# Bakara 2:30 - **Sure:** 2. Bakara (286 ayet) - **Ayet:** 30 / 286 - **Kaynak:** https://akilkuran.com/bakara-suresi/30-ayet - **Mealler:** öne çıkan meal Şinasi Güneş (Apaçık Kuran); diğerleri mütercim ve kaynak adıyla ## Arapça وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰٓئِكَةِ اِنّ۪ي جَاعِلٌ فِي الْاَرْضِ خَل۪يفَةًۜ قَالُٓوا اَتَجْعَلُ ف۪يهَا مَنْ يُفْسِدُ ف۪يهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَٓاءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَۜ قَالَ اِنّ۪ٓي اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ ## Okunuş Ve iz kale rabbuke lil melaiketi inni cailun fil ardı halifeh, kalu e tec'alu fiha men yufsidu fiha ve yesfikud dima, ve nahnu nusebbihu bi hamdike ve nukaddisu lek, kale inni a'lemu ma la ta'lemun. ## Mealler (22) ### Şinasi Güneş meali Hani Rabbin meleklere [doğal güçlere]: ''Ben yeryüzünde bir halife kılmaktayım [1].'' demişti. ''Biz seni, her işini kusursuz yapmanla verdiğin görevleri yerine getirirken ve seni arındırırken, orada bozgunculuk yapmakta ve kan dökmekte olan kimseleri mi kılmaktasın?'' dediler. ''Ben sizin bilmediklerinizi bilirim.'' dedi. 1. Rabbimiz, 29:20. ayette, yaratılışın nasıl başladığını görmek için yeryüzünü dolaşmamızı işaret etmektedir. Bugün bilim, geçmişte birbirine benzer insan türleri olduğunu söylemekte ve bunlara ''Homo türleri'' ismini vermektedir. Bu türler içerisinde, beyni en çok gelişmiş olan ''Homo sapiens,'' gelişmişliği ve kabiliyetleriyle diğer türleri yok etmiş ve yeryüzüne yerleşmiştir. ''Yeryüzünde, kan döküp bozgunculuk yapan bu türün halife olması'' da, yeryüzünde onların yerine geçmesi anlamına gelir. Zira halife, birinin yerine geçen anlamına gelir. ### Erhan Aktaş meali Hani! Bir zamanlar Rabb'in, meleklere[1]: "Ben yeryüzünde bir[2] halife[3] tayin[4] edeceğim." demişti. Melekler: orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birisini mi halife yapacaksın? Oysa biz Seni övgü ile yüceltip kutsuyoruz." dediler. Allah: "Ben sizin bilmediklerinizi bilirim." dedi. 1. Melek" kelimesinin çoğulu "melaike"dir. "Kuvvet, mülk, melik, yönetim gücü, elçi, haber verici" demek olan "melek" kelimesi, terim olarak, Allah'ın bütün emirlerine uyan, O'na hiç isyan etmeyen varlıkları ifade etmektedir (Bkz. 21:27). Melek, aynı zamanda Allah'ın kullandığı "güç" güçlü varlık demektir. Melek, Kur'an'da ayrıca, "hafıza, koruyucu melek, cesaret, rüzgar, zorba, yük taşıyan; öküz, eşek vb. (2:248) anlamlarında da kullanılmaktadır. 2. "Bir" kelimesi; sayı anlamında bir kişiyi değil, görev ve statü anlamında görevlendirilecek zümreyi kastetmektedir. 3. Kur'an, bu kelimeyi, irade ve akıl verilerek, yeryüzünü düzenleyen, yönlendiren, yöneten, imar eden anlamında (Bkz. 35:39.), ve bir de önceki toplumların yerine geçen ardıl anlamında kullanmaktadır. Vekalet etmek, vekil ve naib olmak sıfatıyla "Allah'ın yeryüzündeki temsilciliği, vekilliği" olarak anlam kazanan ve halifenin de "Allah'ın yeryüzündeki temsilcisi, vekili" sayılması şeklinde siyasallaşan, "halife" kelimesinin, Kur'an'da yer alan Halife kelimesi ile bir ilgisi yoktur. 4. "Halife yaratacağım" anlamındaki çeviriler yanlıştır. Zira ayette "yaratmak" anlamı verilen "cai'lun" kelimesi, "yaratmak" değil, "yapmak", "kılmak" demektir. Bu nedenle doğru anlam; -Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım değil- insana yeryüzünde yönetici ve düzenleyici olarak sorumluluk vereceğim, onu görevlendireceğim; onu yeryüzüne halife (yönetici, düzenleyici ve onarıcı) olarak tayin edeceğimdir. ### Diyanet İşleri meali Hani, Rabbin meleklere, "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" demişti. Onlar, "Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamdederek daima seni tesbih ve takdis ediyoruz." demişler. Allah da, "Ben sizin bilmediğinizi bilirim" demişti. ### Elmalılı Hamdi Yazır meali Ve düşün ki rabbin melaikeye "Ben Yerde muhakkak bir halife yapacağım" dediği vakıt "A!.. Orada fesat edecek ve kanlar dökecek bir mahluk mu yaratacaksın?. biz hamdinle tesbih ve seni takdis edip dururken" dediler. "Her halde ben sizin bilemiyeceğiniz şeyler bilirim" buyurdu ### Yaşar Nuri Öztürk meali Bir zamanlar Rabb'in meleklere: "Ben, yeryüzünde bir halife atayacağım." demişti de onlar şöyle konuşmuşlardı: "Orada bozgunculuk etmekte olan, kan döken birini mi atayacaksın? Oysaki bizler, seni hamd ile tespih ediyoruz; seni kutsayıp yüceltiyoruz." Allah şöyle dedi: "Şu bir gerçek ki ben, sizin bilmediklerinizi bilmekteyim." ### Ali Bulaç meali Hani Rabbin, Meleklere: "Muhakkak ben, yeryüzünde bir halife var edeceğim" demişti. Onlar da: "Biz seni şükrünle yüceltir ve (sürekli) takdis ederken, orada bozgunculuk çıkaracak ve kanlar akıtacak birini mi var edeceksin?" dediler. (Allah:) "Şüphesiz sizin bilmediğinizi ben bilirim" dedi. ### Ali Aydın meali Hani Rabbin meleklere: Ben yeryüzünde bir halife kılacağım dedi: Onlar: Bizler hamdinle (gücünle) seni tespih ve seni takdis ederken, bozgunculuk çıkaracak, orada kan dökecek birini mi kılacaksın? dediler. (Allah da) Sizin bilmediklerinizi bilirim, dedi. [1] 1. Âyette bulunan “َِبَِحَْمِْدَِك-bihamdike” Güç, kudret ve iradenle, ister istemez bize yüklemiş olduğun görevi yaparak seni tesbih ve takdis ediyoruz.” demektir. Yani senin varlığını ve birliğini, güç ve kuvvetini, ilim ve kudretini gösteriyoruz. Hamd kelimesi, kuvvet, kudret, hüküm, hakimiyet, güç, iktidar, otorite, yetki, nüfuz, kabiliyet ve egemenlik anlamına, gelmektedir. Melekler ise, insan aklının emrine secde eden yani insanın kendilerinden enerji elde ettiği rüzgar, hava, su ve güneş gibi doğal kuvvetlerdir. ### Rowad Tercüme Merkezi meali Hani Rabbin meleklere: "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım." demişti. Melekler de: "Yeryüzünde bozgunculuk edecek, kanlar dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz seni (durmadan) hamt ile tesbih ve takdis ediyoruz." dediler. Allah da "Sizin bilmediğiniz şeyleri ben bilirim." buyurmuştu. _Kaynak: QuranEnc.com · v1.0.4 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_rwwad/2/30_ ### Şaban Piriş meali Rabbin meleklere: "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" demişti. Melekler de: "Yeryüzünde bozgunculuk edecek, kan dökecek birilerini mi yaratacaksın? Oysa biz seni (durmadan) hamd ile tesbih ve takdis ediyoruz" dediler. "Sizin bilmediğiniz şeyleri ben bilirim" dedi. _Kaynak: QuranEnc.com · v1.1.0 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_shaban/2/30_ ### Ali Özek ve diğerleri meali Hatırla ki Rabbin meleklere: Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım, dedi. Onlar: Bizler hamdinle seni tesbih ve seni takdis edip dururken, yeryüzünde fesat çıkaracak ve kanlar dökecek kimseler mi yaratacaksın? Dediler. Allah da onlara: Sizin bilemeyeceğiniz şeyleri ben bilirim, dedi. _Kaynak: QuranEnc.com · v1.0.0 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_shahin/2/30_ ### Mustafa İslamoğlu meali Hani, senin Rabbin melaikeye "Ben yeryüzünde bir halife tayin edeceğim" dediği zaman da şöyle sormuşlardı: Yeryüzüne fesat çıkaran ve kan dökmekte olan birini mi atayacaksın; üstelik biz seni hamd ile tesbih ve takdis edip dururken?" (Allah) cevap verdi: "Şu kesin ki, ben sizin bilmediğiniz şeyleri de bilirim." _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Muhammed Esed meali İşte o zaman Rabbin meleklere: "Bakın, Ben yeryüzünde ona sahip çıkacak birini yaratacağım!" demişti. Onlar: "Seni övgüyle yüceltip takdis eden bizler dururken, orada bozgunculuğa ve yozlaşmaya yol açacak ve kan dökecek birini mi yaratacaksın? dediler. (Allah) "Sizin bilmediğiniz (çok şey var, onları) Ben bilirim!" diye cevapladı. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Edip Yüksel meali Efendin, meleklere şöyle demişti: "Yeryüzüne bir halife yerleştireceğim." melekler de: "Orada bozgunculuk yapacak, kan akıtacak birisini mi yerleştireceksin? Halbuki biz seni överek yüceltiyor ve mutlak otoriteni onaylıyoruz" dediler. "Bilmediğinizi Ben bilirim" dedi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ 1. * Halife Kuran'da "izleyen" veya "daha sonra gelip egemen olan" anlamında kullanılır. Allah'ın halifesi olmaz. * Adem'den önce yeryüzünde (Homo Sapiens) kan döken vahşi bir primat olmalı. * Buna tanık olan melekler o vahşi yaratığı izleyecek versiyon konusunda endişelerini dile getiriyor. * Evrim yoluyla yaratılış için bak: 24:45; 29:19-20; 71:14-17 ve 7:69. ### Mehmet Okuyan meali Hani Rabbin meleklere "Ben yeryüzünde bir halife (sorumlu) görevlendireceğim" demişti. Onlar "Biz seni hamdinle (övgüyle) tesbih ediyor (yüceltiyor) ve kutsallıkla anıyorken, yeryüzünde bozgunculuk çıkarmakta ve kan dökmekte olanı (insanı) mı halife görevlendiriyorsun?" demişlerdi. (Allah da onlara): "Şüphesiz ki sizin bilemeyeceğiniz şeyleri ben bilirim." demişti. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ 1. Burada Yüce Allah'ın yeryüzünde bir halife (sorumlu) görevlendirmesinden söz edilmektedir. İlk insan neslinin bir şeyden yaratılmasından söz eden ayetler ise Hicr 15:26, 28 ve Sâd 38:71'dir. 2. [Takdis], Yüce Allah'ı kutsallığın kaynağı bilip O'nu bu şekilde anmak, bütün olumlu ve tastamam sıfatlarla birlikte bilerek yüceltmektir. ### Süleymaniye Vakfı meali Rabbin bir gün meleklere: "Yeryüzünde bir halife /muhalif varlık oluşturuyorum." dedi. Melekler: "Orada düzeni bozacak ve kan dökecek birini mi oluşturuyorsun? Her şeyi mükemmel yaptığın için sana yine de boyun eğeriz. Senden dolayı onu kutsal sayarız." dediler. Allah: "Ben sizin bilmediklerinizi bilirim!" dedi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ 1. Halife (خَلِيفَةً), "bir şeyin bir şeyden sonra gelip yerine geçmesi, öncekine muhalefet etme ve değişme anlamlarına gelen half (خلف) kökündendir (Mekayis). Feil (فعيل) kalıbında olduğu için hem ism-i fail /eylemi yapan hem de ism-i mef'ul /eylemden etkilenen için kullanılır. Bu ayette kelimenin "muhalefet eden" anlamının kastedildiği, insanın yaratılışından gelen temel özelliğini anlatan şu ayetler okunduğunda açıkça ortaya çıkar: "Rabbin tercihini farklı yapsaydı elbette insanları tek bir ümmet /hep doğru davrananlar topluluğu yapardı. Ama onlar, muhalif olmayı sürdüreceklerdir. Rabbinin ikramda bulundukları /doğru yolda saydıkları bunun dışındadır. O, insanları bunun için yaratmıştır." ({{11:118}}Hud 11/118{{/}}-{{11:119}}119{{/}}). Burada melekler, muhalif yapıda yaratılan insanın düzeni bozup kan dökeceği ile ilgili endişelerini dile getirmişlerdir. Hayvanlar birbirlerinin kanını döktüğü için onların vücut yapısına benzer özellikte yaratılacak muhalif yapıdaki varlık düzeni bozabilir ve kan dökebilir. Allah bunu kabul etmekle birlikte Adem'e öğreteceği ama meleklerin bilmediği bir şeye dikkat çekmiş ve onu, sonraki ayetlerde anlatmıştır. 2. Takdis (تقديس), "mukaddes sayma" demektir. "Nukaddisu lek" sözü, nukaddisuhu lek (نُقَدِّسُه لَكَ) anlamındadır. Bu takdirin yapılması, nukaddisu fiilinin, gizli olan mef'ulünün açığa çıkarılması sebebiyledir. 3. Allah bu haberi verdiği sırada Mele-i a'la'da yani meleklerin en üst seviyedeki topluluğu arasında çekişme çıktı ({{38:69}}Sad 38/69{{/}}-{{38:78}}78{{/}}). Allah'a olan bu itirazları, o çekişmenin bir yansımasıdır. Demek ki melekler de muhalif yapıda imişler. Bu ayetler ve ilgili diğer ayetler ({{7:11}}A'raf 7/11{{/}}-{{7:13}}13{{/}}) İblis'in de o zaman Mele-i a'la'da görevli olduğunun açık delilidir. Yahudilerin sözlü geleneğine ait Tevrat dışı eserlerde de Adem'in yaratılışı ve meleklerin ona secde etmeleriyle ilgili anlatılar yer alır; meleklerin Adem yaratılmadan önceki tartışmalarından ve bazı itirazlarından bahsedilir; İblis'in diğer bütün meleklerden daha üstün bir konumda olduğu anlatılır. Ancak Adem'e secde etmeyi kabul etmediği için makamından kovulur ve yeryüzüne sürgün edilir [TB Sanhedrin 38a-38b; Midrash, Bereshit Rabbeti]. ### Ahmed Hulusi meali Rabbin meleklere: "Ben arzda (bedende) bir halife (Esma mertebesinin farkındalığıyla yaşayan şuur sahibi) meydana getireceğim" dedi. Onlar da: "Orada fesat çıkarıp kan döken birini mi meydana getireceksin; biz seni hamdinle (bizde açığa çıkardığın varlığını değerlendirme haliyle) tespih (her an yeni hale dönüşen isteğine kulluk ederek) ve kudsiyetini (her türlü eksiklikten beri oluşunu) dillendirmiyor muyuz?" dediler. (Buyurdu): "BEN sizin bilmediklerinizin Aliymiyim!. . " _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Bayraktar Bayraklı meali Rabbin meleklere, "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" dediği vakit melekler, "Biz seni överek anarken ve yüceltip dururken, orada fesat çıkaracak, kan dökecek birini mi yaratacaksın?" dediler. Allah, "Ben sizin bilmediğinizi bilirim" diye cevap verdi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Süleyman Ateş meali Bir zamanlar Rabbin meleklere: "Ben yeryüzünde bir halife yapacağım," demişti. (Melekler): "Orada bozgunculuk yapan, kan döken birisini mi halife yapacaksın? Oysa biz seni överek tesbih ediyor ve seni takdis ediyoruz?" dediler. (Rabbin): Ben sizin bilmediklerinizi bilirim," dedi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Ali Rıza Safa meali Efendin, meleklere, şöyle demişti: "Aslında, yeryüzünün yeni yöneticisi olacak birisini atayacağım!" Dediler ki: "Orada bozgunculuk yapacak ve kan akıtacak birisini mi atayacaksın? Oysa biz, övgülerle Seni yüceltiyoruz ve kutsuyoruz!" Dedi ki: "Kuşkusuz, Ben, sizin bilmediklerinizi bilirim!" _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Gültekin Onan meali Rabbin, meleklere şöyle demişti: "Yeryüzüne bir halife yerleştireceğim / Yeryüzünde bir halife varedeceğim / Yeryüzünde (birisini) halife yapacağım (caılün)". Melekler de: "Orada bozgunculuk yapacak (yüfsidü), kan akıtacak (yesfiküddima) birisini mi yerleştireceksin / var edeceksin / (halife) yapacaksın? Halbuki biz seni hamdinle yüceltiyor (nüsebbihu) ve kutsuyoruz (nükaddisu)" dediler. "Sizin bilmediğinizi / bilmediklerinizi / bilemeyeceklerinizi ben bilirim" dedi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### İbni Kesir meali Hani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ### Hasan Basri Çantay meali Hani Rabbin meleklere: "Muhakkak ben yer yüzünde (benim emirlerimi tebliğ ve infaza me'mur) bir halife (bir insan, adem) yaratacağım" demişdi. (Melekler) de: "Biz seni hamdinle tesbih ve seni takdis (ayıblardan, eş koşmakdan, eksikliklerden tenzih) edib dururken (yerde) orada bozgunculuk edecek, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın?" demişlerdi. Allah (da) "Sizin bilemeyeceğinizi her halde ben bilirim" demişdi. _Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/30_ ## Kelime kelime | Arapça | Okunuş | Anlam | Kök | |---|---|---|---| | وَإِذْ | ve iz | bir zamanlar | | | قَالَ | kale | dedi ki | [qwl](https://akilkuran.com/qwl) | | رَبُّكَ | rabbuke | Rabbin | [rbb](https://akilkuran.com/rbb) | | لِلْمَلَـٰٓئِكَةِ | lilmelaiketi | meleklere | [mlk](https://akilkuran.com/mlk) | | إِنِّى | inni | şüphesiz ben | | | جَاعِلٌۭ | cailun | yaratacağım | [jEl](https://akilkuran.com/jEl) | | فِى | fi | -nde | | | ٱلْأَرْضِ | l-erdi | yeryüzü- | [ArD](https://akilkuran.com/ArD) | | خَلِيفَةًۭ ۖ | halifeten | bir halife | [xlf](https://akilkuran.com/xlf) | | قَالُوٓا۟ | kalu | dediler (melekler) | [qwl](https://akilkuran.com/qwl) | | أَتَجْعَلُ | etec'alu | mi yaratacaksın? | [jEl](https://akilkuran.com/jEl) | | فِيهَا | fiha | orada | | | مَن | men | kimse | | | يُفْسِدُ | yufsidu | bozgunculuk yapan | [fsd](https://akilkuran.com/fsd) | | فِيهَا | fiha | orada | | | وَيَسْفِكُ | ve yesfiku | döken | [sfk](https://akilkuran.com/sfk) | | ٱلدِّمَآءَ | d-dima'e | kan | [dmw](https://akilkuran.com/dmw) | | وَنَحْنُ | venehnu | oysa biz | | | نُسَبِّحُ | nusebbihu | tesbih ediyor | [sbH](https://akilkuran.com/sbH) | | بِحَمْدِكَ | bihamdike | seni överek | [Hmd](https://akilkuran.com/Hmd) | | وَنُقَدِّسُ | ve nukaddisu | ve takdis ediyoruz | [qds](https://akilkuran.com/qds) | | لَكَ ۖ | leke | seni | | | قَالَ | kale | dedi | [qwl](https://akilkuran.com/qwl) | | إِنِّىٓ | inni | şüphesiz ben | | | أَعْلَمُ | ea'lemu | bilirim | [Elm](https://akilkuran.com/Elm) | | مَا | ma | şeyleri | | | لَا | la | değilsiniz | | | تَعْلَمُونَ | tea'lemune | siz biliyor | [Elm](https://akilkuran.com/Elm) | ## Kökler - **قول (qwl)** — Söylemek, dille ifade etmek https://akilkuran.com/qwl - **ربب (rbb)** — Birbirine yakın üç temel anlamı vardır: bir şeyi düzeltip üzerinde durmak, bir şeye bağlı kalmak ve bir şeyi bir şeye katmak https://akilkuran.com/rbb - **ملك (mlk)** — Bir şeydeki güç ve sağlamlık https://akilkuran.com/mlk - **جعل (jEl)** — Birbirine dayanmayan kelimeler taşır https://akilkuran.com/jEl - **ارض (ArD)** — Üç temel anlamı vardır: aşağıda kalıp göğe karşılık olan şey (yer, toprak), nezle ve titreme https://akilkuran.com/ArD - **خلف (xlf)** — Üç temel anlamı vardır: bir şeyin ardından gelip yerini tutması, önün karşıtı olan arka ve değişme https://akilkuran.com/xlf - **فسد (fsd)** — Bozulmak anlamına gelen tek bir kelimedir https://akilkuran.com/fsd - **سفك (sfk)** — Sıvıyı yere salıp akıtma eylemidir https://akilkuran.com/sfk - **دمو (dmw)** — Kan (dem) anlamındadır https://akilkuran.com/dmw - **سبح (sbH)** — İki temel anlamı vardır: bir tür ibadet ve bir tür hızlı gidiş https://akilkuran.com/sbH - **حمد (Hmd)** — Övmek, beğeniyle anmak https://akilkuran.com/Hmd - **قدس (qds)** — Temizlik https://akilkuran.com/qds - **علم (Elm)** — Bir şeyi ötekilerden ayıran iz ve işaret https://akilkuran.com/Elm ## Gezinme - Önceki ayet: https://akilkuran.com/2/29.md - Sonraki ayet: https://akilkuran.com/2/31.md - Sure: https://akilkuran.com/2.md - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt