداه. وإِياد الْعَسْكَرِ: الْمَيْمَنَةُ وَالْمَيْسَرَةُ؛ وَيُقَالُ لِمَيْمَنَةِ الْعَسْكَرِ وَمَيْسَرَتِهِ: إِياد؛ قَالَ الْعَجَّاجُ: / عَنْ ذِي إِيادَينِ لَهَامٍ، لَوْ دَسَرْ ... برُكْنهِ أَركانَ دَمْخٍ، لانْقَعَرْ / وَقَالَ يَصِفُ الثَّوْرَ: / مُتَّخِذًا مِنْهَا إِياداً هدَفا / وَكُلُّ شَيْءٍ كَانَ وَاقِيًا لِشَيْءٍ، فَهُوَ إِيادُه. والإِياد: كُلُّ مَعْقل أَو جَبَلٍ حَصِينٍ أَو كَنَفٍ وَسِتْرٍ وَلَجَأٍ؛ وَقَدْ قِيلَ: إِن قَوْلَهُمْ أَيده اللَّهُ مُشْتَقٌّ مِنْ ذَلِكَ؛ قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وَلَيْسَ بِالْقَوِيِّ، وَكُلُّ شَيْءٍ كَنَفَك وَسِتْرَكَ: فَهُوَ إِياد. وَكُلُّ مَا يُحْرَزُ بِهِ: فَهُوَ إِياد؛ وَقَالَ امْرُؤُ الْقَيْسِ يَصِفُ نَخِيلًا: فأَثَّتْ أَعاليه وآدتْ أُصولُه، ... وَمَالَ بِقِنْيانٍ مِنَ البُسْرِ أَحمرا / آدَتْ أُصوله: قَوِيَتْ، تَئيدُ أَيْداً. والإِيادُ: التُّرَابُ يُجْعَلُ حَوْلَ الْحَوْضِ أَو الخباءِ يَقْوَى بِهِ أَو يَمْنَعُ مَاءُ الْمَطَرِ؛ قَالَ ذُو الرُّمَّةِ يَصِفُ الظَّلِيمَ: / دَفَعْنَاهُ عَنْ بَيضٍ حسانٍ بأَجْرَعٍ، ... حَوَى حَوْلَها مِنْ تُرْبهِ بإِيادِ / يَعْنِي طَرَدْنَاهُ عَنْ بَيْضِهِ. وَيُقَالُ: رَمَاهُ اللَّهُ بإِحدى الْمَوَائِدِ وَالْمَآوِدِ أَي الدواهي. والإِياد: ماحَنا مِنَ الرَّمْلِ. وإِياد: اسْمُ رَجُلٍ، هُوَ ابْنُ مَعَدٍّ وَهُمُ الْيَوْمَ بِالْيَمَنِ؛ قَالَ ابْنُ دُرَيْدٍ: هُمَا إِيادانِ: إِياد بْنُ نِزَارٍ، وإِياد بْنُ سُود بْنِ الحُجر بْنِ عَمَّارِ بْنِ عَمْرٍو. الْجَوْهَرِيُّ: إِيادُ حَيٍّ مِنْ مَعَدٍّ؛ قَالَ أَبو دُواد الإِيادي: / فِي فُتوٍّ حَسَنٍ أَوجهُهُمْ، ... مِنْ إِياد بْنِ نِزار بن مُضر. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 76 — https://shamela.ws/book/1687/1518 ## Mekâyîsü'l-Luğa — ايد maddesi > الهمزة والياء والدال أصل واحد، يدل على القوة والحفظ. يقال: أيده الله، أي: قواه الله. قال تعالى: {والسماء بنيناها بأيد} [الذاريات: 47] . فهذا معنى القوة. وأما الحفظ فالإياد كل حاجز الشيء يحفظه. قال ذو الرمة: دفعناه عن بيض حسان بأجرع ... حوى حولها من تربه بإياد Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 163 — https://shamela.ws/book/21710/207 ## Müfredât — ايد maddesi > قال الله عز وجل: أيدتك بروح القدس [المائدة/ 110] فعلت من الأيد، أي: القوة الشديدة. وقال تعالى: والله يؤيد بنصره من يشاء [آل عمران/ 13] أي: يكثر تأييده، ويقال: إدته أئيده أيدا نحو: بعته أبيعه بيعا، وأيدته على التكثير. قال عز وجل: والسماء بنيناها بأيد [الذاريات/ 47] ، ويقال: له أيد، ومنه قيل للأمر العظيم مؤيد. وإياد الشيء: ما يقيه، وقرئ: (أأيدتك) 5 ، وهو أفعلت من ذلك. قال الزجاج رحمه الله 6 : يجوز أن يكون فاعلت، نحو: عاونت، وقوله عز وجل: ولا يؤده حفظهما [البقرة/ 255] أي: لا يثقله، وأصله من الأود، آد يؤود أودا وإيادا: إذا أثقله، نحو: قال يقول قولا، وفي الحكاية عن نفسك: أدت مثل: قلت، فتحقيق آده 1 : عوجه من ثقله في ممره. Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 97 — https://shamela.ws/book/23636/79 ## Türevler - وَأَيَّدْنَـٰهُ (ve eyyednahu) — ve onu destekledik: 2 kez - أَيَّدتُّكَ (eyyedtuke) — seni desteklemiştim: 1 kez - أَيَّدَكَ (eyyedeke) — seni destekledi: 1 kez - ٱلْأَيْدِ ۖ (l-eydi) — güç: 1 kez - بِأَيْي۟دٍۢ (bieydin) — sağlam: 1 kez - فَأَيَّدْنَا (feeyyedna) — biz de destekledik: 1 kez - وَأَيَّدَكُم (ve eyyedekum) — ve sizi destekledi: 1 kez - وَأَيَّدَهُم (ve eyyedehum) — ve onları desteklemiştir: 1 kez - وَأَيَّدَهُۥ (ve eyyedehu) — ve onu destekledi: 1 kez - يُؤَيِّدُ (yu'eyyidu) — destekler: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden - **Bakara 2:87** — Ant olsun ki Mûsâ'ya Kitâp'ı verdik. Ardı sıra resûller gönderdik. Meryem Oğlu İsa'ya da beyyinâtı[1] verdik ve onu Kudus'un Rûhu[2] ile destekledik. Ne zaman bir resûl hoşunuza gitmeyen bir şey getirdiyse, büyüklük taslayarak kimini yalanlayıp, kimini de öldürmediniz mi? https://akilkuran.com/bakara-suresi/87-ayet.md - **Bakara 2:253** — İşte o resûller ki her birine farklı lütuflarda bulunduk. Allah, onların kimisi ile konuşmuş, kimisinin de derecelerini yükseltmiştir. Meryem Oğlu İsâ'ya beyyinât[1] verdik ve onu Kudus'un Rûhu[2] ile destekledik. Allah dileseydi, onlardan sonra gelenler, bunca açık kanıttan sonra birbirleriyle savaşmazlardı. Yalnız onlar ihtilafa düştüler; onlardan kimisi îmân etti, yine onlardan kimisi de kâfirlik etti. Eğer Allah dileseydi birbirleriyle savaşmazlardı. Ancak, Allah neyi dilerse onu yapar. https://akilkuran.com/bakara-suresi/253-ayet.md - **Ali İmran 3:13** — İki topluluğun karşılaşmasında kesinlikle sizin için bir gösterge vardır: Topluluğun birisi Allah yolunda savaşan, diğeri de Kâfirlerdendi.[1] Kâfirler, onları kendilerinin iki katı olarak görüyorlardı. Allah, dilediğini yardımı ile destekler. Kuşkusuz, basiret[2] sahipleri için bunda bir ders vardır. https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/13-ayet.md - **Maide 5:110** — Allah, "Ey Meryem Oğlu Îsâ! Senin ve annenin üzerinde olan nimetimi hatırla." Hani seni Kudus'un Rûhu[1] ile desteklemiştim, insanlarla beşikte[2] ve yetişkinlikte konuşuyordun. Ve hani sana Kitâp'ı, Hikmet'i, Tevrât'ı ve İncil'i öğrettim. Ve hani Benim iznimle[3] çamurdan kuş şeklinde bir şey tasarlıyordun ve ona üflüyordun, Benim iznimle hemen kuş oluyordu; kör olarak doğanı ve abraşı[4] Benim iznimle iyileştiriyordun. Hani Benim iznimle ölüleri[5] çıkarıyordun. Hani İsrâîloğulları'nı senden uzaklaştırdım. Hani onlara apaçık beyyinelerle[6] geldiğinde, onlardan Kâfir olanlar, "Bu apaçık bir sihirden başka bir şey değildir." dediler. https://akilkuran.com/maide-suresi/110-ayet.md - **Enfal 8:26** — Ve hatırlayın; bir zamanlar yeryüzünde sayıca azdınız ve mus'tezaf[1] kimselerdiniz. İnsanların sizi alıp götürmesinden korkuyordunuz. O, sizi barındırdı ve yardımıyla kuvvetlendirdi. Temiz şeylerden size rızık verdi. O halde şükretmelisiniz. https://akilkuran.com/enfal-suresi/26-ayet.md - **Enfal 8:62** — Eğer sana hile yapmak isterlerse, şunu bil ki Allah sana yeter. O, yardımı ile seni ve Mü'minlerle destekledi. https://akilkuran.com/enfal-suresi/62-ayet.md - **Tevbe 9:40** — Eğer siz ona yardım etmezseniz, iyi bilin ki Allah ona yardım etmişti. Hani Kâfirler[1] onu çıkardıklarında iki kişiden ikincisiydi[2]. İkisi mağaradayken, o, arkadaşına: "Üzülme, kuşkusuz Allah bizimle beraberdir." demişti. Bunun üzerine Allah, üzerlerine dinginlik ve güven indirmişti. Onu, sizin görmediğiniz güçlerle desteklemişti.[3] Ve küfredenlerin sözünü alçaltmıştı. Allah'ın sözü ise en yüce olandır. Allah, Mutlak Üstün Olan'dır, En İyi Hüküm Veren'dir. https://akilkuran.com/tevbe-suresi/40-ayet.md - **Sad 38:17** — Onların dediklerine sabret, güçlerin sahibi kulumuz Dâvud'u düşün. O, her durumda Allah'a yönelirdi. https://akilkuran.com/sad-suresi/17-ayet.md - **Zariyat 51:47** — Göğü ellerle[1] bina ettik. Kuşkusuz genişletici olan elbette Biziz. https://akilkuran.com/zariyat-suresi/47-ayet.md - **Mücadele 58:22** — Allah'a ve Âhiret Günü'ne îmân eden bir halkın, Allah'a ve Onun Resûl'üne karşı haddi aşanlara karşı sevgi duyduklarına tanık olamazsın; isterse bunlar, babaları, çocukları, kardeşleri veya akrabaları olsun. Onlar, Allah'ın kalplerine îmân yazdığı ve kendilerini, kendinden bir rûh[1] ile desteklediği kimselerdir. Allah, onları içinden ırmaklar akan Cennetlere koyacaktır. Onlar, orada sürekli kalacak olanlardır. Allah, onlardan hoşnut oldu, onlar da Ondan hoşnut oldular. İşte onlar, Allah'ın taraftarlarıdır. Dikkat edin! Doğrusu Allah'ın taraftarları arzu ettiklerine kavuşanlardır. https://akilkuran.com/mucadele-suresi/22-ayet.md - **Saff 61:14** — Ey Îmân Edenler! Allah'ın yardımcıları olun! Meryem Oğlu İsâ'nın havarilere: "Allah yolunda benim yardımcılarım kimdir?" dediği zaman, havarilerin: "Allah yolunun yardımcıları biziz." dedikleri gibi. Sonuçta, İsrâîloğulları'nın bir kısmı îmân etti, bir kısmı da inanmadı. Biz de Îmân Edenleri, düşmanlarına karşı destekledik. Böylece, onlar üstün geldiler. https://akilkuran.com/saf-suresi/14-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt