# Bakara 2:74

- **Sure:** 2. Bakara (286 ayet)
- **Ayet:** 74 / 286
- **Kaynak:** https://akilkuran.com/bakara-suresi/74-ayet
- **Mealler:** öne çıkan meal Şinasi Güneş (Apaçık Kuran); diğerleri mütercim ve kaynak adıyla

## Arapça

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَةًۜ وَاِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْاَنْهَارُۜ وَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَٓاءُۜ وَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّٰهِۜ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

## Okunuş

Summe kaset kulubukum min ba'di zalike fe hiye kel hıcareti ev eşeddu kasveh, ve inne minel hıcareti lema yetefecceru minhul enhar, ve inne minha lema yeşşakkaku fe yahrucu minhul mau, ve inne minha lemayehbitu min haşyetillah, ve mallahu bi gafilin amma ta'melun.

## Mealler (22)

### Şinasi Güneş meali

Sonra bunun ardından, kalpleriniz taş gibi veya katılaşmada daha şiddetli bir şekilde katılaştı [5:13, 57:16]. Taşlardan öyleleri vardır ki, ondan nehirler fışkırır. Ve ondan öyleleri vardır ki, yarılır ve ondan su çıkar. Ondan öyleleri vardır ki, Allah'a duyduğu derin saygıdan değişime uğrar [1]. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

1. İnsan bazen bir taş kadar bile olamayabiliyor. Ayet, 59:21. ayet ışığında daha iyi anlaşılabilir.

### Erhan Aktaş meali

Sonra kalpleriniz yine katılaştı; kaya gibi, hatta kayadan da katı. Zira öyle kayalar var ki içinden nehirler fışkırır, yine öyle kayalar vardır ki yarılıp bağrından su çıkar. Yine öyleleri vardır ki Allah'a duyduğu içtenlikli saygıdan harekete geçerler. Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.

### Diyanet İşleri meali

Sonra bunun ardından kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı oldu. Çünkü taş vardır ki, içinden ırmaklar fışkırır. Taş vardır ki yarılır da içinden sular çıkar. Taş da vardır ki, Allah korkusuyla (yerinden kopup) düşer. Allah, yaptıklarınızdan hiçbir zaman habersiz değildir.

### Elmalılı Hamdi Yazır meali

sonra bunun arkasından kalbleriniz katılaştı, şimdi onlar taşlar gibi hatta daha duygusuz, çünkü taşların öylesi var ki içinde nehirler kaynıyor, öylesi var ki çatlıyor da bağrından sular fışkırıyor ve öylesi var ki Allahın haşyetinden yerlerde yuvarlanıyor, sizler ise neler yapıyorsunuz Allah gafil değil

### Yaşar Nuri Öztürk meali

Sonra bunun ardından kalpleriniz yine kaskatı kesildi. Taş gibidir o. Belki daha da katıdır. Taşların bazıları var ki, ondan ırmaklar fışkırır. Bazıları var ki, çatır çatır yarılır da içinden su çıkar. Öylesi var ki, Allah korkusundan aşağılara düşer. Allah, yapıp durduklarınızdan gafil değildir.

### Ali Bulaç meali

Bundan sonra kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı. Çünkü taşlardan öyleleri vardır ki, onlardan ırmaklar fışkırır, öyleleri vardır ki yarılır, ondan sular çıkar, öyleleri vardır ki Allah korkusuyla yuvarlanır. Allah yaptıklarınızdan gafil (habersiz) değildir.

### Ali Aydın meali

Bundan sonra yine kalpleriniz katılaştı. Artık kalpleriniz taş gibi yahut daha da sert bir şekilde katılaştı. Çünkü taşlardan öylesi vardır ki, içlerinden nehirler kaynar. Öylesi var ki, çatlar da ondan su çıkar. Taşlardan bir kısmı da Allah’ın haşyetiyle yukarıdan aşağı yuvarlanır. Allah yaptıklarınızdan gafil değildir.

### Rowad Tercüme Merkezi meali

(Ne var ki) bunlardan sonra yine kalpleriniz taş gibi yahut daha sert bir şekilde katılaşmıştı. Halbuki içinden nehirler kaynayan, yarılıp (içlerinden) sular çıkan ve Allah korkusundan yuvarlanan nice taşlar vardır! Allah yapmakta olduklarınızdan gafil değildir.

_Kaynak: QuranEnc.com · v1.0.4 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_rwwad/2/74_

### Şaban Piriş meali

Sonra kalpleriniz yine katılaştı. Taş gibi. Hatta daha da katı oldu. Nitekim öyle taşlar vardır ki, içlerinden ırmaklar kaynar, öyle taşlar vardır ki yarılır da içinden sular çıkar, öyle taşlar var ki Allah korkusundan yukarıdan aşağıya yuvarlanırlar. Allah yaptıklarınızdan gafil değildir.

_Kaynak: QuranEnc.com · v1.1.0 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_shaban/2/74_

### Ali Özek ve diğerleri meali

(Ne var ki) bunlardan sonra yine kalpleriniz taş gibi yahut daha sert bir şekilde katılaşmıştı. Halbuki içinden nehirler kaynayan, yarılıp (içlerinden) sular çıkan ve Allah korkusundan yuvarlanan nice taşlar vardır! Allah yapmakta olduklarınızdan gafil değildir.

_Kaynak: QuranEnc.com · v1.0.0 · https://quranenc.com/tr/browse/turkish_shahin/2/74_

### Mustafa İslamoğlu meali

Bütün bunların ardından yürekleriniz katılaştı; taş gibi, hatta daha da katı hale geldi. Çünkü, nice kayalar var ki bağrından ırmaklar fışkırır, öyleleri de var ki yarıldığı zaman su çıkar, ve kimileri de var ki Allah'ın haşmetinden harekete geçip yuvarlanır. Allah yaptıklarınıza karşı duyarsız değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Muhammed Esed meali

Ama, bütün bunlardan sonra kalpleriniz katılaştı; kaya gibi hatta daha da sert oldu; Çünkü, unutmayın, öyle kayalar var ki içinden ırmaklar fışkırır; ve öylesi de var ki, yarıldığında içinden su çıkar; bazısı da Allah korkusuyla (yerinden kopup) aşağı yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir!

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Edip Yüksel meali

Tüm bunlara rağmen yine kalpleriniz katılaştı; taş gibi, hatta daha katı. Çünkü öyle taşlar var ki kendisinden ırmaklar fışkırır. Bazıları yarılır, bağrından su çıkarır. Bazıları ise ALLAH'a olan saygıdan dolayı siner. ALLAH yaptıklarınızdan habersiz değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Mehmet Okuyan meali

Bunlardan sonra kalpleriniz (yine) katılaşmıştı. Artık onlar (kalpleriniz) taş gibi hatta daha da katıdır. Şüphesiz ki taşlardan öylesi var ki içinden ırmaklar fışkırır. Öylesi de var ki yarılır da ondan su çıkar. Bir kısmı da Allah'a saygı nedeniyle (yukardan aşağı) iner. Allah yapmakta olduklarınızdan asla habersiz değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

1. Yüce Allah İsrailoğulları'nın nankörlükleri bağlamında kendilerine sunduğu çeşitli nimetler sonrasında her zaman aynı tavrı sergilediklerini ifade ederek, bu defa da bir faili meçhul cinayetin çözümlenmesi nimetini hatırlatıp, muhtemel ölümlerin önüne geçtiğini ifade etmektedir. Buna rağmen, kendilerinin yeniden kalbi katı, gaddar bir tutum içerisine girdiklerini, kalplerinin kaya gibi katılaştığını, hatta daha da sert, yani duyarsız, anlayışsız, merhametsiz, kaba, kuru vs. bir hal aldığını belirtmektedir. Burada "kalplerinin katılaşmasından söz edilenler" hem eski nesil İsrailoğulları, hem de onların soyundan gelenler olabilir. Her iki durumda da nankörlüğün insanı ne hale getirdiğine dair temel bir öğreti dile getiriliyor demektir. Bu arada 73. ayette verilmek istenen mesajın hakikatini tam anlamıyla kavrayamadığımız itiraf etmeliyiz.
2. Bu cümleyi, İsrâ 17:44'teki "Her şey Allah'ı övgü ile yüceltir; ancak siz onların yüceltmesini anlamıyorsunuz" mesajı ışığında anlamak gerekir.

### Süleymaniye Vakfı meali

Bütün bunların ardından yine de kalpleriniz katılaştı; artık onlar taş gibi, hatta daha da katıdır. Öyle taşlar var ki içlerinden ırmaklar fışkırır. Çatlayıp içinden su çıkan hatta Allah korkusundan aşağı yuvarlanan taşlar da vardır. Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

1. Bu ve benzeri ayetlere göre maddenin de bir dili ve anlama kabiliyeti vardır. Gökler ve yer, insan davranışından etkilenir ({{19:88}}Meryem 19/88{{/}}-{{19:91}}91{{/}}, {{44:17}}Duhan 44/17{{/}}-{{44:29}}29{{/}}). Allah Teala göklere ve yere; "İsteyerek veya istemeyerek gelin" demişti, ikisi de "İsteyerek geldik" diye cevap vermişlerdi" ({{41:9}}Fussilet 41/9–12{{/}}). Nuh Tufanında "Ey yer, suyunu yut! Ey gök suyunu tut!" denildiğinde sular çekilmişti" ({{11:44}}Hud 11/44{{/}}). İbrahim aleyhisselam ateşe atılınca Allah "Ey Ateş! İbrahim'e karşı serin ve zararsız ol." demiş, o da öyle olmuştu ({{21:69}}Enbiya 21/69{{/}}-{{21:71}}71{{/}}). Canlı cansız bütün varlıklar Allah'ı tesbih ederler ({{17:44}}İsra 17/44{{/}}; {{24:41}}Nur 24/41{{/}}). Ahirette yeryüzü konuşacak ve kendindeki bilgileri verecektir ({{99:1}}Zilzal 99/1-5){{/}}. Kur'an'da eşyanın dilini ve anlama kabiliyetini gösteren çok sayıda ayet vardır ({{59:21}}Haşr 59/21{{/}}).

### Ahmed Hulusi meali

Bu olayın ardından kalpleriniz yine katılaştı, taş gibi, hatta daha da katı (varlığındaki Hakk'ı açığa çıkaramaz oldu). . . Oysa bazı taşlar vardır ki, içinden nehirler fışkırır; ve bazıları da vardır ki şak diye yarılır da ondan su çıkar. Öyle taşlar vardır ki, haşyetullahtan düşüp yuvarlanır. . . Allah sizden açığa çıkanlardan (varlığınızı Esma'sıyla oluşturduğu için) asla perdeli değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Bayraktar Bayraklı meali

Sonra bu mucizenin ardından kalpleriniz katılaştı, taş gibi, hatta daha da katı oldu. Halbuki taşın öylesi vardır ki, ondan ırmaklar fışkırır; öylesi vardır ki, yarılıp içinden su akar; öylesi de vardır ki, Allah'a olan saygısından dolayı yuvarlanır. Allah yaptıklarınızdan habersiz değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Süleyman Ateş meali

Sonra bunun ardından yine kalbleriniz katılaştı; şimdi onlar, taş gibi, hatta daha da katıdır. Çünkü öyle taş var ki, içinden ırmaklar fışkırır; öylesi var ki, çatlar da bağrından su kaynar, öylesi de var ki, Allah korkusundan aşağı düşer. Allah, yaptıklarınızı bilmez değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Ali Rıza Safa meali

Sonra, işte bunun ardından yürekleriniz katılaştı; artık öyle ki, taş gibi veya daha katı oldu. Aslında, öyle taşlar vardır ki, ondan ırmaklar fışkırır; öyleleri vardır ki, yarılır, ondan sular çıkar; öyleleri vardır ki, Allah'a olan saygısından aşağı yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan zaten habersiz değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Gültekin Onan meali

Bundan sonra kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı. Çünkü taşlardan öyleleri var ki onlardan nehirler fışkırır (yetefeccerü). Bazıları yarılır, bağrından su çıkarır. Öyleleri de vardır ki Tanrı'ya olan saygılarından (haşyetillah) dolayı yuvarlanır. Tanrı yaptıklarınızdan / işlerinizden (tamelun) habersiz (gafilin) değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### İbni Kesir meali

Sonra bunun ardından kalbleriniz yine katılaştı. Şimdi onlar taş gibidir. Yahut daha da katı. Zira öylesi vardır ki; ondan ırmaklar kaynar, öylesi vardır ki; yarılıp ondan su fışkırır, öylesi de vardır ki; Allah korkusundan yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan asla gafil değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

### Hasan Basri Çantay meali

Sonra, bunun arkasından yine kalbleriniz katılaşdı. Şimdi o, taş gibi, yahud daha katı. Çünkü taşın öylesi vardır ki ondan ırmaklar kaynar, öylesi vardır ki yarılıb ondan su fışkırır, öylesi de vardır ki Allah korkusiyle yukardan aşağı düşer (yüksekden aşağı yuvarlanır). Allah, ne yaparsanız (hiç birinden) gaafil değildir.

_Kaynak: Açık Kuran (acikkuran.com) · https://acikkuran.com/2/74_

## Kelime kelime

| Arapça | Okunuş | Anlam | Kök |
|---|---|---|---|
| ثُمَّ | summe | sonra yine |  |
| قَسَتْ | kaset | katılaştı | [qsw](https://akilkuran.com/qsw) |
| قُلُوبُكُم | kulubukum | kalbleriniz | [qlb](https://akilkuran.com/qlb) |
| مِّنۢ | min | -ından |  |
| بَعْدِ | bea'di | ard- | [bEd](https://akilkuran.com/bEd) |
| ذَٰلِكَ | zalike | bunun |  |
| فَهِىَ | fehiye | şimdi onlar |  |
| كَٱلْحِجَارَةِ | kalhicarati | taş gibi | [Hjr](https://akilkuran.com/Hjr) |
| أَوْ | ev | hatta |  |
| أَشَدُّ | eşeddu | daha da | [$dd](https://akilkuran.com/$dd) |
| قَسْوَةًۭ ۚ | kasveten | katıdır | [qsw](https://akilkuran.com/qsw) |
| وَإِنَّ | ve inne | çünkü |  |
| مِنَ | mine |  |  |
| ٱلْحِجَارَةِ | l-hicarati | öyle taş | [Hjr](https://akilkuran.com/Hjr) |
| لَمَا | lema | var ki |  |
| يَتَفَجَّرُ | yetefecceru | fışkırır | [fjr](https://akilkuran.com/fjr) |
| مِنْهُ | minhu | içinden |  |
| ٱلْأَنْهَـٰرُ ۚ | l-enharu | ırmaklar | [nhr](https://akilkuran.com/nhr) |
| وَإِنَّ | ve inne | ve şüphesiz |  |
| مِنْهَا | minha | öylesi de |  |
| لَمَا | lema | var ki |  |
| يَشَّقَّقُ | yeşşekkaku | çatlayıverir de | [$qq](https://akilkuran.com/$qq) |
| فَيَخْرُجُ | feyehrucu | çıkar | [xrj](https://akilkuran.com/xrj) |
| مِنْهُ | minhu | ondan |  |
| ٱلْمَآءُ ۚ | l-mau | su | [mwh](https://akilkuran.com/mwh) |
| وَإِنَّ | ve inne | ve şüphesiz |  |
| مِنْهَا | minha | ondan |  |
| لَمَا | lema | öylesi de var ki |  |
| يَهْبِطُ | yehbitu | aşağı yuvarlanır | [hbT](https://akilkuran.com/hbT) |
| مِنْ | min | -ndan |  |
| خَشْيَةِ | haşyeti | korkusu- | [x$y](https://akilkuran.com/x$y) |
| ٱللَّهِ ۗ | llahi | Allah |  |
| وَمَا | ve ma | ve değildir |  |
| ٱللَّهُ | llahu | Allah |  |
| بِغَـٰفِلٍ | bigafilin | gafil | [gfl](https://akilkuran.com/gfl) |
| عَمَّا | amma | -dan |  |
| تَعْمَلُونَ | tea'melune | yaptıklarınız- | [Eml](https://akilkuran.com/Eml) |

## Kökler

- **قسو (qsw)** — Sertlik ve katılık  
  https://akilkuran.com/qsw
- **قلب (qlb)** — İki temel anlamı vardır: bir şeyin halis ve en değerli kısmı ve bir şeyi bir yönden öbür yöne çevirmek  
  https://akilkuran.com/qlb
- **بعد (bEd)** — İki temel anlamı vardır: yakınlığın karşıtı olan uzaklık ve 'önce'nin karşıtı olan 'sonra'  
  https://akilkuran.com/bEd
- **حجر (Hjr)** — Engellemek ve bir şeyi çevirip kuşatmak  
  https://akilkuran.com/Hjr
- **شدد ($dd)** — Bir şeydeki güç ve sağlamlık  
  https://akilkuran.com/$dd
- **فجر (fjr)** — Bir şeyde açılıp yarılma  
  https://akilkuran.com/fjr
- **نهر (nhr)** — Bir şeyin açılması ya da açılıp yarılması  
  https://akilkuran.com/nhr
- **شقق ($qq)** — Bir şeyde çatlak, yarık oluşması  
  https://akilkuran.com/$qq
- **خرج (xrj)** — İki temel anlamı vardır: bir şeyden çıkıp geçmek ve iki rengin karışması  
  https://akilkuran.com/xrj
- **موه (mwh)** — Suyun asıl yapısını anlatan köktür  
  https://akilkuran.com/mwh
- **هبط (hbT)** — Aşağı inmek, inişe geçmek  
  https://akilkuran.com/hbT
- **خشي (x$y)** — Korku ve dehşet  
  https://akilkuran.com/x$y
- **غفل (gfl)** — Bir şeyi dalgınlıkla bırakmak temel anlamdır, kimi zaman bilerek de olur  
  https://akilkuran.com/gfl
- **عمل (Eml)** — Yapılan her iş  
  https://akilkuran.com/Eml

## Gezinme

- Önceki ayet: https://akilkuran.com/2/73.md
- Sonraki ayet: https://akilkuran.com/2/75.md
- Sure: https://akilkuran.com/2.md
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt