# دحر (dHr) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/dHr
- **Kuran'da:** 4 ayette, toplam 4 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Kovup ırak etmek temel anlamdır. Birini aşağılayıp zelil kılarak zorla defetmek de bu kökle anlatılır.

## Lisânü'l-Arab — دحر maddesi

> دحر: دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده. الأَزهري: الدَّحْرُ تَبْعِيدُكَ الشَّيْءَ عَنِ الشَّيْءِ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ دُحُوراً؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: قرأَ النَّاسُ بِالنَّصْبِ وَالضَّمِّ، فَمَنْ ضَمَّهَا جَعَلَهَا مَصْدَرًا كَقَوْلِكَ دَحْرتُه دُحُوراً، وَمَنْ فَتَحَهَا جَعَلَهَا اسْمًا كأَنه قَالَ يُقْذَفُونَ بِداحِرٍ وَبِمَا يَدْحَرُ؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: وَلَسْتُ أَشتهي الْفَتْحَ لأَنه لَوْ وُجِّهَ عَلَى ذَلِكَ عَلَى صِحَّةٍ لَكَانَ فِيهَا الْبَاءُ كَمَا تَقُولُ يُقْذَفُونَ بِالْحِجَارَةِ، وَلَا يُقَالُ يُقْذَفُونَ الْحِجَارَةَ، وَهُوَ جَائِزٌ؛ قَالَ: وَقَالَ الزَّجَّاجُ مَعْنَى قَوْلِهِ دُحُوراً أَي يُدْحَرُونَ أَي يُباعَدُونَ. وَفِي حَدِيثِ عَرَفَةَ: / مَا مِنْ يَوْمٍ إِبليس فِيهِ أَدْحَرُ وَلَا أَدْحَقُ مِنْهُ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ؛ الدَّحْرُ: الدَّفْعُ بِعُنْفٍ عَلَى سَبِيلِ الإِهانة والإِذلال، والدَّحْقُ: الطَّرْدُ والإِبعاد، وأَفعل الَّتِي لِلتَّفْضِيلِ مِنْ دُحِرَ ودُحِقَ كأَشْهَرَ وأَجَنَّ مِنْ شُهِرَ وَجُنَّ، وَقَدْ نَزَلَ وَصْفُ الشَّيْطَانِ بأَنه أَدحر وأَدحق مَنْزِلَةً وَصَفَ الْيَوْمَ بِهِ لِوُقُوعِ ذَلِكَ فِيهِ فَلِذَلِكَ قَالَ: مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ، كأَنّ الْيَوْمَ نَفْسَهُ هُوَ الأَدْحَرُ والأَدْحَقُ. وَفِي حَدِيثِ ابْنِ ذِي يَزَنَ: ويُدحَرُ الشيطانُ؛ وَفِي الدُّعَاءِ: / اللَّهُمَّ ادْحَرْ عَنَّا الشَّيْطَانَ / أَي ادْفَعْهُ واطْرُدْهُ ونَحِّهِ. والدُّحُورُ: الطَّرْدُ والإِبعاد، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً؛ أَي مُقْصًى وَقِيلَ مطروداً.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 4, s. 278 — https://shamela.ws/book/1687/2238

## Kitâbu'l-Ayn — دحر maddesi

> دحرته أدحره دحرا أي بعدته ونحيته. وملوما مدحورا 1 أي: مطرودا.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 177 — https://shamela.ws/book/1682/876

## Mekâyîsü'l-Luğa — دحر maddesi

> الدال والحاء والراء أصل واحد، وهو الطرد والإبعاد. قال الله تعالى: {اخرج منها مذءوما مدحورا} [الأعراف: 18] .

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 331 — https://shamela.ws/book/21710/891

## Müfredât — دحر maddesi

> الدحر: الطرد والإبعاد، يقال: دحره دحورا، قال تعالى: اخرج منها مذؤما مدحورا [الأعراف/ 18] ، وقال: فتلقى في جهنم ملوما مدحورا [الإسراء/ 39] ، وقال: ويقذفون من كل جانب دحورا [الصافات/ 8- 9] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 308 — https://shamela.ws/book/23636/290

## Türevler

- دُحُورًۭا ۖ (duhuran) — kovulurlar: 1 kez
- مَّدْحُورًۭا (medhuran) — ve kovulmuş olarak: 1 kez
- مَّدْحُورًۭا ۖ (medhuran) — ve kovulmuş olarak: 1 kez
- مَّدْحُورًا (medhuran) — uzaklaştırılmış olarak: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Araf 7:18** — "Kovulmuş ve kınanmış olarak oradan çık. Onlardan kim sana uyarsa, Cehennem'i onlarla dolduracağım." dedi.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/18-ayet.md
- **İsra 17:18** — Kim aceleyi[1] isterse, hak eden[2] kimseye dilediğimiz şeyi çabuklaştırırız. Sonra onun için Cehennem'i mekân yaparız. Kınanmış ve kovulmuş olarak oraya girer.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/18-ayet.md
- **İsra 17:39** — İşte bunlar, senin Rabb'inin, sana Hikmet'ten[1] vahyettiği şeylerdendir. Allah ile birlikte başka ilâh edinme. Yoksa kınanmış ve kovulmuş olarak Cehennem'e atılırsın.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/39-ayet.md
- **Saffat 37:9** — Kovulmuş olarak, onlar için kesintisiz azâp vardır.  
  https://akilkuran.com/saffat-suresi/9-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt