# طين (Tyn) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/Tyn
- **Kuran'da:** 12 ayette, toplam 12 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Su ile karışmış toprak demektir; kökte bundan başka söz yoktur. Ondan, bir yazıyı balçıkla mühürlemek ve Allah'ın birini iyilik üzere yoğurup yaratması anlamları türer.

## Lisânü'l-Arab — طين maddesi

> طين: الطِّينُ: مَعْرُوفٌ الوَحَلُ، وَاحِدَتُهُ طِينةٌ، وَهُوَ مِنَ الْجَوَاهِرِ الْمَوْصُوفِ بِهَا؛ حَكَى سِيبَوَيْهِ عن العرب: ممرت بصحيفةٍ طينٍ خاتَمُها، جَعَلَهُ صِفَةً لأَنه فِي مَعْنَى الْفِعْلِ، كأَنه قَالَ لَيّنٍ خَاتَمُهَا، وَالطَّانُ لُغَةٌ فِيهِ؛ قَالَ المُتَلمِّس: / بِطانٍ عَلَى صُمّ الصُّفي وبِكِلِّسِ / وَيُرْوَى: / يُطانُ بآجُرٍّ عَلَيْهِ ويُكْلَسُ / وَيَوْمٌ طانٌ: كَثِيرُ الطِّينِ، وَمَوْضِعٌ طانٌ كَذَلِكَ، يَصْلُحُ أَن يَكُونَ فَاعِلًا ذَهَبَتْ عَيْنُهُ وأَن يَكُونَ فَعَلًا. الْجَوْهَرِيُّ: يَوْمٌ طانٌ وَمَكَانٌ طانٌ وأَرض طانَةٌ كَثِيرَةُ الطِّينِ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: أَأَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً؛ قال أَبو إِسحق: نَصَبَ طِيناً عَلَى الْحَالِ أَي خَلَقْتَهُ فِي حَالِ طِينَتِهِ. والطِّينة: قِطْعَةٌ مِنَ الطِّينِ يُخْتَمُ بِهَا الصَّكُّ وَنَحْوُهُ. وطِنْتُ الكتابَ طَيْناً: جعلتُ عَلَيْهِ طِيناً لأَخْتِمَه بِهِ. وطانَ الكتابَ طَيْناً وطيَّنه: خَتَمَهُ بِالطِّينِ، هَذَا هُوَ الْمَعْرُوفُ. وَقَالَ يَعْقُوبُ: وَسَمِعْتُ مَنْ يَقُولُ أَطِنِ الكتابَ أَي اخْتِمْهُ، وطِينَتُه خَاتَمُهُ الَّذِي يُطَيَّن بِهِ. وطانَ الحائطَ والبيتَ والسطحَ طَيْناً وطَيَّنه: طَلَاهُ بِالطِّينِ. الْجَوْهَرِيُّ: طَيَّنْتُ السطحَ، وَبَعْضُهُمْ يُنْكِرُهُ وَيَقُولُ: طِنْتُ السطحَ، فَهُوَ مَطِينٌ؛ وأَنشد للمُثَقّب العبْدي: / فأَبْقَى باطِلي والجِدُّ مِنْهَا ... كدُكَّانِ الدَّرابِنةِ المَطِينِ. / والطَّيَّانُ: صَانِعُ الطِّينِ، وَحِرْفَتُهُ الطِّيانةُ، وأَما الطَّيّانُ مِنَ الطَّوَى وَهُوَ الْجُوعُ فَلَيْسَ مِنْ هَذَا، وَهُوَ مَذْكُورٌ فِي مَوْضِعِهِ. والطِّينة: الخِلْقة والجِبِلَّة. يُقَالُ: فُلَانٌ مِنَ الطِّينة الأُولى. وطانَهُ اللهُ عَلَى / الْخَيْرِ وطامَهُ أَي جَبَله عَلَيْهِ، وَهُوَ يَطِينُه؛ قَالَ: / أَلا تِلْكَ نفْسٌ طِينَ فِيهَا حَياؤُها / وَيُرْوَى طِيمَ؛ كَذَا أَنشده ابْنُ سِيدَهْ وَالْجَوْهَرِيُّ وَغَيْرُهُمَا. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: صَوَابُ إِنشاده إِلى تِلْكَ بإِلى الجارَّة، قَالَ: وَالشِّعْرُ يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ؛ وأَنشد الأَحمر: / لَئِنْ كَانَتِ الدُّنْيا لَهُ قَدْ تزَيَّنَتْ ... عَلَى الأَرضِ، حَتَّى ضاقَ عَنْهَا فَضاؤُها / لَقَدْ كانَ حُرّاً يَسْتَحي أَن تَضُمَّه، ... إِلى تِلْكَ، نَفْسٌ طِينَ فِيهَا حَياؤُها. / يُرِيدُ أَن الْحَيَاءَ مِنْ جِبِلَّتها وسَجِيَّتِها. وَفِي الْحَدِيثِ: / مَا مِنْ نفْسٍ مَنْفُوسةٍ تَمُوتُ فِيهَا مِثْقالُ نَمْلَةٍ مِنْ خَيْرٍ إِلَّا طِينَ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ طَيْناً / أَي جُبِلَ عَلَيْهِ. يُقَالُ طانَه اللَّهُ عَلَى طِينَتِه أَي خَلَقه عَلَى جِبِلَّتِه. وطِينةُ الرَّجُلِ: خِلْقَتُه وأَصله، وطَيْناً مَصْدَرٌ مِنْ طانَ، وَيُرْوَى طِيمَ عَلَيْهِ، بِالْمِيمِ، وَهُوَ بِمَعْنَاهُ. وَيُقَالُ لَقَدْ طانَني اللهُ عَلَى غَيْرِ طِينَتِك. ابْنُ الأَعرابي: طانَ فلانٌ وطامَ إِذا حَسُنَ عَمَلُه. وَيُقَالُ: مَا أَحسَنَ مَا طامَهُ وطانَه. وإِنه ليَابِس الطِّينةِ إِذا لَمْ يَكُنْ وَطِيئاً سَهْلًا. وَذَكَرَ الْجَوْهَرِيُّ هُنَا فِلَسْطِين، بِكَسْرِ الْفَاءِ: بَلَدٌ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: فِلَسْطِين حَقُّهُ أَن يُذْكَرَ فِي فَصْلِ الْفَاءِ مِنْ حَرْفِ الطَّاءِ لِقَوْلِهِمْ فِلَسْطُون.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 270 — https://shamela.ws/book/1687/6831

## Kitâbu'l-Ayn — طين maddesi

> طَبنَ فلا لهذا الأمر يطبن طّبانة وطَبنَاء إذا فطِنَ له فهو طبن .. وقيل: الط E‏ وان فى لر ويُقال: + هو أطي أى غامض شدید وض رطن

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — طين maddesi

> الطاء والياء والنون كلمة واحدة، وهي الطين، وهو معروف. ويقال: طينت البيت، وطنت الكتاب. ويقال: طانه الله تعالى على الخير، أي جبله. وكأن معناه - والله أعلم - من طنت الكتاب، أي ختمته ; كأنه طبعه على الخير وختم أمره به.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 437 — https://shamela.ws/book/21710/1503

## Müfredât — طين maddesi

> الطين: التراب والماء المختلط، وقد يسمى بذلك وإن زال عنه قوة الماء قال تعالى: من طين لازب [الصافات/ 11] ، يقال: طنت كذا، وطينته. قال تعالى: خلقتني من نار وخلقته من طين [ص/ 76] ، وقوله تعالى: فأوقد لي يا هامان على الطين [القصص/ 38] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 533 — https://shamela.ws/book/23636/515

## Türevler

- طِينٍۢ (tinin) — çamur-: 8 kez
- ٱلطِّينِ (t-tini) — çamur-: 3 kez
- طِينًۭا (tinen) — çamur olarak: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Ali İmran 3:49** — Bir Resûl olarak İsrâîloğulları'na: "Doğrusu size Rabb'inizden bir âyetle[1] geldim. Sizin için çamurdan kuş şeklinde bir şey yaratırım. Ona üflerim, Allah'ın izniyle[2] hemen kuş oluverir. Körü ve alacalıyı iyileştiririm. Allah'ın izni ile ölüleri diriltirim. Evlerinizde ne yediğinizi, ne biriktirdiğinizi size haber veririm. Eğer Mü'min iseniz kuşkusuz bunda sizin için bir âyet vardır."  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/49-ayet.md
- **Maide 5:110** — Allah, "Ey Meryem Oğlu Îsâ! Senin ve annenin üzerinde olan nimetimi hatırla." Hani seni Kudus'un Rûhu[1] ile desteklemiştim, insanlarla beşikte[2] ve yetişkinlikte konuşuyordun. Ve hani sana Kitâp'ı, Hikmet'i, Tevrât'ı ve İncil'i öğrettim. Ve hani Benim iznimle[3] çamurdan kuş şeklinde bir şey tasarlıyordun ve ona üflüyordun, Benim iznimle hemen kuş oluyordu; kör olarak doğanı ve abraşı[4] Benim iznimle iyileştiriyordun. Hani Benim iznimle ölüleri[5] çıkarıyordun. Hani İsrâîloğulları'nı senden uzaklaştırdım. Hani onlara apaçık beyyinelerle[6] geldiğinde, onlardan Kâfir olanlar, "Bu apaçık bir sihirden başka bir şey değildir." dediler.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/110-ayet.md
- **Enam 6:2** — O, sizi çamurdan yarattı. Sonra eceli[1] tayin etti. Ve adı belirlenmiş ecel Onun yanındadır.[2] Sonra da sizler hâlâ kuşkulanıyorsunuz.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/2-ayet.md
- **Araf 7:12** — "Sana buyurduğum halde, seni secde etmekten alıkoyan nedir?" dedi. "Ben ondan hayırlıyım, beni ateşten onu çamurdan yarattın." dedi.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/12-ayet.md
- **İsra 17:61** — Hani Biz meleklere, "Âdem'e secde edin.[1]" dediğimiz zaman, İblîs[2] hariç hepsi secde etti. İblîs, "Ben, çamurdan yarattığın kimseye mi secde edeceğim?" dedi.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/61-ayet.md
- **Müminun 23:12** — Ant olsun ki, insanı çamurun özünden yarattık.[1]  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/12-ayet.md
- **Kasas 28:38** — Firavun: "Ey halkımın meleleri![1] Ben, sizin için benden başka ilâh bilmiyorum.[2] Ey Hâmân, benim için çamur üzerine hemen bir ateş yak;[3] bana yüksek bir kule yap. Belki Mûsâ'nın ilâhı ile karşılaşırım. Onun yalancılardan olduğunu zannediyorum.[4]" dedi.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/38-ayet.md
- **Secde 32:7** — O ki yarattığı her şeyi en iyi şekilde yaratmıştır. İnsanı yaratmaya çamurdan[1] başladı.  
  https://akilkuran.com/secde-suresi/7-ayet.md
- **Saffat 37:11** — Şimdi onlara sor: "Onları yaratmak mı daha zor, yoksa diğer yarattıklarımızı mı[1]?" Oysa kendilerini yapışkan bir çamurdan yarattık.  
  https://akilkuran.com/saffat-suresi/11-ayet.md
- **Sad 38:71** — Hani Rabb'in meleklere: "Ben çamurdan bir beşer yaratacağım." demişti.  
  https://akilkuran.com/sad-suresi/71-ayet.md
- **Sad 38:76** — "Ben ondan hayırlıyım.[1] Beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın." dedi.  
  https://akilkuran.com/sad-suresi/76-ayet.md
- **Zariyat 51:33** — Onların üzerlerine çamurdan pişirilmiş taşlar yağdırmak için.  
  https://akilkuran.com/zariyat-suresi/33-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt