# دخر (dxr) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/dxr
- **Kuran'da:** 4 ayette, toplam 4 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Zillet, boyun eğmek temel anlamdır; Kur'an'daki 'dâhirûn' zelil olanlar demektir. İstemeden, küçülerek emredileni yapmak da bu kökle anlatılır.

## Lisânü'l-Arab — دخر maddesi

> دخر: دَخَرَ الرجلُ، بِالْفَتْحِ، يَدْخَرُ دُخُوراً، فَهُوَ دَاخِرٌ، ودَخِرَ دَخَراً: ذَلَّ وصَغُرَ يَصْغُرُ صَغَاراً، وَهُوَ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يُؤْمَرُ بِهِ، شَاءَ أَو أَبى صاغِراً قَمِيئاً. والدَّخَرُ: التَّحَيُّرُ. والدُّخُورُ: الصَّغَارُ وَالذُّلُّ، وأَدْخَرَهُ غَيْرُهُ. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَهُمْ داخِرُونَ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: أَي صَاغِرُونَ، قَالَ: وَمَعْنَى الْآيَةِ: أَولم يَرَوْا إِلى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ؛ إِن كُلَّ مَا خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ جِسْمٍ وَعَظْمٍ وَلَحْمٍ وَشَجَرٍ وَنَجْمٍ خَاضِعٌ سَاجِدٌ لِلَّهِ، قَالَ: وَالْكَافِرُ وإِن كَفَرَ بِقَلْبِهِ وَلِسَانِهِ فَنَفْسُ جِسْمِهِ وَعَظْمِهِ وَلَحْمِهِ وَجَمِيعُ الشَّجَرِ وَالْحَيَوَانَاتِ خاضعة لله سَاجِدَةٌ. وَرُوِيَ / عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنه قَالَ: الْكَافِرُ يَسْجُدُ لِغَيْرِ اللَّهِ وَظِلِّهُ يَسْجُدُ لِلَّهِ. / قَالَ الزَّجَّاجُ: وتأْويلُ الظِّلِّ الجِسْمُ الَّذِي عَنْهُ الظِّلُّ. وَفِي قَوْلِهِ تَعَالَى: سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ؛ قَالَ فِي الْحَدِيثِ: الدَّاخِرُ الذليل المُهان.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 4, s. 278 — https://shamela.ws/book/1687/2238

## Kitâbu'l-Ayn — دخر maddesi

> الداخر: الصاغر، دخر يدخر دخورا أي صغر يصغر صغارا، وهو أن يفعل ما تأمره كرها على صغر ودخور.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 229 — https://shamela.ws/book/1682/1337

## Mekâyîsü'l-Luğa — دخر maddesi

> الدال والخاء والراء أصل يدل على الذل. يقال دخر الرجل، وهو داخر، إذا ذل. وأدخره غيره: أذله. فأما الدخدار فالثوب الكريم يصان. قال: ويجلو صفح دخدار قشيب وليس هذا من الكلمة الأولى في شيء; لأن هذه معربة، قالوا: أصلها تخت دار، أي مصون في تخت.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 333 — https://shamela.ws/book/21710/893

## Müfredât — دخر maddesi

> قال تعالى: وهم داخرون [النحل/ 48] ، أي: أذلاء، يقال: أدخرته فدخر، أي: أذللته فذل، وعلى ذلك قوله: إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين [غافر/ 60] ، وقوله: يدخر أصله: يذتخر، وليس من هذا الباب.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 309 — https://shamela.ws/book/23636/291

## Türevler

- دَٰخِرُونَ (dahirune) — aşağılanacaksınız: 2 kez
- دَاخِرِينَ (dahirine) — aşağılık olarak: 1 kez
- دَٰخِرِينَ (dahirine) — boyun bükerek: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Nahl 16:48** — Onlar, Allah'ın yarattığı şeylerden, herhangi bir şeye bakmazlar mı? Gölgelerinin; secde[1] ederek, saygıyla sağa sola dönüp Onun yasalarına nasıl uyduklarını görmüyorlar mı?  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/48-ayet.md
- **Neml 27:87** — Sûr'a üflendiği gün, Allah'ın dilediği kimseler[1] hariç, göklerde ve yerde olanlar dehşete kapılacak ve hepsi aşağılanmış olarak geleceklerdir.  
  https://akilkuran.com/neml-suresi/87-ayet.md
- **Saffat 37:18** — De ki: "Evet, aşağılanmış olarak."  
  https://akilkuran.com/saffat-suresi/18-ayet.md
- **Mümin 40:60** — Rabb'iniz: "Bana dûa[1] edin ki size karşılık vereyim. Bana kulluk etmeye büyüklenenler, horlanmış olarak Cehennem'e gireceklerdir." dedi.  
  https://akilkuran.com/mumin-suresi/60-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt