# صيح (SyH) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/SyH
- **Kuran'da:** 13 ayette, toplam 13 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Yüksek ses temel anlamdır; bağırmak ve çığlık (sayha) bundan doğar. Kur'an'da sayha, helak eden azabı da anlatır.

## Lisânü'l-Arab — صيح maddesi

> صيح: الصِّياحُ: الصوتُ؛ وَفِي التَّهْذِيبِ: صوتُ كُلِّ شَيْءٍ إِذا اشْتَدَّ. صاحَ يَصِيحُ صَيْحة وصِياحاً وصُياحاً، بِالضَّمِّ، وصَيْحاً وصَيَحاناً، بِالتَّحْرِيكِ، وصَيَّحَ: صَوَّتَ بأَقصى طَاقَتِهِ، يَكُونُ ذَلِكَ فِي النَّاسِ وَغَيْرِهِمْ؛ قَالَ: / وصاحَ غُرابُ البَيْنِ، وانْشَقَّتِ العَصا، ... كَمَا ناشَدَ الذَّمَّ الكَفِيلُ المُعاهِدُ / والمُصايَحَةُ والتصايُحُ: أَن يَصِيحَ القومُ بَعْضُهُمْ بِبَعْضٍ. والصَّيْحَةُ: العذابُ، وأَصله مِنَ الأَوّل؛ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ*؛ يَعْنِي بِهِ الْعَذَابَ؛ وَيُقَالُ: صِيحَ فِي آلِ فُلَانٍ إِذا هَلَكُوا. فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ* / أَي أَهلكتهم. والصَّيحةُ: الغارةُ إِذا فُوجِئَ الحيُّ بِهَا. والصائِحةُ: صَيْحَةُ المَناحةِ؛ يقال: ما يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مثلَ صَيْحةِ الحُبْلى أَي شَرًّا سَيعاجِلُهم؛ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ؛ فَذَكَرَ الْفِعْلَ لأَن الصَّيْحَةَ مَصْدَرٌ أُريد بِهِ الصِّياحُ، وَلَوْ قِيلَ: أَخذت الَّذِينَ ظَلَمُوا الصيحةُ بالتأْنيث، كَانَ جَائِزًا يَذْهَبُ بِهِ إِلى لَفْظِ الصَّيْحة؛ وَقَالَ امْرُؤُ الْقَيْسِ: / دَعْ عنكَ نَهْباً صِيحَ فِي حَجَراتِهِ، ... ولكنْ حَديثاً، مَا حديثُ الرَّواحِلِ؟ / وَلَقِيتُهُ قَبْلَ كُلِّ صَيْح ونَفْرٍ؛ الصَّيْحُ: الصِّياحُ، وَالنَّفَرُ: التَّفَرُّقُ؛ وَكَذَلِكَ إِذا لَقِيتَهُ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ. وغَضِبَ مِنْ غَيْرِ صَيْحٍ وَلَا نَفْر أَي من غير شَيْءٍ صِيحَ بِهِ؛ قَالَ: / كذوبٌ مَحولٌ، يجعلُ اللهَ جُنَّةً ... لأَيْمانِه، مِنْ غَيْرِ صَيْحٍ ولا نَفْرِ / أَي مِنْ غَيْرِ قَلِيلٍ وَلَا كَثِيرٍ. وصاحَ العُنقُودُ يَصِيح إِذا اسْتَتَمَّ خروجُه مِنْ أَكِمَّته وَطَالَ، وَهُوَ فِي ذَلِكَ غَضٌّ؛ وَقَوْلُ رُؤْبَةَ: / كالكَرْم إِذ نادَى مِنَ الكافُورِ / إِنما أَراد صاحَ فِيمَا زَعَمَ أَبو حَنِيفَةَ فَلَمْ يَسْتَقِمْ لَهُ، فإِن كَانَ إِنما فرَّ إِلى نادَى مَنْ صاحَ لأَنه لَوْ قَالَ صاحَ مِنَ الْكَافُورِ لَكَانَ الجُزْءُ مَطْوِيّاً، فأَراد رُؤْبَةُ أَن يُسَلِّمَهُ مِنَ الطَيِّ فقال نادَى، فتم الجزء. وتَصَيَّحَ البقلُ والخَشَبُ والشَّعَرُ وَنَحْوُ ذَلِكَ: لُغَةٌ فِي تَصَوَّحَ تَشَقَّق ويَبِسَ. وصَيَّحَتْه الريحُ وَالْحَرُّ وَالشَّمْسُ: مِثْلُ صَوَّحَته؛ وأَنشد أَعرابي لِذِي الرُّمَّةِ: / وَيَوْمٌ مِنَ الجَوْزاءِ مُوتَقِدُ الحَصَى، ... تَكادُ صَياحِي العينِ مِنْهُ تَصَيَّحُ[[. قوله [صياحي العين] هكذا في الأَصل.]] / وتَصَيَّحَ الشيءُ: تَكَسَّرَ وَتَشَقَّقَ، وصَيَّحْتُه أَنا. وانْصاحَ الثوبُ: تَشَقَّقَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ. وانْصاحَت الأَرض: تَغَطَّى بعضُها بِالنَّبَاتِ وَبَقِيَ بَعْضُهَا فَكَانَتْ كَالثَّوْبِ المُنْشَقِّ؛ قَالَ عُبَيْدٌ: / وأَمْسَتِ الأَرضُ والقِيعانُ مُثْرِيَةً، ... مِنْ بَينِ مُرْتَتِقٍ منها ومُنْصاحِ / وقد تقجم هَذَا الْبَيْتُ فِي صَوَحَ أَيضاً. والصَّيْحانيُّ: ضَرْبٌ مِنْ تَمْرِ الْمَدِينَةِ؛ قَالَ الأَزهري: الصَّيْحانيُّ ضَرْبٌ مِنَ التَّمْرِ أَسود صُلْبُ المَمْضَغَة، وَسُمِّيَ صَيْحانِيّاً لأَن صَيْحانَ اسْمُ كَبْشٍ كَانَ رُبِطَ إِلى نَخْلَةٍ بِالْمَدِينَةِ، فأَثمرت تَمْرًا صَيْحانِيّاً[[. قوله [فأثمرت تمراً صيحانياً] كذا بالأَصل ولفظ صيحانياً هنا لا حاجة إليه.]] فَنُسِبَ إِلى صَيْحانَ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 521 — https://shamela.ws/book/1687/1325

## Kitâbu'l-Ayn — صيح maddesi

> تصبّح الخشب ونحوه إذا تصدّع, قال(: ويوم مِنَ الجوزاء مُوتقيدُ الْحَصّى تکاد صيا صى العين منه تَصَيح

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — صيح maddesi

> الصاد والياء والحاء أصل صحيح، وهو الصوت العالي. منه الصياح، والواحدة منه صيحة. يقال: لقيت فلانا قبل كل صيح ونفر. فالصيح: الصياح. والنفر: التفرق. ومما يستعار من هذا قولهم: صاحت الشجرة، وصاح النبت، إذا طال، كأنه لما طال وارتفع جعل طوله كالصياح الذي يدل على الصائح. وأما التصيح - وهو تشقق الخشب - فالأصل فيه الواو، وهو التصوح، وقد مضى. ومنه انصاح البرق انصياحا، إذا تصدع وانشق. قال: من بين مرتتق منها ومنصاح

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 324 — https://shamela.ws/book/21710/1392

## Müfredât — صيح maddesi

> الصيحة: رفع الصوت. قال تعالى: إن كانت إلا صيحة واحدة [يس/ 29] ، يوم يسمعون الصيحة بالحق [ق/ 42] ، أي: النفخ في ال

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 496 — https://shamela.ws/book/23636/478

## Türevler

- ٱلصَّيْحَةُ (s-sayhatu) — korkunç bir ses: 6 kez
- صَيْحَةًۭ (sayhaten) — gürültü: 5 kez
- ٱلصَّيْحَةَ (s-sayhate) — çağrıyı: 1 kez
- صَيْحَةٍ (sayhatin) — bağırtıyı: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Hud 11:67** — Zûlmedenleri bir çığlık yakaladı. Yurtlarında dizüstü çökmüş olarak sabahladılar.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/67-ayet.md
- **Hud 11:94** — Hükmümüz gerçekleşince Şu'ayb'ı ve onunla birlikte îmân etmiş olanları, Tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Zûlmedenleri de dehşete düşürücü bir ses yakaladı. Yurtlarında dizüstü çökmüş olarak sabahladılar.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/94-ayet.md
- **Hicr 15:73** — Tan yeri ağarırken korkunç bir ses onları yakaladı.  
  https://akilkuran.com/hicr-suresi/73-ayet.md
- **Hicr 15:83** — Derken, sabaha karşı korkunç bir ses onları yakaladı.  
  https://akilkuran.com/hicr-suresi/83-ayet.md
- **Müminun 23:41** — Derken, kaçınılmaz bir gerçek olarak sayha[1] onları yakalayıverdi. Böylece onları çerçöp yaptık. Zâlim halk yok oldu.  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/41-ayet.md
- **Ankebut 29:40** — Bunun üzerine suçları nedeniyle hepsini cezalandırdık. Bir kısmının üzerine taşlar savuran rüzgârlar gönderdik. Kimisini de korkunç bir ses yakaladı. Kimisini de yerin dibine geçirdik. Kimisini de boğduk. Böyle yapmakla, Allah onlara haksızlık yapmadı. Fakat onlar kendi kendilerine haksızlık yaptılar.  
  https://akilkuran.com/ankebut-suresi/40-ayet.md
- **Yasin 36:29** — Sadece bir sayha![1] O zaman onlar sönenler oldular!  
  https://akilkuran.com/yasin-suresi/29-ayet.md
- **Yasin 36:49** — Onlar birbirleri ile çekişirlerken, onları yakalayacak tek bir sayha[1] başkasını gözlemiyorlar.  
  https://akilkuran.com/yasin-suresi/49-ayet.md
- **Yasin 36:53** — Sadece tek bir sayha[1]! İşte o zaman onların tamamı huzurumuza getirilirler.  
  https://akilkuran.com/yasin-suresi/53-ayet.md
- **Sad 38:15** — Bunlar geri dönüşü olmayan bir çığlıktan başkasını beklemiyorlar.  
  https://akilkuran.com/sad-suresi/15-ayet.md
- **Kaf 50:42** — O Gün, gerçek olan o çığlığı duyarlar. İşte bu yeniden diriliş günüdür.  
  https://akilkuran.com/kaf-suresi/42-ayet.md
- **Kamer 54:31** — Biz, onların üzerlerine tek bir sayha gönderdik. Böylece ağıldaki ufalanmış kuru ot gibi oldular.  
  https://akilkuran.com/kamer-suresi/31-ayet.md
- **Münafikun 63:4** — Onlara baktığında, dış görünüşleri itibariyle, seni hayran bırakırlar. Konuştuklarında, sözlerine itibar edersin. Aslında, elbise giydirilmiş kütükler gibidirler. Her bağırtıyı kendi aleyhlerine sanırlar. Onlar, düşmandırlar, onlara karşı dikkatli ol. Allah, onların canlarını alsın! Nasıl da döndürülüyorlar!  
  https://akilkuran.com/munafikun-suresi/4-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt