# فسق (fsq) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/fsq
- **Kuran'da:** 54 ayette, toplam 54 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Fısk, itaatten dışarı çıkmaktır; hurmanın kabuğundan çıkması bu anlamın somut karşılığıdır. Kur'an'da dinin sınırını aşmayı anlatır ve küfürden daha geniş bir kavramdır.

## Lisânü'l-Arab — فسق maddesi

> فسق: الفِسْق: الْعِصْيَانُ وَالتَّرْكُ لأَمر اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَالْخُرُوجُ عَنْ طَرِيقِ الْحَقِّ. فسَق يَفْسِقُ ويَفْسُقُ فِسْقاً وفُسوقاً وفَسُقَ؛ الضَّمُّ عَنِ اللِّحْيَانِيِّ، أَي فَجَر، قَالَ: رَوَاهُ عَنْهُ الأَحمر، قَالَ: وَلَمْ يَعْرِفِ الْكِسَائِيُّ الضَّمَّ، وَقِيلَ: الفُسوق الْخُرُوجُ عَنِ الدِّينِ، وَكَذَلِكَ الْمَيْلُ إِلى الْمَعْصِيَةِ كَمَا فَسَقَ إِبليسُ عَنْ أَمر رَبِّهِ. وفَسَق عَنْ أَمر رَبِّهِ أَي جَارَ وَمَالَ عَنْ طَاعَتِهِ؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / فَواسِقاً عَنْ أَمره جَوَائِرَا / الْفَرَّاءُ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ: فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ، خَرَجَ مِنْ طَاعَةِ رَبِّهِ، وَالْعَرَبُ تَقُولُ إِذا خَرَجَتِ الرُّطَبةُ مِنْ قِشْرِهَا: قَدْ فَسَقَت الرُّطَبةُ مِنْ قِشْرِهَا، وكأَن الْفَأْرَةَ إِنما سُمِّيَتْ فُويْسِقةً لِخُرُوجِهَا مِنْ جُحْرها عَلَى النَّاسِ. والفِسْقُ: الْخُرُوجُ عَنِ الأَمر. وفَسَقَ عَنْ أَمر رَبِّهِ أَي خَرَجَ، وَهُوَ كَقَوْلِهِمُ اتّخَمَ عَنِ الطَّعَامِ أَي عَنْ مَأْكله. الأَزهري: عَنْ ثَعْلَبٍ أَنه قَالَ: قَالَ الأَخفش فِي قَوْلِهِ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ، قَالَ: عَنْ رَدِّهِ أَمر رَبِّهِ، نَحْوُ قَوْلِ الْعَرَبِ اتّخَمَ عَنِ الطَّعَامِ أَي عَنْ أَكله الطَّعَامَ، فَلَمَّا رَدّ هَذَا الأَمر فَسَقَ؛ قَالَ أَبو الْعَبَّاسِ: وَلَا حَاجَةَ بِهِ إِلى هَذَا لأَن الفُسُوقَ مَعْنَاهُ الْخُرُوجُ. فَسَقَ عَنْ أَمر رَبِّهِ أَي خَرَجَ، وَقَالَ ابْنُ الأَعرابي: لَمْ يُسْمع قَطُّ فِي كَلَامِ الْجَاهِلِيَّةِ وَلَا فِي شِعْرِهِمْ فاسِقٌ، قَالَ: وَهَذَا عَجَبٌ وَهُوَ كَلَامٌ عَرَبِيٌّ؛ وَحَكَى شَمِرٌ عَنْ قُطْرُبٍ: فَسَقَ فُلَانٌ فِي الدُّنْيَا فِسْقاً إِذا اتَّسَعَ فِيهَا وهَوَّنَ عَلَى نَفْسِهِ وَاتَّسَعَ بِرُكُوبِهِ لَهَا وَلَمْ يُضَيِّقْهَا عَلَيْهِ. وفَسَقَ فُلَانٌ مالهُ إِذا أَهلكه وأَنفقه. وَيُقَالُ: إِنه لفِسْقٌ أَي خُرُوجٌ عَنِ الْحَقِّ. أَبو الْهَيْثَمِ: وَقَدْ يَكُونُ الفُسُوق شِرْكاً وَيَكُونُ إِثماً. والفِسْقُ فِي قَوْلِهِ: أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ، رُوِيَ عَنْ / مَالِكٍ أَنه الذَّبْحُ. / وَقَوْلُهُ تَعَالَى: بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمانِ، أَي بِئْسَ الِاسْمُ أَن تَقُولَ لَهُ يَا يَهُودِيُّ وَيَا نَصْرَانِيُّ بَعْدَ أَن آمن أَي لا تُعَيِّرهم بَعْدَ أَن آمَنُوا، وَيَحْتَمِلُ أَن يَكُونَ كلَّ لَقب يَكْرَهُهُ الإِنسان، وإِنما يَجِبُ أَن يُخَاطِبَ المؤمنُ أَخاه بأَحبّ الأَسماء إِليه؛ هَذَا قَوْلُ الزَّجَّاجِ. وَرَجُلٌ فَاسِقٌ وفِسِّيقٌ وفُسَقُ: دَائِمُ الفِسْقِ. وَيُقَالُ فِي النِّدَاءِ: يَا فُسَق وَيَا خُبَث، وللأُنثى: يَا فَسَاقِ مِثْلُ قَطامِ، يُرِيدُ يَا أَيها الفَاسِقُ وَيَا أَيها الْخَبِيثُ، وَهُوَ مَعْرِفَةٌ يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ أَنهم يَقُولُونَ يَا فُسَقُ الخبيثُ فَيَنْعَتُونَهُ بالأَلف وَاللَّامِ. وفَسَّقَه: نَسَبَهُ إِلى الفِسْقِ. والفوَاسِقُ مِنَ النِّسَاءِ: الفواجرُ. والفُوَيْسِقةُ: الْفَأْرَةُ. وَفِي الْحَدِيثِ: / أَنه سَمَّى الفأْرة فُوَيْسِقةً / تَصْغِيرُ فاسِقَةٍ لِخُرُوجِهَا مِنْ جُحْرها عَلَى النَّاسِ وإِفسادها. وَفِي حَدِيثُ عَائِشَةَ: وسئِلَتْ عَنْ أَكل الغُراب قَالَتْ: وَمَنْ يأْكله بَعْدَ قَوْلِهِ فاسِق، قَال الْخَطَّابِيُّ أَراد تَحْرِيمَ أَكلها بتَفْسِيقها. وَفِي الحديث: / خَمْس فَوَاسِق يُقْتَلْنَ فِي الحِلّ وَالْحَرَمِ، قَالَ: أَصل الفِسْقِ الْخُرُوجُ عَنِ الِاسْتِقَامَةِ وَالْجَوْرِ، وَبِهِ سُمِّيَ الْعَاصِي فَاسِقًا، وإِنما سُمِّيَتْ هَذِهِ الْحَيَوَانَاتُ فَوَاسِقَ عَلَى الِاسْتِعَارَةِ لِخُبْثِهِنَّ، وَقِيلَ: لِخُرُوجِهِنَّ عَنِ الْحُرْمَةِ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ أَي لَا حُرْمَةَ لهن بحال.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 10, s. 308 — https://shamela.ws/book/1687/4977

## Kitâbu'l-Ayn — فسق maddesi

> الفسق: الترك لأمر الله، وفسق يفسق فسقا وفسوقا. وكذلك الميل إلى المعصية كما فسق إبليس عن أمر ربه. ورجل فسق وفسيق، قال: ائت غلاما كالفنيق ناشئا ... أبلج فسيقا كذوبا خاطئا 1 وقال سليمان: عاشوا بذلك عرسا في زمانهم ... لا يظهر الجور فيهم آمنا فسق والفويسقة: الفأرة، وقد أمر النبي- عليه السلام- بقتلها في الحرم.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 82 — https://shamela.ws/book/1682/1654

## Mekâyîsü'l-Luğa — فسق maddesi

> الفاء والسين والقاف كلمة واحدة، وهي الفسق، وهو الخروج عن الطاعة. تقول العرب: فسقت الرطبة عن قشرها: إذا خرجت، حكاه الفراء. ويقولون: إن الفأرة فويسقة، وجاء هذا في الحديث. قال ابن الأعرابي: لم يسمع قط في كلام الجاهلية في شعر ولا كلام: فاسق. قال: وهذا عجب، هو كلام عربي ولم يأت في شعر جاهلي.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 502 — https://shamela.ws/book/21710/2042

## Müfredât — فسق maddesi

> فسق فلان: خرج عن حجر الشرع، وذلك من قولهم: فسق الرطب، إذا خرج عن قشره 3 ، وهو أعم من الكفر. والفسق يقع بالقليل من الذنوب وبالكثير، لكن تعورف فيما كان كثيرا، وأكثر ما يقال الفاسق لمن التزم حكم الشرع وأقر به، ثم أخل بجميع أحكامه أو ببعضه، وإذا قيل للكافر الأصلي: فاسق، فلأنه أخل بحكم ما ألزمه العقل واقتضته الفطرة، قال الله تعالى: ففسق عن أمر ربه [الكهف/ 50] ، ففسقوا فيها [الإسراء/ 16] ، وأكثرهم الفاسقون [آل عمران/ 110] ، وأولئك هم الفاسقون [النور/ 4] ، أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا [السجدة/ 18] ، ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون [النور/ 55] ، أي: من يستر نعمة الله فقد خرج عن طاعته، وأما الذين فسقوا فمأواهم النار [السجدة/ 20] ، والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون [الأنعام/ 49] ، والله لا يهدي القوم الفاسقين [المائدة/ 108] ، إن المنافقين هم الفاسقون [التوبة/ 67] ، كذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا [يونس/ 33] ، أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا [السجدة/ 18] ، فقابل به الإيمان. فالفاسق أعم من الكافر، والظالم أعم من الفاسق. والذين يرمون المحصنات إلى قوله: وأولئك هم الفاسقون 1 وسميت الفأرة فويسقة لما اعتقد فيها من الخبث والفسق. وقيل: لخروجها من بيتها مرة بعد أخرى. وقال عليه الصلاة والسلام: (اقتلوا الفويسقة فإنها توهي السقاء وتضرم البيت على أهله) 2 . قال ابن الأعرابي: لم يسمع الفاسق في وصف الإنسان في كلام العرب، وإنما قالوا: فسقت الرطبة عن قشرها 3 .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 636 — https://shamela.ws/book/23636/618

## Türevler

- ٱلْفَـٰسِقِينَ (l-fasikine) — yoldan çıkan: 11 kez
- ٱلْفَـٰسِقُونَ (l-fasikune) — fasıklardır: 9 kez
- فَـٰسِقُونَ (fasikune) — yoldan çıkmıştır: 7 kez
- فَـٰسِقِينَ (fasikine) — yoldan çıkan: 6 kez
- يَفْسُقُونَ (yefsukune) — fasıklık yapıyor(lar): 5 kez
- ٱلْفُسُوقُ (l-fusuku) — fısk: 1 kez
- تَفْسُقُونَ (tefsukune) — ve yoldan çıkmanızdan: 1 kez
- فَاسِقٌۢ (fasikun) — bir fasık: 1 kez
- فَاسِقًۭا ۚ (fasikan) — fasık: 1 kez
- فِسْقٌ ۗ (fiskun) — fısktır: 1 kez
- فِسْقًا (fiskan) — bir fısk: 1 kez
- فَسَقُوا۟ (feseku) — yoldan çıkanların: 1 kez
- فَسَقُوٓا۟ (feseku) — yoldan çıkmış(lar): 1 kez
- فُسُوقٌۢ (fusukun) — kötülük olur: 1 kez
- فُسُوقَ (fusuka) — günaha sapmak: 1 kez
- فَفَسَقَ (fe fe seka) — dışına çıktı: 1 kez
- فَفَسَقُوا۟ (fefeseku) — kötü işler yaparlar: 1 kez
- لَفِسْقٌۭ ۗ (lefiskun) — yoldan çıkmadır: 1 kez
- لَفَـٰسِقُونَ (lefasikune) — yoldan çıkmışlardır: 1 kez
- لَفَـٰسِقِينَ (lefasikine) — yoldan çıkmış: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 20 / 54)

- **Bakara 2:26** — Doğrusu Allah, bir sivrisineği veya ondan daha küçüğünü örnek olarak vermekten çekinmez. Îmân Edenler, bunun, Rabb'lerinden bir gerçek olduğunu bilirler. Kâfirler[1] ise: "Allah, bu örnekle neyi amaçlamıştır?" derler. Allah, bu örnekle birçok kimseyi saptırır, birçok kimseyi de doğru yola iletir. Bununla, ancak fâsıkları[2] saptırır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/26-ayet.md
- **Bakara 2:59** — Fakat zâlimler, sözü, söylenenden başka söze çevirdiler. O zâlimlere, fâsıklık[1] yapmalarından dolayı gökten bir ricz[2] indirdik.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/59-ayet.md
- **Bakara 2:99** — Ant olsun Biz, sana apaçık âyetler indirdik. Ancak, onlara fâsık[1] olanlar kâfirlik[2] eder.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/99-ayet.md
- **Bakara 2:197** — Hacc, bilinen aylardır. Kim haccı farz edinirse;[1] o esnada, uygunsuz davranmak, fâsıklık yapmak ve kavga etmek yoktur. Ne hayır işlerseniz Allah onu bilir. Azık edinin. Kuşkusuz azığın en hayırlısı takvâdır. Ey selim akıl sahipleri! Bana karşı takvâlı olun!  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/197-ayet.md
- **Bakara 2:282** — Ey Îmân Edenler! Belli bir süre için birbirinize borç verdiğiniz zaman onu yazın. Yazan her kimse, onu adaletle yazsın. Allah'ın kendisine öğrettiği şekilde[1] yazmaktan kaçınmasın, yazsın. Borçlu olan da yazdırsın. Rabb'i olan Allah'a karşı takvâlı olsun, ondan hiçbir şeyi eksik bırakmasın. Eğer borçlu aklı ermez, aciz veya kendi söyleyip yazdıramayacak durumda birisi ise, velisi, onu adaletli bir şekilde yazdırsın. Erkeklerinizden de iki tanık tutun. Eğer iki erkek bulunmazsa, o zaman razı olacağınız tanıklardan bir erkek ve biri şaşırdığında diğeri ona hatırlatacak iki kadın[2] tanık tutun. Tanıklar, çağrıldıkları zaman kaçınmasınlar. Az olsun çok olsun onu vadesiyle birlikte yazmaktan üşenmeyin. Bu, Allah katında en adil, tanıklık için daha sağlam ve şüphe etmemeniz için daha uygundur. Ancak, aranızda hemen devredip durduğunuz ve peşin olarak yaptığınız ticaret başka, bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur. Alışveriş yaptığınız zaman tanık bulundurun. Tanık olana da yazana da zarar verilmesin. Eğer bunu yaparsanız kendinize kötülük yapmış olursunuz. Allah'a karşı takvâlı olun. Allah, size gerekli olanı öğretiyor. Ve Allah, Her Şeyi Bilen'dir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/282-ayet.md
- **Ali İmran 3:82** — Bundan sonra kim yüz çevirirse, işte onlar fâsıklardır.[1]  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/82-ayet.md
- **Ali İmran 3:110** — Siz, insanlar için çıkarılmış hayırlı bir ümmetsiniz.[1] Ma'rûfu yapıp telkin eder, münkere engel olursunuz.[2] Ve Allah'a Îmân Edersiniz. Eğer Kitâp Ehli de îmân etseydi, bu onlar için daha hayırlı olurdu. İçlerinde Îmân Edenler varsa da çoğunluğu sapkındır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/110-ayet.md
- **Maide 5:3** — Ölü, kan, domuz eti, Allah'tan başkasının adı anılarak[1] kesilen ve boğularak ölmüş, vurularak ölmüş, yüksekten düşerek ölmüş, boynuzlanarak ölmüş; yırtıcı hayvan tarafından yenmiş -canlı iken yetişip kestiğiniz hariç- ve putlar adına kesilenler harâm kılındı. Fal okları[2] ile kısmet aramanız size harâm kılındı. Bunlar fısktır.[3] Artık, Kâfirler, dininize bir şey yapmaktan umutlarını kesmişlerdir. Öyleyse, onlara hûşû[4] duymayın. Bana hûşû duyun. Bugün, sizin için dininizi kemale erdirdim/ikmal ettim ve sizin üzerinize nimetimi[5] tamamladım. Sizin için din olarak İslâm'ı seçtim/ beğendim. Kim açlıktan dolayı mecbur kalırsa, istekli olmaksızın bunlardan yiyebilir. Kuşkusuz Allah, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/3-ayet.md
- **Maide 5:25** — (Mûsâ) "Ey Rabb'im! Kendimden ve kardeşimden başkasına söz geçiremiyorum. O halde bizimle fâsık halkın arasını ayır." dedi.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/25-ayet.md
- **Maide 5:26** — "Onlar, oradan kırk yıl[1] yoksun kalacaklar." dedi. "Onlar, o yerde şaşkınlık içinde dolaşacaklar. Artık fâsık olan halkın durumuna üzülme."  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/26-ayet.md
- **Maide 5:47** — İncil Ehli, Allah'ın onda indirdiği ile hükmetsinler. Ve kim Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar fâsıklardır.[1]  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/47-ayet.md
- **Maide 5:49** — Ve aralarında, Allah'ın sana indirdiğiyle hükmet. Onların hevâlarına uyma. Allah'ın sana indirdiğinin bir kısmından seni şaşırtmalarından ve onlardan sakın. Eğer verdiğin kararlara uymazlarsa, bilesin ki Allah, bazı günahları nedeniyle onlara musibet isabet ettirmeyi istiyor. İnsanların pek çoğu elbette fâsıktır.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/49-ayet.md
- **Maide 5:59** — De ki: "Ey Kitâp Ehli! Allah'a, bize indirilene ve bizden önce indirilene inandığımız için mi bizden nefret ediyorsunuz? Kuşkusuz, çoğunuz fâsıksınız."  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/59-ayet.md
- **Maide 5:81** — Eğer onlar, Allah'a, Nebi'ye ve ona indirilene îmân etselerdi, onları evliya edinmezlerdi. Fakat onlardan pek çoğu fâsıktır.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/81-ayet.md
- **Maide 5:108** — İşte bu, tanıklığın tam anlamıyla yerine getirilmesi; yoksa yeminden sonra yeminlerinin başkalarının yeminleriyle geri çevrilmesinden korkulması bakımından daha uygundur. Allah için takvâlı olun ve dinleyin. Allah, fâsık olan toplumu doğru yola iletmez.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/108-ayet.md
- **Enam 6:49** — Âyetlerimizi yalanlayanlara da yaptıkları fâsıklık[1] yüzünden azâbımız dokunacaktır.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/49-ayet.md
- **Enam 6:121** — Üzerine Allah'ın adı anılmayanlardan yemeyin[1]. Çünkü o fısktır.[2] Şeytânlar kendi evliyasına[3] sizinle mücadele etmelerini vahyederler,[4] eğer onlara uyarsanız kuşkusuz siz de Müşriklerden olursunuz.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/121-ayet.md
- **Enam 6:145** — De ki: "Bana vahyolunanda; leş, akıtılmış kan, pis olan domuz eti veya bir sapkınlık olarak Allah'tan başkası adına kesilmiş olanlar hariç, yiyecek kimse için harâm kılınmış bir şey bulamıyorum. Kim mecbur kalırsa haddi aşmadan, zaruri ihtiyacı kadar bunlardan yiyebilir." Kuşkusuz Rabb'in Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/145-ayet.md
- **Araf 7:102** — Onların çoğunda, sözlerine bağlılık bulmadık. Ama onların çoğunu fâsık olarak bulduk.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/102-ayet.md
- **Araf 7:145** — Ona verdiğimiz levhalarda öğüt olmak üzere her şeyi açık bir şekilde yazdık. "Onu kuvvetle tut[1] ve halkına da onu en iyi şekilde tutmalarını buyur. Yakında size fâsıkların[2] yurdunu göstereceğim."  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/145-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt