# فاد (fAd) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/fAd
- **Kuran'da:** 15 ayette, toplam 16 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Sıcaklık ve yanma temel anlamdır; eti ateşte kızartmak bundandır. Gönül anlamındaki fuâd, içindeki ateş ve tutuşma göz önüne alınarak bu adla anılır.

## Lisânü'l-Arab — فاد maddesi

> فأد: فأَد الْخُبْزَةَ فِي المَلَّة يَفْأَدُها فَأْداً: شَوَاهَا. وَفِي التَّهْذِيبِ: فأَدْتُ الخُبْزَةَ إِذا مَلَلْتَها وخَبَزْتَها فِي المَلَّةِ. والفَئِيدُ: مَا شُوِيَ وخُبِزَ عَلَى النَّارِ. وإِذا شُوِيَ اللحمُ فَوْقَ الجمْرِ، فَهُوَ مُفْأَدٌ وفئيد. والأُفؤُودُ: الْمَوْضِعُ الَّذِي تُفْأَدُ فِيهِ. وفَأَدَ اللحمَ فِي النَّارِ يَفْأَدُه فَأْداً وافْتَأَدَه فيه: شَوَاهُ. والمِفْأَد والمِفْأَدَةُ: السَّفُّودُ، وَهُوَ مِنْ فأَدت اللَّحْمَ وافتأَدته إِذا شَوَيْتَهُ. وَلَحْمٌ فَئِيدٌ أَي مشويٌّ. والفئِيد: الخبز المفؤُود واللحم المَفْؤُود. قَالَ مَرْضَاوِيٌّ يُخَاطِبُ خُوَيْلَةَ: / أَجارَتَنا، سِرُّ النساءِ مُحَرَّمٌ ... عليَّ، وتَشْهادُ النَّدامَى مَعَ الخمرِ / كذاكَ وأَفْلاذُ الفَئيدِ، وَمَا ارتمتْ ... بِهِ بَيْنَ جالَيْها الوَئِيَّةُ مِلْوَذْرِ[[. قوله [ملوذر] أراد من الوذر]]. / والمِفْأَدُ: مَا يُخْتَبَزُ ويُشْتَوَى بِهِ؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / يَظَلُّ الغُرابُ الأَعْوَرُ العَينِ رافِعاً ... مَعَ الذئْبِ، يَعْتَسَّانِ نَارِي ومِفْأَدي / وَيُقَالُ لَهُ المِفْآدُ عَلَى مِفْعالٍ. وَيُقَالُ: فَحَصْت للخُبزَةِ فِي الأَرض وفَأَدْتُ لَهَا أَفْأَدُ فَأْداً، وَالِاسْمُ أُفْحُوصٌ وأُفْؤودٌ، عَلَى أُفْعُول، وَالْجَمْعُ أَفاحيصُ وأَفائِيدُ. وَيُقَالُ: فَأَدْتُ الخُبزَةَ إِذا جَعَلْتَ لَهَا مَوْضِعًا فِي الرَّمَادِ وَالنَّارِ لِتَضَعَهَا فِيهِ. وَالْخَشَبَةُ الَّتِي يحرَّك بِهَا التَّنُّورُ مِفْأَدٌ، وَالْجَمْعُ مفائِدُ[[. قوله [والجمع مفائد] في القاموس والجمع مفائيد.]] وافْتَأَدُوا: أَوقدوا نَارًا. والفئِيدُ: النارُ نفسُها؛ قَالَ لَبِيدٌ: / وجَدْتُ أَبي رَبيعاً لليَتَامَى، ... وللضِّيفانِ إِذْ حُبَّ الفَئِيدُ / والمُفْتَأَدُ: مَوْضِعُ الوَقُود؛ قَالَ النَّابِغَةُ: / سَفُّود شَرْبٍ نَسُوهُ عِنْدَ مُفْتَأَدِ / والتَّفَؤُّدُ: التَّوَقُّد. وَالْفُؤَادُ: القلبُ لِتَفَؤُّدِه وتوقُّدِه، مُذَكَّرٌ لَا غَيْرُ؛ صَرَّحَ بِذَلِكَ اللِّحْيَانِيُّ، يَكُونُ ذَلِكَ لِنَوْعِ الإِنسان وَغَيْرِهِ مِنْ أَنواع الْحَيَوَانِ الَّذِي لَهُ قَلْبٌ؛ قَالَ يَصِفُ ناقة: كمِثْلِ أَتانِ الوَحْشِ، أَما فُؤادُها ... فَصَعْبٌ، وأَما ظَهْرُها فَرَكُوبُ / والفؤادُ: الْقَلْبُ، وَقِيلَ: وسَطُه، وَقِيلَ: الْفُؤَادُ غِشاءُ القلبِ، والقلبُ حَبَّتُهُ وسُوَيْداؤُه؛ وَقَوْلُ أَبي ذُؤَيْبٍ: / رَآهَا الفُؤادُ فاستَضَلَّ ضَلالَه، ... نِيافاً مِنَ البيضِ الحِسانِ العَطائِلِ / رأَى هَاهُنَا مِنْ رُؤْيَةِ الْقَلْبِ وَقَدْ بَيَّنَهُ بِقَوْلِهِ رَآهَا الْفُؤَادُ وَالْمَفْعُولُ الثَّانِي نِيَافًا، وَقَدْ يَكُونُ نِيَافًا حَالًا كأَنه لَمَّا كَانَتْ مَحَبَّتُهَا تَلِي الْقَلْبَ وَتَدْخُلُهُ صَارَ كأَن لَهُ عَيْنَيْنِ يَرَاهَا بِهِمَا؛ وَقَوْلُ الْهُذَلِيِّ: / فقامَ فِي سِيَتَيْها فانْحَنى فَرَمى، ... وسَهْمُه لِبَناتِ الجَوْفِ مَسَّاسُ / يَعْنِي بِبَنَاتِ الجَوْف الأَفئدةَ، وَالْجَمْعُ أَفئدةٌ؛ قَالَ سِيبَوَيْهِ: وَلَا نَعْلَمُهُ كُسِّر عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ. وَفِي الْحَدِيثِ: / أَتاكم أَهلُ الْيَمَنِ هُمْ أَرقُّ أَفئِدةً وأَلْيَنُ قُلُوبًا. / وفأَده يَفْأَدُه فَأْداً: أَصاب فُؤَادَهُ. وفَئِدَ فَأَداً: شَكَا فُؤَادَه وأَصابه دَاءٌ في فؤَاده، فهو مَفؤُودٌ. وَفِي الْحَدِيثِ: / أَنه عَادَ سَعْدًا وَقَالَ إِنك رَجُلٌ مَفْؤُودٌ. / المفؤُودُ: الذي أُصيب فؤادُه بوجه. وَفِي حَدِيثِ عَطَاءٍ: قِيلَ له: رجل مَفؤُودٌ يَنْفُثُ دَمًا أَحَدَثٌ هُوَ؟ قَالَ: لَا؛ أَي يُوجعهُ فُؤَادُه فَيَتَقَيَّأُ دَمًا. وَرَجُلٌ مَفْؤُودٌ: جَبَانٌ ضَعِيفُ الْفُؤَادِ مِثْلُ المَنْخُوبِ ورجل مَفْؤُودٌ وفَئِيدٌ: لَا فؤَادَ لَهُ؛ وَلَا فِعْل لَهُ. قَالَ ابْنُ جِنِّي: لَمْ يُصَرِّفُوا مِنْهُ فِعلًا، وَمَفْعُولُ الصِّفَةِ إِنما يأْتي عَلَى الْفِعْلِ نَحْوَ مَضْرُوب مِنْ ضُرِب وَمَقْتُولٍ مِنْ قُتِلَ. التَّهْذِيبُ: فأَدْت الصيْدَ أَفْأَدُه فَأْداً إِذا أَصبت فُؤادَه.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 328 — https://shamela.ws/book/1687/1770

## Kitâbu'l-Ayn — فاد maddesi

> الصّحرة الضّحمة تراها فى رأس الحَبّلء شُبّهَتْ بالوعل. والفدرة: قطعة من ابل دون الفنديرة. والفدرة: قطعة من اللخم المطبوخ البارد وهر الفادر أيضًا. (ويقال

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — فاد maddesi

> الفاء والألف والدال هذا أصل صحيح يدل على حمى وشدة حرارة. من ذلك: فأدت اللحم: شويته. وهذا فئيد، أي مشوي. والمفأد: السفود. والمفتأد: الموضع يشوى فيه. قال: كأنه خارجا من جنب صفحته ... سفود شرب نسوه عند مفتأد ومما هو من قياس الباب عندنا: الفؤاد، سمي بذلك لحرارته. والفأد: مصدر فأدته، إذا أصبت فؤاده. ويقولون: فأدت الملة، إذا مللتها.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 469 — https://shamela.ws/book/21710/2009

## Müfredât — فاد maddesi

> الفؤاد كالقلب لكن يقال له: فؤاد إذا اعتبر فيه معنى التفؤد، أي: التوقد، يقال: فأدت اللحم: شويته، ولحم فئيد: مشوي. قال تعالى: ما كذب الفؤاد ما رأى [النجم/ 11] ، إن السمع والبصر والفؤاد [الإسراء/ 36] ، وجمع الفؤاد: أفئدة. قال: فاجعل أفئدة من الناس تهوي إليهم [إبراهيم/ 37] ، وجعل لكم السمع والأبصار والأفئدة [الملك/ 23] ، وأفئدتهم هواء [إبراهيم/ 43] ، نار الله الموقدة التي تطلع على الأفئدة [الهمزة/ 6- 7] . وتخصيص الأفئدة تنبيه على فرط تأثير له 3 ، وما بعد هذا الكتاب من الكتب في علم القرآن موضع ذكره.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 646 — https://shamela.ws/book/23636/628

## Türevler

- وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۚ (vel'ef'idete) — ve gönüller: 2 kez
- أَفْـِٔدَةًۭ (ef'ideten) — gönüllerini: 1 kez
- أَفْـِٔدَةُ (ef'idetu) — kalbleri: 1 kez
- أَفْـِٔدَتَهُمْ (ef'idetehum) — gönüllerini: 1 kez
- أَفْـِٔدَتُهُم (ef'idetuhum) — gönülleri: 1 kez
- ٱلْأَفْـِٔدَةِ (l-ef'ideti) — gönüllere: 1 kez
- ٱلْفُؤَادُ (l-fu'adu) — gönül: 1 kez
- فُؤَادُ (fu'adu) — gönlü: 1 kez
- فُؤَادَكَ ۖ (fu'adeke) — senin kalbini: 1 kez
- فُؤَادَكَ ۚ (fu'adeke) — kalbini: 1 kez
- وَأَفْـِٔدَةًۭ (ve ef'ideten) — ve gönüller: 1 kez
- وَأَفْـِٔدَتُهُمْ (ve ef'idetuhum) — ve yüreklerinin içi de: 1 kez
- وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۖ (vel'ef'idete) — ve gönüller: 1 kez
- وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۙ (vel'ef'idete) — ve gönüller: 1 kez
- وَٱلْفُؤَادَ (velfu'ade) — ve gönül: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 15 / 16)

- **Enam 6:110** — İlkin ona inanmadıkları gibi.[1] Onların gönüllerini ve basiretlerini[2] tersyüz ederiz ve onları azgınlıkları içinde bocalar halde bırakırız.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/110-ayet.md
- **Enam 6:113** — Böylece Âhiret'e îmân etmeyenlerin gönülleri ona[1] yönelsin, ondan hoşlansınlar: yaptıkları şeyleri yapmaya devam etsinler.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/113-ayet.md
- **Hud 11:120** — Elçilerin haberlerinden, gönlünü yatıştıracak her şeyi sana anlatıyoruz. Bu hususta sana Hakk, Mü'minlere de öğüt ve hatırlatma geldi.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/120-ayet.md
- **İbrahim 14:37** — "Rabb'imiz! Gerçekten ben, neslimden bir kısmını sahipsiz, ekine elverişli olmayan vadiye; Beyt-i Harâm'ın[1] yanına yerleştirdim; Rabb'imiz! Salâtı ikâme etsinler[2]. İnsanlardan bir kısmının gönlünü onlara yönelt. Ve onları kimi ürünlerle rızıklandır. Umulur ki onlar şükrederler."  
  https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/37-ayet.md
- **İbrahim 14:43** — Başlarını yukarı dikerek[1], bakışları donup kalmış bir şekilde gönülleri bomboş umutsuzca koşarlar.[2]  
  https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/43-ayet.md
- **Nahl 16:78** — Ve Allah, sizi hiçbir şey bilmez halde, annelerinizin karnından çıkardı. Size işitme yetisi, görme yetisi ve gönüller[1] verdi. Umulur ki şükredersiniz.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/78-ayet.md
- **İsra 17:36** — Hakkında bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme! Kuşkusuz kulak, göz ve fuâd[1] bunların hepsi ondan sorumludur.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/36-ayet.md
- **Müminun 23:78** — Size; işitme, görme ve ef'ide[1] veren Odur. Ne kadar az şükrediyorsunuz[2]?  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/78-ayet.md
- **Furkan 25:32** — Kâfirler: "Kur'an ona bir defada ve topluca indirilmeli değil miydi?" dediler. Oysaki bu, onu gönlüne iyice yerleştirelim diyedir. Onu düzenli bir şekilde pekiştire pekiştire indirdik.  
  https://akilkuran.com/furkan-suresi/32-ayet.md
- **Kasas 28:10** — Mûsâ'nın annesi gönlü boş olarak sabahladı. Eğer Biz sözümüze güvenenlerden olması için gönlünü pekiştirmeseydik az kalsın durumu açığa vuracaktı.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/10-ayet.md
- **Secde 32:9** — Sonra onu düzenledi ve ona Rûhundan üfledi.[1] Size duyma yetisi, görme yetisi ve fuâd[2] verdi. Ne kadar az şükrediyorsunuz!  
  https://akilkuran.com/secde-suresi/9-ayet.md
- **Ahkaf 46:26** — Ant olsun ki Biz, onlara, size vermediğimiz nice imkânlar vermiştik. Onlara da kulaklar, gözler ve fûad[1] verdik. Ne var ki işitme ve görmeleri onlara bir yarar sağlamadı. Kalpleri[2] de onlara bir yarar sağlamadı. Çünkü onlar, Allah'ın âyetlerini bile bile reddediyorlardı. Sonunda alaya aldıkları şey onları kuşattı.  
  https://akilkuran.com/ahkaf-suresi/26-ayet.md
- **Necm 53:11** — Gönlü, gördüğünü yalanlamadı.  
  https://akilkuran.com/necm-suresi/11-ayet.md
- **Mülk 67:23** — De ki: "Sizi biçimlendiren; size işitme, görme ve fuâd[1] veren Odur. Ne kadar az şükrediyorsunuz?  
  https://akilkuran.com/mulk-suresi/23-ayet.md
- **Hümeze 104:7** — Gönüllere işleyen bir ateş.  
  https://akilkuran.com/humeze-suresi/7-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt