# بطش (bT$) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/bT$
- **Kuran'da:** 8 ayette, toplam 10 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir şeyi zorla, üstün gelerek ve güçle yakalamak temel anlamdır; saldırı anında sertçe tutmak buradan gelir.

## Lisânü'l-Arab — بطش maddesi

> بطش: البَطْش: التَّنَاوُلُ بِشِدَّةٍ عِنْدَ الصَّوْلة والأَخذُ الشديدُ فِي كُلِّ شَيْءٍ بطشٌ؛ بَطَشَ يَبْطُشُ ويَبْطِشُ بَطْشاً. وَفِي الْحَدِيثِ: / فإِذا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ / أَي مُتَعَلِّقٌ بِهِ بقوَّة. والبَطْشُ: الأَخذ الْقَوِيُّ الشَّدِيدُ. وَفِي التَّنْزِيلِ: وَإِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ؛ قَالَ الْكَلْبِيُّ: مَعْنَاهُ تَقْتُلون عِنْدَ الْغَضَبِ. وَقَالَ غَيْرُهُ: تَقْتُلون بِالسَّوْطِ، وَقَالَ الزَّجَّاجُ: جَاءَ فِي التَّفْسِيرِ أَن بَطْشَهُم كَانَ بالسَّوط والسَّيْف، وإِنما أَنكر اللَّه تَعَالَى ذَلِكَ لأَنه كَانَ ظُلماً، فأَما فِي الْحَقِّ فالبَطْش بِالسَّيْفِ وَالسَّوْطِ جَائِزٌ، والبَطْشة: السَّطْوة والأَخذُ بالعُنْف؛ وبَاطَشَهُ مُبَاطَشَةً وبَاطَشَ كبَطَشَ؛ قَالَ: / حُوتاً إِذا مَا زادُنا جِئْنَا بِهِ، ... وقَمْلَةً إِن نحنُ بَاطَشْنَا بِهِ / قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: ليْسَتْ بِهِ مِنْ قَوْلِهِ بَاطَشْنا بِهِ كَبِهِ مَنْ سَطَوْنا بِه إِذا أَردت بِسَطَوْنا مَعْنَى قَوْلِهِ تَعَالَى: يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ، وإِنما هِيَ مثلُ بِه مِنْ قَوْلِكَ استَعَنَّا بِهِ وتَعاونَّا بِهِ، فَافْهَمْ. وبَطَشَ بِهِ يَبْطش بَطْشاً: سَطا عَلَيْهِ فِي سُرْعة. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: فَلَمَّا أَنْ أَرادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُما. / وَقَالَ أَبو مَالِكٍ: يُقَالُ بَطَشَ فلانٌ مِنَ الحُمّى إِذا أَفاق مِنْهَا وَهُوَ ضَعِيفٌ. وبِطَاشٌ ومُباطِشٌ: اسمان.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 6, s. 267 — https://shamela.ws/book/1687/3279

## Kitâbu'l-Ayn — بطش maddesi

> البطش: التناول عند الصولة. والأخذ الشديد في كل شيء: بطش به. والله ذو البطش الشديد، أي: ذو البأس والأخذ لأعدائه.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 6, s. 240 — https://shamela.ws/book/1682/2244

## Mekâyîsü'l-Luğa — بطش maddesi

> الباء والطاء والشين أصل واحد، وهو أخذ الشيء بقهر وغلبة وقوة. قال الله تعالى: {إن بطش ربك لشديد} [البروج: 12] . ويد باطشة.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 262 — https://shamela.ws/book/21710/306

## Müfredât — بطش maddesi

> البطش: تناول الشيء بصولة، قال تعالى: وإذا بطشتم بطشتم جبارين [الشعراء/ 130] ، يوم نبطش البطشة الكبرى [الدخان/ 16] ، ولقد أنذرهم بطشتنا [القمر/ 36] ، إن بطش ربك لشديد [البروج/ 12] . يقال: يد باطشة.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 129 — https://shamela.ws/book/23636/111

## Türevler

- بَطْشًۭا (betşen) — tutuşu: 2 kez
- ٱلْبَطْشَةَ (l-betşete) — vuruşla: 1 kez
- بَطْشَ (betşe) — tutuşu: 1 kez
- بَطَشْتُم (betaştum) — yakaladığınız: 1 kez
- بَطَشْتُمْ (betaştum) — yakalıyorsunuz: 1 kez
- بَطْشَتَنَا (betşetena) — bizim yakalamamıza karşı: 1 kez
- نَبْطِشُ (nebtişu) — vururuz: 1 kez
- يَبْطِشَ (yebtişe) — yakalamak: 1 kez
- يَبْطِشُونَ (yebtişune) — tutacakları: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 8 / 10)

- **Araf 7:195** — Onların, kendileriyle yürüyecek ayakları mı var? Veya tutacak elleri mi var? Veya görecek gözleri mi var? Ya da işitecek kulakları mı var? De ki: "Haydi çağırın ortaklarınızı, sonra göz açtırmaksızın bana tuzak kurun."  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/195-ayet.md
- **Şuara 26:130** — "Elinize imkân geçtiği zaman, onu zorbaca kullanıyorsunuz."  
  https://akilkuran.com/suara-suresi/130-ayet.md
- **Kasas 28:19** — İkisinin de düşmanı olan adamı yakalamak istediğinde: "Ey Mûsâ! Dün öldürdüğün kimse gibi beni de mi öldürmek istiyorsun? Sen yalnızca yeryüzünde bir zorba olmak istiyorsun, arayı düzelticilerden olmak istemiyorsun." dedi.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/19-ayet.md
- **Zuhruf 43:8** — Biz, güç bakımından onlardan daha üstün olanları yok ettik. Geçmişe ait örnek haline geldiler.[1]  
  https://akilkuran.com/zuhruf-suresi/8-ayet.md
- **Duhan 44:16** — En büyük yakalayışla yakalayacağımız gün, kuşkusuz Biz, mutlaka hesap görenleriz.  
  https://akilkuran.com/duhan-suresi/16-ayet.md
- **Kaf 50:36** — Onlardan önce, kendilerinden daha güçlü nice nesilleri yok ettik. Yok olmaktan kurtulmak için belde belde dolaştılar. Böyleyken sığınacak bir yer buldular mı?  
  https://akilkuran.com/kaf-suresi/36-ayet.md
- **Kamer 54:36** — Ant olsun ki yakalayıp tutuşumuza karşı onları uyarmıştı. Ne var ki onlar bu uyarıları kuşku ile karşıladılar.  
  https://akilkuran.com/kamer-suresi/36-ayet.md
- **Büruc 85:12** — Rabb'inin yakalaması[1] kesinlikle çok şiddetlidir.  
  https://akilkuran.com/buruc-suresi/12-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt