# حوت (Hwt) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/Hwt
- **Kuran'da:** 5 ayette, toplam 5 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Çırpınmak ve kaçamaklık temel anlamdır; hiç durmadan kıpırdayan büyük balık (hût) adını buradan alır. Birini atlatmak ve bir şeyin çevresinde dönüp durmak da bu köktendir.

## Lisânü'l-Arab — حوت maddesi

> حوت: الحُوتُ: السَّمَكَةُ، وَفِي الْمُحْكَمِ: الحُوتُ: السَّمَكُ، مَعْرُوفٌ؛ وَقِيلَ: هُوَ مَا عظُمَ مِنْهُ، وَالْجَمْعُ أَحْواتٌ، وحِيتانٌ؛ وَقَوْلُهُ: / وصاحِبٍ، لَا خَيرَ فِي شَبابه، ... أَصْبَحَ سَوْمُ العِيسِ قدْ رَمى بِهِ عَلَى سَبَنْدًى، طالَ مَا اغْتَلى بِهِ ... حُوتاً، إِذا مَا زادَنا حِئْنا بِهِ / إِنما أَراد مِثْلَ حُوتٍ لَا يَكْفِيهِ مَا يَلْتَهِمُه ويَلْتَقِمُه، فنَصَبه عَلَى الْحَالِ، كَقَوْلِكَ مَرَرْتُ بزيدٍ أَسَداً شِدَّةً، وَلَا يَكُونُ إِلّا عَلَى تَقْدِيرِ مِثْلٍ وَنَحْوِهَا، لأِنَّ الحُوتَ اسْمُ جِنْسٍ لَا صفةٌ، فَلَا بُدَّ، إِذا كَانَ حَالًا، مِنْ أَن، يُقَدَّرَ فِيهِ هَذَا، وَمَا أَشبهه. والحُوتُ: بُرْجٌ فِي السَّمَاءِ. وحاوتَك فلانٌ إِذا راوَغَك. والمُحاوَتةُ: المُراوَغَة. وَهُوَ يُحاوِتُني أَي يُراوغُني؛ وأَنشد ثَعْلَبٌ: / ظَلَّتْ تُحاوِتُني رَمْداءُ داهيةٌ، ... يومَ الثَّوِيَّةِ، عَنْ أَهْلي، وَعَنْ مَالِي / وحاتَ الطائرُ عَلَى الشَّيْءِ يَحُوتُ أَي حامَ حَوْله. والحَوْتُ والحَوَتانُ: حَوَمانُ الطَّائِرِ حَولَ الْمَاءِ، والوَحْشِيِّ حَوْلَ الشَّيْءِ، وَقَدْ حاتَ بِهِ يَحُوت؛ قَالَ طَرَفَة بْنُ العَبْد: / مَا كنتُ مَجْدُوداً، إِذا غَدَوتُ، ... وَمَا لَقِيتُ مِثْلَ مَا لَقِيتُ، / كطائرٍ ظَلَّ بِنَا يَحُوتُ، ... يَنْصَبُّ فِي اللُّوحِ فَمَا يَفُوتُ، / يَكادُ مِن رَهْبَتِنا يَمُوتُ / والحَوتاءُ مِنَ النِّسَاءِ: الضَّخْمة الْخَاصِرَتَيْنِ، المُستَرْخيةُ اللَّحْمِ. وبَنُو حُوتٍ: بطنٌ. وَفِي الْحَدِيثِ، / قَالَ أَنس: جِئْتُ إِلى النَّبِيِّ، ﷺ، وَعَلَيْهِ خَمِيصة حُوتِيَّة؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: هَكَذَا جَاءَ فِي بَعْضِ نُسَخِ مُسْلِمٍ؛ قَالَ: وَالْمَحْفُوظُ جَوْنِيَّة أَي سَوْدَاءُ، وأَما بِالْحَاءِ فَلَا أَعرفها، قَالَ: وطال ما بَحَثْتُ عَنْهَا، فَلَمْ أَقف لَهَا عَلَى مَعْنًى، وجاءَت فِي رِوَايَةٍ حَوْتَكِيَّة، لَعَلَّهَا مَنْسُوبَةٌ إِلى القِصَر، لأَن الحَوْتَكِيَّ الرجلُ الْقَصِيرُ الخَطْوِ، أَو هِيَ مَنْسُوبَةٌ إِلى رَجُلٍ اسْمُهُ حَوْتَكٌ. والحائِتُ: الكثير العَذْلِ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 26 — https://shamela.ws/book/1687/830

## Kitâbu'l-Ayn — حوت maddesi

> او عَظُمٌ فى أعلى بعلي كانه بعر بط الحبلَى والنعت: أَجْوّث وجحوثاء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — حوت maddesi

> الحاء والواو والتاء أصل صحيح منقاس، وهو من الاضطراب والروغان، فالحوت العظيم من السمك، وهو مضطرب أبدا غير مستقر. والعرب تقول: حاوتني فلان، إذا راوغني. وينشد هذا البيت: ظلت تحاوتني رمداء داهية ... يوم الثوية عن أهلي وعن مالي

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 114 — https://shamela.ws/book/21710/674

## Müfredât — حوت maddesi

> قال الله تعالى: نسيا حوتهما [الكهف/ 61] ، وقال تعالى: فالتقمه الحوت [الصافات/ 142] ، وهو السمك العظيم، إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا [الأعراف/ 163] ، وقيل: حاوتني فلان، أي: راوغني مراوغة الحوت.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 261 — https://shamela.ws/book/23636/243

## Türevler

- ٱلْحُوتَ (l-hute) — balığı: 1 kez
- ٱلْحُوتُ (l-hutu) — balık: 1 kez
- ٱلْحُوتِ (l-huti) — balık: 1 kez
- حُوتَهُمَا (hutehuma) — balıklarını: 1 kez
- حِيتَانُهُمْ (hitanuhum) — balıkları: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Araf 7:163** — Onlara, deniz kıyısındaki kasabanın durumunu sor. Hani onlar Cumartesi Günü Yasası'nı çiğneyerek haddi aşıyorlardı. Balıklar Cumartesi günü ortaya çıkıyor, diğer günler ise gelmiyorlardı. fâsıklıkları[1] nedeniyle kendilerini bu şekilde sınıyorduk.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/163-ayet.md
- **Kehf 18:61** — İkisinin arasının[1] birleştiği yere ulaştıklarında hûtlarını[2] unuttular. O da denizin derinliklerine doğru kendi yolunu tuttu.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/61-ayet.md
- **Kehf 18:63** — "Tüh! Şu işe bak! O kayanın yanında durduğumuzda ben hûtu[1] unuttum; şeytân hatırlamama engel oldu. O da şaşılacak bir şekilde denizde kendisine yol tuttu."  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/63-ayet.md
- **Saffat 37:142** — O kendisini suçlayıp dururken, hût[1] onu yuttu.  
  https://akilkuran.com/saffat-suresi/142-ayet.md
- **Kalem 68:48** — Artık Rabb'inin hükmünü sabırla bekle. Balık sahibi[1] gibi olma. Hani o çok üzüntülü ve hüzünlü olarak seslenmişti.  
  https://akilkuran.com/kalem-suresi/48-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt
