# ضوا (DwA) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/DwA
- **Kuran'da:** 6 ayette, toplam 6 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Işık, aydınlık temel anlamdır; parlak cisimlerden yayılan ışığa bu ad verilir. Yol gösteren ilahi kitaplar da 'ışık' diye anılır.

## Lisânü'l-Arab — ضوا maddesi

> ضوأ: الضَّوءُ والضُّوءُ، بِالضَّمِّ، مَعْرُوفٌ: الضِّياءُ، وَجَمْعُهُ أَضْواءٌ. وَهُوَ الضِّواءُ والضِّياءُ. وَفِي حَدِيثِ بَدْءِ الوَحْي: / يَسْمَعُ الصَّوْتَ ويَرَى الضَّؤْءَ، أَي مَا كَانَ يَسمع مِنْ صَوْتِ المَلَك وَيَرَاهُ مِن نُوره وأَنْوارِ آياتِ رَبِّه. التهذيب، اللَّيْثُ: الضَّوْءُ والضِّياءُ: مَا أضاءَ لَكَ. وَقَالَ الزَّجَّاجُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ / يُقَالُ: ضاءَ السِّراجُ يَضوءُ وأَضاءَ يُضِيءُ. قَالَ: وَاللُّغَةُ الثَّانِيَةُ هِيَ المُختارة، وَقَدْ يَكُونُ الضِّياءُ جَمْعًا. وَقَدْ ضاءَتِ النارُ وضاءَ الشيءُ يَضُوءُ ضَوْءاً وضُوءاً وأَضاءَ يُضِيءُ. وَفِي شِعْرِ الْعَبَّاسِ: / وأَنْتَ، لمَّا وُلِدْتَ أَشْرَقَت الأَرضُ، ... وضاءَت، بِنُورِك، الأُفُقُ / يُقَالُ: ضاءَتْ وأَضاءَت بِمَعْنًى أَي اسْتَنارَتْ، وصارَت مُضِيئةً. وأَضَاءَتْه، يَتعدَّى وَلَا يَتعدَّى. قَالَ الْجَعْدِيُّ: / أضاءَتْ لَنَا النارُ وَجْهاً أَغَرَّ، ... مُلْتَبِساً، بالفُؤَادِ، التِباسا / أَبو عُبَيْدٍ: أَضاءَتِ النارُ وأَضاءَها غيرُها، وَهُوَ الضَّوْءُ والضُّوءُ، وأَمَّا الضِّياءُ، فَلَا هَمْزَ فِي يَائِهِ. وأَضاءَه لَهُ واسْتَضَأْتُ بِهِ. وَفِي حَدِيثِ عَلِيٍّ كرَّم الله وجهه: لَمْ يَسْتَضِيئُوا بِنُور العِلم ولم يَلْجَؤُوا إِلَى رُكْنٍ وثِيقٍ. / وَفِي الْحَدِيثِ: / لَا تَسْتَضِيئُوا بِنَارِ المُشْرِكِين، أَي لَا تَسْتَشِيرُوهم وَلَا تأْخُذُوا آراءَهم. جَعَل الضوءَ مَثَلًا للرأْي عِنْدَ الحَيْرَةِ. وأَضأْتُ بِهِ البيتَ وضَوَّأْتُه بِهِ وضَوَّأْتُ عَنْهُ. اللَّيْثُ: ضَوَّأْتُ عَنِ الأَمر تَضْوِئَةً أَي حِدْتُ. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: لَمْ أَسمعه مِنْ غَيْرِهِ. أَبو زَيْدٍ فِي نَوَادِرِهِ: التَّضَوُّؤُ أَن يَقوم الإِنسانُ فِي ظُلْمةٍ حَيْثُ يَرى بِضَوْءِ النَّارِ أَهْلَها وَلَا يَرَوْنه. قَالَ: وعَلِقَ رَجُلٌ مِنَ العَرَب امرأَةً، فإِذا كَانَ اللَّيْلُ اجْتَنَح إِلَى حَيْثُ يَرَى ضَوْءَ نارِها فَتَضَوَّأَها، فَقيل لَها إِن فُلَانًا يَتَضَوَّؤُكِ، لِكَيْما تَحْذَره، فَلَا تُريه إِلَّا حَسَناً. فَلَمَّا سَمِعَتْ ذَلِكَ حَسَرَتْ عَنْ يَدِها إِلَى مَنْكِبها ثُمَّ ضَرَبتْ بِكَفِّها الأُخْرى إبْطَها، وَقَالَتْ: يَا مُتَضَوِّئاهْ هَذِهِ فِي اسْتِكَ إِلَى الإِبْطِ. فَلَمَّا رأَى ذَلِكَ رَفَضَها. يُقَالُ ذَلِكَ عِنْدَ تَعْيِيرِ مَن لَا يُبَالي مَا ظَهَر مِنْهُ مِنْ قَبِيح. وأَضاءَ بِبَوْلِه: حَذَف بِهِ، حَكَاهُ عَنْ كُرَاعٍ فِي المُنَجَّد.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 112 — https://shamela.ws/book/1687/112

## Kitâbu'l-Ayn — ضوا maddesi

> ضِوَأت عن هذا الأمر تضويّة أى كشَفت عنه الضواءَ0"). والضياءُ: ما أضاءً

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — ضوا maddesi

> الضاد والواو والهمزة أصل صحيح، يدل على نور. من ذلك: الضوء والضوء بمعنى، وهو الضياء والنور. قال الله تعالى: {فلما أضاءت ما حوله} [البقرة: 17] . قال أبو عبيد: أضاءت النار وأضاءت غيرها. وأنشد: أضاءت لنا النار وجها أغر ... ملتبسا بالفؤاد التباسا

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 375 — https://shamela.ws/book/21710/1442

## Müfredât — ضوا maddesi

> الضوء: ما انتشر من الأجسام النيرة، ويقال: ضاءت النار، وأضاءت، وأضاءها غيرها. قال تعالى: فلما أضاءت ما حوله [البقرة/ 17] ، كلما أضاء لهم مشوا فيه [البقرة/ 20] ، يكاد زيتها يضيء [النور/ 35] ، يأتيكم بضياء [القصص/ 71] ، وسمى كتبه المهتدى بها ضياء في نحو قوله: ولقد آتينا موسى وهارون الفرقان وضياء وذكرا للمتقين [الأنبياء/ 48] . تم كتاب الضاد

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 514 — https://shamela.ws/book/23636/496

## Türevler

- أَضَآءَ (eda'e) — aydınlattığı: 1 kez
- أَضَآءَتْ (eda'et) — aydınlatır: 1 kez
- بِضِيَآءٍ ۖ (bidiya'in) — ışık: 1 kez
- ضِيَآءًۭ (diya'en) — bir ışık: 1 kez
- وَضِيَآءًۭ (ve diya'en) — ve bir ışık: 1 kez
- يُضِىٓءُ (yudi'u) — ışık verir: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Bakara 2:17** — Onların durumu karanlıkta ateş yakan kimselerin durumu gibidir. Ateş, etraflarını aydınlatır aydınlatmaz, Allah onların ışığını yok eder ve onları karanlıklar içinde görmez halde bırakır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/17-ayet.md
- **Bakara 2:20** — Şimşek, neredeyse görmelerini yok edecekti. Şimşek, aydınlık verince ışığında yürürler; üzerlerine karanlık çökünce de oldukları yerde kalakalırlar. Allah dileseydi onların işitme ve görme yetilerini tamamen yok ederdi. Kuşkusuz, Allah'ın gücü her şeye yeter.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/20-ayet.md
- **Yunus 10:5** — Güneş'i bir ziya,[1] Ay'ı bir nûr[2] yapan ve yılların sayısını ve hesabını bilmeniz için menziller[3] belirleyen Odur. Allah, bunları ancak hakk ile yaratmıştır. O, bilen bir halk için âyetlerini ayrıntılı olarak açıklamaktadır.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/5-ayet.md
- **Enbiya 21:48** — Ant olsun ki, Mûsâ ve Hârûn'a takvâ sahipleri için bir ışık olan, bir öğüt olan Furkân'ı[1] verdik.  
  https://akilkuran.com/enbiya-suresi/48-ayet.md
- **Nur 24:35** — Allah, göklerin ve yeryüzünün aydınlığıdır.[1] Onun aydınlığı, içinde ışık bulunan kandil yuvası gibidir. O kandil, bir fanus içindedir. O fanus, inciden bir yıldız gibidir. Doğuya da batıya da ait olmayan mübarek bir ağacın yağından yakılır. Onun yağı neredeyse kendisine ateş dokunmasa bile ışık verir. Aydınlık üstüne aydınlıktır. Allah, hak eden kimseyi aydınlığına iletir. Allah, insanlara örnekler verir. Allah, her şeyi bütün ayrıntılarıyla bilendir.  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/35-ayet.md
- **Kasas 28:71** — Baksanıza! Eğer Allah, üzerinize geceyi, Kıyâmet Günü'ne kadar aralıksız devam ettirse, Allah'tan başka size aydınlığı verecek olan ilâh kimdir? Hâlâ gerçeğe kulak vermeyecek misiniz?  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/71-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt