# فكر (fkr) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/fkr - **Kuran'da:** 18 ayette, toplam 18 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât ## Anlam Kalbin bir şey üzerinde gidip gelmesi temel anlamdır. Tefekkür, bilgiye götüren gücün akılla dolaşmasıdır; yalnız insana özgüdür. ## Lisânü'l-Arab — فكر maddesi > فكر: الفَكْرُ والفِكْرُ: إِعمال الْخَاطِرِ فِي الشَّيْءِ؛ قَالَ سِيبَوَيْهِ: وَلَا يُجْمَعُ الفِكْرُ وَلَا العِلْمُ وَلَا النظرُ، قَالَ: وَقَدْ حَكَى ابْنُ دُرَيْدٍ فِي جَمْعِهِ أَفكاراً. والفِكْرة: كالفِكْر وَقَدْ فَكَرَ فِي الشَّيْءِ[[. قوله [وَقَدْ فَكَرَ فِي الشَّيْءِ إلخ] بابه ضرب كما في المصباح]] وأَفْكَرَ فِيهَ وتَفَكَّرَ بِمَعْنًى. وَرَجُلٌ فِكِّير، مِثَالُ فِسِّيق، وفَيْكَر: كَثِيرُ الفِكْر؛ الأَخيرة عَنْ كُرَاعٍ. اللَّيْثُ: التَّفَكُّر اسْمُ التَّفْكِير. وَمِنَ الْعَرَبِ مَنْ يَقُولُ: الفِكْرُ الفِكْرَة، والفِكْرى عَلَى فِعْلى اسْمٌ، وَهِيَ قَلِيلَةٌ. الْجَوْهَرِيُّ: التَّفَكُّر التأَمل، وَالِاسْمُ الفِكْرُ والفِكْرَة، وَالْمَصْدَرُ الفَكْر، بِالْفَتْحِ. قَالَ يَعْقُوبُ: يُقَالُ: لَيْسَ لِي فِي هَذَا الأَمرِ فكْرٌ أَي لَيْسَ لِي فِيهِ حَاجَةٌ، قَالَ: وَالْفَتْحُ فِيهِ أَفصح مِنَ الكسر. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 5, s. 65 — https://shamela.ws/book/1687/2649 ## Kitâbu'l-Ayn — فكر maddesi > الفكر: اسم التفكر. فكر في أمره وتفكر. ورجل فكير: كثير التفكر. والفكرة والفكر واحد. Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 358 — https://shamela.ws/book/1682/1930 ## Mekâyîsü'l-Luğa — فكر maddesi > الفاء والكاف والراء تردد القلب في الشيء. يقال تفكر إذا ردد قلبه معتبرا. ورجل فكير: كثير الفكر. Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 446 — https://shamela.ws/book/21710/1986 ## Müfredât — فكر maddesi > الفكرة: قوة مطرقة للعلم إلى المعلوم، والتفكر: جولان تلك القوة بحسب نظر العقل، وذلك للإنسان دون الحيوان، ولا يقال إلا فيما يمكن أن يحصل له صورة في القلب، ولهذا روي: تفكروا في آلاء الله ولا تفكروا في الله 3 إذ كان الله منزها أن يوصف بصورة. قال تعالى: أولم يتفكروا في أنفسهم ما خلق الله السماوات [الروم/ 8] ، أولم يتفكروا ما بصاحبهم من جنة [الأعراف/ 184] ، إن في ذلك لآيات لقوم يتفكرون [الرعد/ 3] ، يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون في الدنيا والآخرة [البقرة/ 219- 220] . ورجل فكير: كثير الفكرة، قال بعض الأدباء: الفكر مقلوب عن الفرك لكن يستعمل الفكر في المعاني، وهو فرك الأمور وبحثها طلبا للوصول إلى حقيقتها. Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 643 — https://shamela.ws/book/23636/625 ## Türevler - يَتَفَكَّرُونَ (yetefekkerune) — düşünen: 10 kez - تَتَفَكَّرُونَ (tetefekkerune) — düşünürsünüz: 3 kez - تَتَفَكَّرُوا۟ ۚ (tetefekkeru) — düşünün ki: 1 kez - فَكَّرَ (fekkera) — düşündü: 1 kez - وَيَتَفَكَّرُونَ (ve yetefekkerune) — ve düşünürler: 1 kez - يَتَفَكَّرُوا۟ (yetefekkeru) — hiç düşünmediler mi?: 1 kez - يَتَفَكَّرُوا۟ ۗ (yetefekkeru) — düşünmediler mi ki: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden - **Bakara 2:219** — Sana hamrın[1] ve şans oyunlarının[2] hükmünü soruyorlar. De ki: "Her ikisinde de büyük günah vardır. İnsanlar için yararları[3] olsa da. Günahları yararlarından daha büyüktür." Sana neyi infak[4] edeceklerini soruyorlar. De ki: "Afvı.[5]" Allah size âyetlerini böylece açıkça ortaya koymaktadır. Umulur ki düşünürsünüz. https://akilkuran.com/bakara-suresi/219-ayet.md - **Bakara 2:266** — Sizden biriniz ister mi ki: Kendisi yaşlanmış ve bakıma muhtaç çocukları da varken, içinde nehirler akan, her türlü meyvesi olan, hurma ve üzüm ağaçları bulunan bahçesini ateşten bir kasırga gelip yaksın. İşte, Allah, düşünmeniz için âyetlerini böyle açıkça söylüyor. https://akilkuran.com/bakara-suresi/266-ayet.md - **Ali İmran 3:191** — Onlar; ayaktayken, otururken ve yanları üzerine iken Allah'ı anarlar.[1] Göklerin ve yerin yaradılışı hakkında düşünürler: "Rabb'imiz! Sen, bunu boşuna yaratmadın, Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederiz. Bizi ateşin azâbından koru." https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/191-ayet.md - **Enam 6:50** — De ki: "Ben size, Allah'ın hazineleri yanımdadır demiyorum. Gaybı da bilmem. Size, ben bir meleğim de demiyorum. Ben, sadece bana vahyolunana uyuyorum." De ki: "Kör ile gören bir olur mu? Niçin düşünmüyorsunuz?" https://akilkuran.com/enam-suresi/50-ayet.md - **Araf 7:176** — Dileseydik[1] onu bununla[2] yükseltirdik. Fakat o yere saplandı, hevâsına[3] uydu. Onun durumu, üzerine varsan da dilini sarkıtıp soluyan, varmasan da dilini sarkıtıp soluyan köpeğin durumu gibidir. İşte âyetlerimizi yalanlayan halkın durumu böyledir. Sen bu kıssayı anlat, belki öğüt alırlar. https://akilkuran.com/araf-suresi/176-ayet.md - **Araf 7:184** — Arkadaşlarında, hiçbir delilik olmadığını düşünmüyorlar mı? O, ancak apaçık bir uyarıcıdır. https://akilkuran.com/araf-suresi/184-ayet.md - **Yunus 10:24** — Dünya hayatı, gökten indirdiğimiz yağmurla hayat bulup yeşeren, insanların ve hayvanların yararlandıkları yeryüzü bitkileri gibidir. Öyle ki yeryüzü bütün süslerini ve güzelliğini kuşandığı ve sahipleri de onu elde edecek güce sahip olduklarını sandıkları bir sırada; geceleyin veya güpegündüz ona emrimiz geliverir de bunları sanki dün yerinde hiç yokmuş gibi kökünden yolunmuş bir hale getiririz. İşte düşünen bir halk için âyetleri böyle detaylı olarak açıklıyoruz. https://akilkuran.com/yunus-suresi/24-ayet.md - **Rad 13:3** — Ve O ki, yeryüzünü uzattı[1] ve orada ağır baskılar ve nehirler yaptı. Orada meyvelerin hepsinden ikili eşler yaptı[2]. Gündüzü geceyle örttü. Bunda tefekkür[3] eden bir halk için âyetler[4] vardır. https://akilkuran.com/rad-suresi/3-ayet.md - **Nahl 16:11** — O su ile sizin için ekinler, zeytinler, hurmalar, üzümler ve her türlü meyveden bitiriyor. Kuşkusuz, düşünen bir halk için elbette bir âyet[1] vardır. https://akilkuran.com/nahl-suresi/11-ayet.md - **Nahl 16:44** — Onları[1] beyyinâtla[2] zeburlarla[3] gönderdik. Sana da zikri[4] indirdik. İnsanlara, kendilerine indirileni beyan edesin[5]. Ki böylece düşünüp öğüt alırlar. https://akilkuran.com/nahl-suresi/44-ayet.md - **Nahl 16:69** — "Sonra, her çeşit bitkiden ye. Rabb'inin emre amade kılınmış yollarında dolaş.[1]" Onun karınlarından, çeşitli renklerde şarap[2] çıkar. Onda, insanlar için şifa vardır. Bunda düşünen bir toplum için kesinlikle bir âyet vardır. https://akilkuran.com/nahl-suresi/69-ayet.md - **Rum 30:8** — Onlar, muhasebe yapıp hiç düşünmüyorlar mı? Allah; gökleri, yeri ve bu ikisinin arasındaki şeyleri ancak Hakk ile ve belli bir süre için yarattı. İnsânların çoğu Rabb'lerinin huzuruna çıkacaklarını küfrediyorlar.[1] https://akilkuran.com/rum-suresi/8-ayet.md - **Rum 30:21** — Onun âyetlerinden[1] biri de sizin için kendi cinsinizden eşler yaratmasıdır. Siz, onunla dinginleşir huzur bulursunuz. Birbirinize karşı, aranızda sevgi ve rahmet oluşturdu. Düşünen bir toplum için bunda nice âyetler[1] vardır. https://akilkuran.com/rum-suresi/21-ayet.md - **Sebe 34:46** — De ki: "Size yalnızca bir tek şey öğütlüyorum. Allah için ikişer ikişer ve teker teker bir araya gelin.[1] Sonra iyice düşünün." Sizin arkadaşınızda bir delilik yoktur. O, şiddetli bir azâbın öncesinde bir uyarıcıdır. https://akilkuran.com/sebe-suresi/46-ayet.md - **Zümer 39:42** — Allah, öleceklerin ölümleri anında canlarını alır; ölmeyecek olanların da uykularında. Ölümüne hükmettiğini yanında tutar, diğerlerini belirlenmiş bir süreye kadar salıverir. Bunda düşünen bir halk için alınacak pek çok ders vardır. https://akilkuran.com/zumer-suresi/42-ayet.md - **Casiye 45:13** — Göklerde ve yeryüzünde bulunan her şeyi Kendi lütfundan sizin yararlanmanıza sunmuştur. Bunda düşünen bir toplum için âyetler[1] vardır. https://akilkuran.com/casiye-suresi/13-ayet.md - **Haşr 59:21** — Eğer Biz, bu Kur'an'ı dağa indirseydik, onu; hûşû[1] duyarak, Allah'a olan hûşûdan parça parça olmuş görürdün.[2] Bu örnekleri insanlar için veriyoruz ki belki düşünüp gerçeği kavrarlar. https://akilkuran.com/hasr-suresi/21-ayet.md - **Müddessir 74:18** — Düşündü ve karar verdi. https://akilkuran.com/muddessir-suresi/18-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt