# حذر (Hpr) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/Hpr - **Kuran'da:** 19 ayette, toplam 21 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât ## Anlam Sakınmak ve uyanık olmak temel anlamdır; korkulan şeyden korunma ve tetikte, hazırlıklı bulunma bundan doğar. ## Lisânü'l-Arab — حذر maddesi > حذر: الحِذْرُ والحَذَرُ: الْخِيفَةُ. حَذِرَهُ يَحْذَرُهُ حَذَراً واحْتَذَرَهُ؛ الأَخيرة عَنِ ابْنِ الأَعرابي، وأَنشد: / قلتُ لقومٍ خَرجُوا هَذالِيلْ: ... احْتَذِرُوا لَا يَلْقَكُمْ طَمالِيلْ / ورجلُ حَذِرٌ وحَذُرٌ[[. قوله: [وحذر] بفتح الحاء وضم الذال كما هو مضبوط بالأصل، وجرى عليه شارح القاموس خلافاً لما في نسخ القاموس من ضبطه بالشكل بسكون الذال]] وحاذُورَةٌ وحِذْرِيانٌ: مُتَيَقِّظٌ شَدِيدُ الحَذَرِ والفَزَعِ، مُتَحَرِّزٌ؛ وحاذِرٌ: متأَهب مُعِدٌّ كأَنه يَحْذَرُ أَن يفاجَأَ؛ وَالْجَمْعُ حَذِرُونَ وحَذارَى. الْجَوْهَرِيُّ: الحَذَرُ والحِذْرُ التَّحَرُّزُ؛ وأَنشد سِيبَوَيْهِ فِي تعدِّيه: حَذِرٌ أُمُوراً لَا تُخافُ، وآمِنٌ ... مَا ليسَ مُنْجِيهِ مِنَ الأَقْدارِ / وَهَذَا نَادِرٌ لأَن النَّعْتَ إِذا جَاءَ عَلَى فَعِلٍ لَا يَتَعَدَّى إِلى مَفْعُولٍ. وَالتَّحْذِيرُ: التَّخْوِيفُ. والحذارُ: المُحاذَرَةُ. وَقَوْلُهُمْ: إِنه لابْنُ أَحْذارٍ أَي لابْنُ حَزْمٍ وحَذَرٍ. والمَحْذُورَةُ: الْفَزَعُ بِعَيْنِهِ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حاذِرُونَ، وَقُرِئَ: حَذِرُونَ وحَذُرونَ أَيضاً، بِضَمِّ الذَّالِ، حَكَاهُ الأَخفش؛ وَمَعْنَى حَاذِرُونَ متأَهبون، وَمَعْنَى حَذِرُونِ خَائِفُونَ، وَقِيلَ: مَعْنَى حَذِرُونِ مُعِدُّونَ. الأَزهري: الحَذَرُ مَصْدَرُ قَوْلِكَ حَذِرْتُ أَحْذَرُ حَذَراً، فَأَنا حاذِرٌ وحَذِرٌ، قَالَ: وَمَنْ قرأَ: وإِنا لَجَمِيعٌ حَاذِرُونَ؛ أَي مُسْتَعِدُّونَ. وَمَنْ قرأَ: حَذِرُونَ، فَمَعْنَاهُ إِنا نَخَافُ شَرَّهُمْ. وَقَالَ الْفَرَّاءُ فِي قَوْلِهِ: حَاذِرُونَ، رُوِيَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنه قَالَ مُؤْدُونَ: ذَوُو أَداةٍ مِنَ السِّلَاحِ. قَالَ: وكأَنَّ الحاذِرَ الَّذِي يَحْذَرُكَ الْآنَ. وكَأَنَّ الحَذِرَ المَخْلُوقُ حَذِراً لَا تَلْقَاهُ إِلَّا حَذِراً. وَقَالَ الزَّجَّاجُ: الحاذِرُ المستعدُّ، والحَذِرُ الْمُتَيَقِّظُ؛ وَقَالَ شَمِرٌ: الحاذِرُ المُؤْدِي الشَّاكُّ فِي السِّلَاحِ؛ وأَنشد: / وبِزَّةٍ مِن فَوْقِ كُمَّيْ حاذِرِ، ... ونَثْرَةٍ سَلَبْتُها عَنْ عامِرِ، / وحَرْبَةٍ مِثْلِ قُدَامَى الطَّائِرِ / وَرَجُلٌ حِذْرِيانٌ إِذا كَانَ حَذِراً، عَلَى فِعْليانٍ. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ*؛ أَي يُحَذِّرُكُمْ إِياه. أَبو زَيْدٍ: فِي الْعَيْنِ الحَذَرُ، وَهُوَ ثِقَلٌ فِيهَا مِنْ قَذىً يُصِيبُهَا؛ والحَذَلُ بِاللَّامِ، طُولُ الْبُكَاءِ وأَن لَا تَجِفَّ عَيْنُ الإِنسان. وَقَدْ حَذَّرَهُ الأَمَر وأَنا حَذِيرُكَ مِنْهُ مُحَذِّرك مِنْهُ أُحَذِّرُكَهُ. قَالَ الأَصمعي: لَمْ أَسمع هَذَا الْحَرْفَ لِغَيْرِ اللَّيْثِ، وكأَنه جَاءَ بِهِ عَلَى لَفْظِ نَذِيرُكَ وعَذِيرُكَ. وَتَقُولُ: حَذَارِ يَا فُلَانُ أَي احْذرْ؛ وأَنشد لأَبي النَّجْمِ: / حَذارِ مِنْ أَرْماحِنا حَذارِ ... أَوْ تَجْعَلُوا دُونَكُمُ وَبارِ / وَتَقُولُ: سُمِعَتْ حَذارِ فِي عَسْكَرِهِمْ ودُعِيَتْ نَزال بَيْنَهُمْ. والمَحْذُورَةُ: كالحَذَرِ مَصْدَرٌ كالمَصْدُوقَةِ والمَلْزُومَة، وَقِيلَ: هِيَ الْحَرْبُ. وَيُقَالُ: حَذارِ مِثْلُ قَطامِ أَي احْذرْ، وَقَدْ جَاءَ فِي الشِّعْرِ حَذار وأَنشد اللِّحْيَانِيُّ: / حَذارِ حَذارٍ مِنْ فَوارِسِ دارِمٍ، ... أَبا خالِدٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَتَنَدَّما / فَنَوَّنَ الأَخيرة وَلَمْ يَكُنْ يَنْبَغِي لَهُ ذَلِكَ غَيْرَ أَن الشَّاعِرَ أَراد أَن يُتِمَّ بِهِ الْجُزْءَ. وَقَالُوا. حَذارَيْكَ، جَعَلُوهُ بَدَلًا مِنَ اللَّفْظِ بِالْفِعْلِ، وَمَعْنَى التَّثْنِيَةِ أَنه يُرِيدُ: لِيَكُنْ مِنْكَ حَذَرٌ بَعْدَ حَذَرٍ. وَمِنْ أَسماء الْفِعْلِ قَوْلُهُمْ: حَذَرَكَ زَيْداً وحَذَارَكَ زَيْدًا إِذا كُنْتَ تُحَذِّرُه مِنْهُ. وَحَكَى اللِّحْيَانِيُّ: حَذارِك، بِكَسْرِ الرَّاءِ، وحُذُرَّى صِيغَةٌ مَبْنِيَّةٌ مِنَ الحَذَرِ؛ وَهِيَ اسْمٌ حَكَاهَا سِيبَوَيْهِ. وأَبو حَذَرٍ: كُنْيَةُ الحِرْباء. والحِذْرِيَةُ والحِذْرِياءُ: الأَرضُ الخَشِنَةُ؛ وَيُقَالُ لَهَا حَذارِ اسْمُ مَعْرِفَةٍ. النَّضْرُ: الحِذْرِيَةُ الأَرض الْغَلِيظَةُ مِنَ القُفِّ الخَشِنَةُ، وَالْجَمْعُ الحَذارَى. وَقَالَ أَبو الخَيْرَةِ: أَعلى الْجَبَلِ إِذا كَانَ صُلْباً غَلِيظًا مُسْتَوِيًا، فَهُوَ حِذْرِيةٌ، والحِذْرِيَةُ عَلَى فِعْليَةٍ قِطْعَةٌ مِنَ الأَرض غَلِيظَةٌ، وَالْجَمْعُ الحَذارَى، وَتُسَمَّى إِحدى حَرَّتَيْ بَنِي سُلَيْمٍ الحِذْرِيَةَ. واحْذَأَرَّ الرجلُ: غَضِبَ فاحْرَنْفَشَ وتَقَبَّضَ. والإِحْذارُ: الإِنذار. والحُذارِياتُ: الْمَنْذُورُونَ. / ونَفَشَ الديكُ حِذْرِيَتَهُ أَي عِفْرِيَتَهُ. وَقَدْ سمَّتْ مَحْذُوراً وحُذَيْراً. وأَبو مَحْذُورَةَ: مُؤَذِّنُ النبي، ﷺ، وَهُوَ أَوْسُ بْنُ مِعْيَرٍ أَحد بَنِي جُمَحٍ؛ وابنُ حُذارٍ حِذارٍ: حَكَمُ بْنُ أَسَدٍ، وَهُوَ أَحد بَنِي سَعْدِ بْنِ ثَعْلَبَةَ بْنِ ذَوْدَانَ يَقُولُ فِيهِ الأَعشى: / وإِذا طَلَبْتَ المَجْدَ أَيْنَ مَحَلُّهُ، ... فاعْمِدْ لبيتِ رَبيعَةَ بنِ حُذارِ [حِذارِ] / قَالَ الأَزهري: وحُذارُ [حِذارِ] اسْمُ أَبي رَبِيعَةَ بْنِ حُذارٍ قَاضِي الْعَرَبِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَهُوَ مِنْ بَنِي أَسد بْنِ خُزَيْمَةَ. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 4, s. 175 — https://shamela.ws/book/1687/2135 ## Kitâbu'l-Ayn — حذر maddesi > الحذر مصدر قولك: حذرت أحذر حذرا فأنا حاذر وحذر. وتقرأ الآية وإنا لجميع حاذرون 3 أي مستعدون، ومن قرأ: حذرون فمعناه: إنا نخاف شرهم. وأنا حذيرك منه أي أحذركه 4 . وحذار يا فلان أي: احذر، قال: 5 حذار من أرماحنا حذار جرت للجزم الذي في الأمر، وأنثت لأنها كلمة، يقال: سمعت حذار في عسكرهم ودعيت نزال بينهم. وحذار: اسم أبي ربيعة قاضي العرب في الجاهلية، وكان من بني أسد بن خزيمة. Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 199 — https://shamela.ws/book/1682/898 ## Mekâyîsü'l-Luğa — حذر maddesi > الحاء والذال والراء أصل واحد، وهو من التحرز والتيقظ. يقال حذر يحذر حذرا. ورجل حذر وحذور وحذريان: متيقظ متحرز. وحذار، بمعنى احذر. قال: حذار من أرماحنا حذار وقرئت: {وإنا لجميع حاذرون} [الشعراء: 56] ، قالوا: متأهبون. و (حذرون) : خائفون. والمحذورة: الفزع. فأما الحذرية فالمكان الغليظ: ويمكن أن يكون سمي بذلك لأنه يحذر المشي عليه. Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 37 — https://shamela.ws/book/21710/597 ## Müfredât — حذر maddesi > الحذر: احتراز من مخيف، يقال: حذر حذرا، وحذرته، قال عز وجل: يحذر الآخرة [الزمر/ 9] ، وقرئ: وإنا لجميع حذرون، وحاذرون 3 ، وقال تعالى: ويحذركم الله نفسه [آل عمران/ 28] ، وقال عز وجل: خذوا حذركم [النساء/ 71] ، أي: ما فيه الحذر من السلاح وغيره، وقوله تعالى: هم العدو فاحذرهم [المنافقون/ 4] ، وقال تعالى: إن من أزواجكم وأولادكم عدوا لكم فاحذروهم [التغابن/ 14] ، وحذار، أي: احذر، نحو: مناع، أي: امنع. Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 223 — https://shamela.ws/book/23636/205 ## Türevler - حَذَرَ (hazera) — korkusuyla: 2 kez - وَيُحَذِّرُكُمُ (ve yuhazzirukumu) — ve sizi sakındırır: 2 kez - يَحْذَرُ (yehzeru) — çekiniyorlar: 2 kez - يَحْذَرُونَ (yehzerune) — korkmuş: 2 kez - تَحْذَرُونَ (tehzerune) — çekindiğiniz: 1 kez - حِذْرَكُمْ (hizrakum) — korunma(tedbirleri)nizi: 1 kez - حِذْرَكُمْ ۗ (hizrakum) — korunma tedbirinizi: 1 kez - حِذْرَهُمْ (hizrahum) — korunma(tedbir)lerini: 1 kez - حَـٰذِرُونَ (hazirune) — ihtiyatlı: 1 kez - فَٱحْذَرْهُمْ ۚ (fehzerhum) — onlardan sakın: 1 kez - فَٱحْذَرُوا۟ ۚ (fehzeru) — sakının: 1 kez - فَٱحْذَرُوهُ ۚ (fehzeruhu) — O'ndan sakının: 1 kez - فَٱحْذَرُوهُمْ ۚ (fehzeruhum) — onlardan sakının: 1 kez - فَلْيَحْذَرِ (felyehzeri) — o halde sakınsınlar: 1 kez - مَحْذُورًۭا (mehzuran) — cidden korkunçtur: 1 kez - وَٱحْذَرْهُمْ (vehzerhum) — ve onlardan sakın: 1 kez - وَٱحْذَرُوا۟ ۚ (vehzeru) — ve sakının: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden (ilk 18 / 21) - **Bakara 2:19** — Ya da onların durumu; içinde karanlıklar, gök gürültüsü ve şimşekler bulunan, sağanak bir yağmurda; ölüm korkusuyla, yıldırım sesinden kulaklarını parmaklarıyla tıkayan kimselerin durumuna benzer. Oysaki Allah, Kâfirleri her yönden kuşatmıştır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/19-ayet.md - **Bakara 2:235** — Bekleme süresini tamamlamamış kadınlara evlenme isteğinizi sezdirmeniz veya bunu içinizden geçirmenizde bir sakınca yoktur. Allah, sizin onlara karşı olan duygularınızı bilir. Ancak onlara meşru olmayan bir istekte bulunmayın. Kitâp'taki emredilen bekleme süresi sona ermeden onlarla nikâh akdi yapmaya kalkışmayın. Bilin ki Allah içinizden ne geçirdiğinizi bilir, Ona karşı gelmekten sakının. Bilin ki Allah, Çok Affedici, Çok Hoşgörülüdür. https://akilkuran.com/bakara-suresi/235-ayet.md - **Bakara 2:243** — Binlerce kişi oldukları halde, ölüm korkusuyla yurtlarından çıkanları görmedin mi? Allah onlara "Ölün." dedi; sonra, onlara hayat verdi.[1] Allah, insanlara karşı lütuf sahibidir. Ancak insanların çoğu şükretmezler. https://akilkuran.com/bakara-suresi/243-ayet.md - **Ali İmran 3:28** — Mü'minler, Mü'minleri bırakıp da Kâfirleri evliya[1] edinmesinler. Kâfirleri evliya edinenin, Allah'la bir bağı kalmaz. Ancak onlardan korunmanız başka[2] Allah, sizi, kendisine karşı gelmekten sakındırır. Dönüşünüz yalnızca Allah'adır. https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/28-ayet.md - **Ali İmran 3:30** — O Gün herkes, iyilik ve kötülük olarak ne yaptıysa onu karşısında bulur. Yaptığı kötülükle kendi arasında uzak bir mesafe bulunmasını ister. Allah, sizin kendisine karşı gelmekten sakınmanızı ister. Allah, kullarına karşı Çok Şefkatli'dir. https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/30-ayet.md - **Nisa 4:71** — Ey Îmân Edenler! Önleminizi alın. Savaşa, küçük birlikler halinde veya topyekûn olarak çıkın. https://akilkuran.com/nisa-suresi/71-ayet.md - **Nisa 4:102** — Sen de içlerinde bulunup; onlara salâtı ikâme[1] ettirdiğin zaman, onların bir kısmı seninle beraber salâta[2] dursun ve silâhlarını da yanlarına alsınlar. Bunlar, secde edince, arkanıza geçsinler. Sonra, salât etmemiş olan diğer kısım gelsin, seninle beraber salâtı ikâme etsin. Önlemlerini ve silâhlarını da alsınlar. Kâfirler, silâhlarınızdan ve eşyalarınızdan uzak kalmanızı arzu ederler ki, size aniden baskın düzenlesinler.[3] Eğer yağmurdan dolayı bir eziyet görürseniz veya hasta olursanız, önlemlerinizi alarak silâhlarınızı bırakmanızda sizin için bir sakınca yoktur. Kuşkusuz, Allah Kâfirler için alçaltıcı bir azâp hazırlamıştır.[4] https://akilkuran.com/nisa-suresi/102-ayet.md - **Maide 5:41** — Ey Resûl! Küfre koşuşanlar seni üzmesin. O kimseler ki ağızlarıyla îmân ettik dedikleri halde, kalben îmân etmediler. Ve bir de yalan uydurmak amacıyla kasıtlı dinleyen Yahudiler, sana gelmeyen başka bir halk adına casusluk yapmak için dinlerler. Sözleri bağlamlarından kopararak değiştiriyorlar: "Eğer bu size verilirse onu alın, eğer bu verilmezse sakının!" diyorlar. Allah, kimin fitneye düşmesini isterse, onun için Allah'a karşı elinden hiçbir şey gelmez. İşte onlar, Allah'ın kalplerini arındırmak istemediği kimselerdir.[1] Onlar için Dünya'da aşağılanma, Âhiret'te de büyük bir azâp vardır. https://akilkuran.com/maide-suresi/41-ayet.md - **Maide 5:49** — Ve aralarında, Allah'ın sana indirdiğiyle hükmet. Onların hevâlarına uyma. Allah'ın sana indirdiğinin bir kısmından seni şaşırtmalarından ve onlardan sakın. Eğer verdiğin kararlara uymazlarsa, bilesin ki Allah, bazı günahları nedeniyle onlara musibet isabet ettirmeyi istiyor. İnsanların pek çoğu elbette fâsıktır. https://akilkuran.com/maide-suresi/49-ayet.md - **Maide 5:92** — Allah'a itaat edin ve Resûl'e itaat edin.[1] Sakının.[2] Eğer bu buyrukları dinlemezseniz, bilin ki Resulümüze düşen açıkça duyurmaktır. https://akilkuran.com/maide-suresi/92-ayet.md - **Tevbe 9:64** — Münafıklar, kendileri hakkında kalplerinde olanı haber verecek bir sûrenin indirilmesinden çekiniyorlar. De ki: "Alay edin bakalım! Kuşkusuz Allah, çekindiğiniz şeyi açığa çıkaracaktır." https://akilkuran.com/tevbe-suresi/64-ayet.md - **Tevbe 9:122** — Mü'minlerin toptan seferber olmaları uygun değildir. Dinde bilgi[1] edinmek için her grubun içinden birtakım kimseler gitmeli ve döndüklerinde halklarını bilgilendirmelidirler. Umulur ki onlar sakınırlar. https://akilkuran.com/tevbe-suresi/122-ayet.md - **İsra 17:57** — İşte onların, o yöneldikleri de[1] Rabb'lerine daha yakın olmak için vesile arayan, Onun rahmetini uman ve Onun azâbından korkan kimselerdir. Gerçekten Rabb'inin azâbı korkunçtur. https://akilkuran.com/isra-suresi/57-ayet.md - **Nur 24:63** — Resûl'ün çağrısını, birbirinize yaptığınız çağrıyla denk tutmayın. İçinizden birbirinin arkasına saklanarak sıvışmak isteyenleri Allah biliyor. Bu sebeple onun buyurmalarına karşı gelenler, kendilerine bir fitnenin veya çok acıklı bir azâbın isabet etmesinden sakınsınlar. https://akilkuran.com/nur-suresi/63-ayet.md - **Şuara 26:56** — "Biz ise hazırlıklı bir topluluğuz." https://akilkuran.com/suara-suresi/56-ayet.md - **Kasas 28:6** — Ve onları yeryüzünde iktidar yapalım, Firavun'a, Hâmân'a ve ikisinin ordusuna, onlardan çekindikleri şeyleri gösterelim. https://akilkuran.com/kasas-suresi/6-ayet.md - **Zümer 39:9** — Gece saatlerinde secde ederek, kıyâm durarak itaatkâr olan, Âhiret'i hesaba katan ve Rabb'inin rahmetini uman kimse, bu nankörlerle bir tutulur mu hiç? De ki: "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu[1]?" Kesinlikle yalnızca temiz akıl sahipleri öğüt alırlar. https://akilkuran.com/zumer-suresi/9-ayet.md - **Münafikun 63:4** — Onlara baktığında, dış görünüşleri itibariyle, seni hayran bırakırlar. Konuştuklarında, sözlerine itibar edersin. Aslında, elbise giydirilmiş kütükler gibidirler. Her bağırtıyı kendi aleyhlerine sanırlar. Onlar, düşmandırlar, onlara karşı dikkatli ol. Allah, onların canlarını alsın! Nasıl da döndürülüyorlar! https://akilkuran.com/munafikun-suresi/4-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt