# غفل (gfl) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/gfl
- **Kuran'da:** 35 ayette, toplam 35 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir şeyi dalgınlıkla bırakmak temel anlamdır, kimi zaman bilerek de olur. Gaflet, dikkatsizlikten insanı saran yanılgıdır; işaretsiz yer ve hayvan da bu kökle nitelenir.

## Lisânü'l-Arab — غفل maddesi

> غفل: غَفَلَ عَنْهُ يَغْفُلُ غُفولًا وغَفْلةً وأَغْفَلَه عَنْهُ غيرُه وأَغْفَلَه: تركَه وَسَهَا عَنْهُ؛ وأَنشد ابْنُ بَرِّيٍّ فِي الغُفول: / فَآبَكَ هَلًّا واللَّيالي بِغِرَّةٍ ... تَدُورُ، وَفِي الأَيام عَنْكَ غُفُولُ[[. قوله [فابك هلا إلخ] كذا في الأصل]]. / وأَغْفَلْتُ الرَّجُلَ: أَصبْتُه غَافِلًا، وَعَلَى ذَلِكَ فَسَّرَ بَعْضُهُمْ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ: وَلا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا؛ قَالَ: وَلَوْ كَانَ عَلَى الظَّاهِرِ لَوَجَبَ أَن يَكُونَ قَوْلُهُ وَاتَّبَعَ هَواهُ، بِالْفَاءِ دُونَ الْوَاوِ؛ وَسُئِلَ أَبو الْعَبَّاسِ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ فَقَالَ: مَنْ جَعَلْناه غَافِلًا، وَكَلَامُ الْعَرَبِ أَكثرُه أَغْفَلْته سَمَّيْتُهُ غافِلًا، وأَحْلَمْتُه سَمَّيْتُهُ حَليماً، قَالَ: وفعلَ هُوَ وأَفْعَلته أَنا، أَكثرُ اللُّغَةِ ذهَب وأَذْهَبْته، هَذَا أَكثر الْكَلَامِ، وفَعَّلْت أَكْثَرْتُ ذَلِكَ فِيهِ مِثْلُ غَلَّقْت الأَبواب وأَغْلَقْتها، وأَفْعَلْتُ يَجيءُ مكانَ فَعَّلْت مِثْلُ مَهَّلْتُه وأَمْهَلْته ووَصَّيْتُ وأَوْصَيْتُ وسَقَّيْتُ وأَسْقَيْتُ. وَفِي حَدِيثِ أَبي مُوسَى: لعَلَّنا أَغْفَلْنا رسولَ الله، ﷺ، يَمينَه / أَي جَعَلْناه غَافِلًا عَنْ يَمِينِهِ بِسَبَبِ سُؤَالِنا، وَقِيلَ: سأَلْناه وَقْتَ شُغْله وَلَمْ نَنْتَظِرْ فَرَاغَهُ. يُقَالُ: تغَفَّلْته واسْتَغْفَلْته أَي تحيَّنْتُ غَفْلَته. وَيُقَالُ: هُوَ فِي غَفَلٍ مِنْ عَيشِه أَي فِي سَعَةٍ؛ أَبو الْعَبَّاسِ: الغَفَلُ الكثيرُ الرفيعُ. ونَعَمٌ أَغْفَالٌ: لَا لِقْحةَ فِيهَا وَلَا نَجِيب. وَقَالَ بَعْضُ الْعَرَبِ: لَنَا نَعَمٌ أَغْفَالٌ مَا تَبِضُّ؛ يصفُ سَنةً أَصابتهم فأَهلكت جيادَ مَالِهِمْ. وَقَالَ شَمِرٌ: إِبل أَغْفَالٌ لا سِماتِ عليها، وقِداحٌ أَغْفَالٌ. سِيبَوَيْهِ: غَفَلْتُ صِرْتُ غَافِلًا. وأَغْفَلْتُه وغَفَلْت عَنْهُ: وصَّلْت غَفَلي إِليه أَو تَرَكْتُهُ عَلَى ذُكْرٍ. قَالَ اللَّيْثُ: أَغْفَلْت الشَّيْءَ تَرَكْتَهُ غَفَلًا وأَنت لَهُ ذَاكِرٌ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وَقَوْلُهُ تَعَالَى: وَكانُوا عَنْها غافِلِينَ*؛ يَصْلُحُ أَن يَكُونَ، وَاللَّهُ أَعلم، كَانُوا فِي تَرْكِهِمِ الإِيمانَ بِاللَّهِ والنظرَ فِيهِ والتدبُّرَ لَهُ بِمَنْزِلَةِ الغافِلين، قَالَ: وَيَجُوزُ أَن يَكُونَ وَكَانُوا عَمَّا يُرَادُ بِهِمْ مِنَ الإِثابة عَلَيْهِ غافِلين، وَالِاسْمُ الغَفْلة والغَفَل؛ قَالَ: / إِذْ نحْنُ فِي غَفَلٍ، وأَكْبَرُ هَمِّنا ... صِرْفُ النَّوَى، وفِراقُنا الجِيرانا / وَفِي الْحَدِيثِ: / مَنِ اتَّبَعَ الصَّيْدَ غَفَلَ / أَي يَشْتَغِلُ بِهِ قَلْبُهُ وَيَسْتَوْلِي عَلَيْهِ حَتَّى تَصِيرَ فِيهِ غَفْلة. والتَّغافُلُ: تَعمُّدُ الغَفْلة عَلَى حدِّ مَا يَجِيءُ عَلَيْهِ هَذَا النَّحْوُ. وتَغَافَلْت عَنْهُ وتَغَفَّلْتُه إِذا اهْتَبَلْتَ غَفْلَتَه. ابْنُ السِّكِّيتِ: يُقَالُ قَدْ غَفَلْت فِيهِ وأَغْفَلْتُه. والتَّغْفِيل: أَن يَكْفِيَكَ صاحبُك وأَنت غافِلٌ لَا تَعْنَى بِشَيْءٍ. والتَّغَفُّل: خَتْلٌ فِي غَفْلة. والمُغَفَّلُ: الَّذِي لَا فِطْنة لَهُ. والغَفُول مِنَ الإِبل: البَلْهاء التي لا تمنع مِنْ فَصِيل يَرْضَعُهَا وَلَا تُبَالِي منْ حَلبها. والغُفْل: المُقيّد الَّذِي أُغْفِل فَلَا يُرْجَى خيرُه وَلَا يُخْشَى شَرُّهُ، وَالْجَمْعُ أَغْفال. والأَغْفَالُ: المَواتُ. والغُفْلُ: سَبْسَبٌ مَيّتة لَا علامةَ فِيهَا؛ وأَنشد: / يتْركْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفَالِ / وكلُّ مَا لَا عَلَامَةَ فِيهِ وَلَا أَثر عِمَارَةٌ مِنَ الأَرضين والطُّرقِ وَنَحْوِهَا غُفْلٌ، وَالْجَمْعُ كَالْجَمْعِ. وَفِي / كِتَابِهِ لأُكَيْدِرَ: إِنّ لَنَا الضاحيةَ والمَعامِيَ وأَغْفَالَ الأَرض / أَي الْمَجْهُولَةَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا أَثر يُعْرَفُ، وَحَكَى اللِّحْيَانِيُّ: أَرض أَغْفَالٌ كأَنهم جَعَلُوا كُلَّ جُزْءٍ مِنْهَا غُفْلًا. وبلادٌ أَغْفالٌ: لَا أَعلام فِيهَا يُهتدى بِهَا، وَكَذَلِكَ كَلُّ مَا لَا سِمَةَ عَلَيْهِ مِنَ الإِبل وَالدَّوَابِّ. وَدَابَّةٌ غُفْل: لَا سِمَةَ عَلَيْهَا. وَنَاقَةٌ غُفْل: لَا تُوسَم لِئَلَّا تَجِب عَلَيْهَا صَدَقَةٌ؛ وَبِهِ فَسَّرَ ثَعْلَبٌ قَوْلَ الرَّاجِزِ: / لَا عيشَ إِلَّا كلُّ صَهْباءَ غُفُلْ ... تَناوَلُ الحوضَ، إِذا الْحَوْضُ شُغِلْ وَقَدْ أَغْفَلْتُها إِذا لَمْ تَسِمْها. وَفِي الْحَدِيثِ: / أَن نَفاذة الأَسْلَمي قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي رَجُلٌ مُغْفِلٌ فأَين أَسِمُ إِبلي؟ / أَي صاحبُ إِبلٍ أَغْفالٍ لَا سِمَاتِ عَلَيْهَا؛ وَمِنْهُ حَدِيثُ طَهْفَةَ: وَلَنَا نَعَمٌ هَمَلٌ أَغْفَالٌ لَا سِمَاتِ عَلَيْهَا، وَقِيلَ: الأَغْفال هَاهُنَا الَّتِي لَا أَلبانَ لَهَا، وَاحِدُهَا غُفْل، وَقِيلَ: الغُفْل الَّذِي لَا يُرجى خَيْرُهُ وَلَا يُخْشَى شَرُّهُ. وقِدْحٌ غُفْل: لَا خَيْرَ فِيهِ وَلَا نَصِيبَ لَهُ وَلَا غُرْم عَلَيْهِ، وَالْجَمْعُ كَالْجَمْعِ؛ وَقَالَ اللِّحْيَانِيُّ: قِداحٌ غُفْلٌ عَلَى لَفْظِ الْوَاحِدِ لَيْسَتْ فِيهَا فُروضٌ وَلَا لَهَا غُنْم وَلَا عَلَيْهَا غُرْم، وَكَانَتْ تُثَقَّل بِهَا القِداحُ كَرَاهِيَةَ التُّهَمَة، يَعْنِي بِتُثَقَّلُ تُكَثَّرُ، قَالَ: وَهِيَ أَربعة: أَولها المُصَدَّرُ ثُمَّ المُضَعَّف ثُمَّ المَنِيح ثُمَّ السَّفيح. وَرَجُلٌ غُفْل: لَا حسَب لَهُ، وَقِيلَ: هُوَ الَّذِي لَا يَعْرِفُ مَا عِنْدَهُ، وَقِيلَ: هُوَ الَّذِي لَمْ يجرِّب الأُمور. وَشَاعِرٌ غُفْل: غَيْرُ مُسَمًّى وَلَا مَعْرُوفٍ، وَالْجَمْعُ أَغْفال. وشِعْر غُفْل: لَا يُعْرَفُ قَائِلُهُ. وأَرض غُفْل: لَمْ تُمْطَر. وغَفَلَ الشيءَ: ستَره. وغُفْل الإِبل، بِسُكُونِ الْفَاءِ: أَوبارُها؛ عَنْ أَبي حَنِيفَةَ. والمَغْفَلة: العَنْفَقة؛ عَنِ الزَّجَّاجِيِّ، وَوَرَدَتْ فِي الْحَدِيثِ وَهِيَ جَانِبَا العَنْفَقة، رُوِيَ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ: عَلَيْكَ بالمَغْفَلة والمَنْشَلة؛ المَنْشَلةُ مَوْضِعُ حَلْقَةِ الْخَاتَمِ. وَفِي حَدِيثِ أَبي بَكْرٍ: رأَى رَجُلًا يَتَوَضَّأُ فَقَالَ: عَلَيْكَ بالمَغْفَلةِ؛ هِيَ العَنْفقة يُرِيدُ الِاحْتِيَاطَ فِي غَسْلِهَا فِي الْوُضُوءِ، سُمِّيَتْ مَغْفَلة لأَن كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ يُغْفلُ عَنْهَا. وغَافِلٌ وغَفْلة: اسْمَانِ. وَبَنُو غُفَيْلة وَبَنُو المُغَفَّل: بُطون، والله أَعلم.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 11, s. 497 — https://shamela.ws/book/1687/5675

## Kitâbu'l-Ayn — غفل maddesi

> غفل يغفل غفلة وغفولا. والتغافل: التعمد: والتغفل: ختل عن غفلة. وأغفلت الشيء: تركته غفلا وأنت له ذاكر. والمغفل: من لا فطنة له. والغفل: المقيد لا يرجى خيره ولا يخشى شره، وقد اغتفل، والجميع الأغفال. ورجل غفل: ليس يعرف ما عنده ويقال: لا يعرف له حسب، وجمعه أغفال. والغفل: سبسب متيه 1 بعيد، لا علامة فيها، قال: يتركن بالمهامه الأغفال 2 وطريق غفل: لا علامة فيه. ودابة غفل: لا سمة عليها. وغفل فلان نفسه أي كتمها في الناس ولم يشهرها. وبنو غفيلة: حي.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 419 — https://shamela.ws/book/1682/1527

## Mekâyîsü'l-Luğa — غفل maddesi

> الغين والفاء واللام أصل صحيح يدل على ترك الشيء سهوا، وربما كان عن عمد. من ذلك: غفلت عن الشيء غفلة وغفولا، وذلك إذا تركته ساهيا. وأغفلته، إذا تركته على ذكر منك له. ويقولون لكل ما لا معلم له: غفل، كأنه غفل عنه. فيقولون: أرض غفل: لا علم بها. وناقة غفل: لا سمة عليها. ورجل غفل: لم يجرب الأمور.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 386 — https://shamela.ws/book/21710/1926

## Müfredât — غفل maddesi

> الغفلة: سهو يعتري الإنسان من قلة التحفظ والتيقظ، يقال: غفل فهو غافل 3 . قال تعالى: لقد كنت في غفلة من هذا [ق/ 22] ، وهم في غفلة معرضون [الأنبياء/ 1] ، ودخل المدينة على حين غفلة من أهلها [القصص/ 15] ، وهم عن دعائهم غافلون [الأحقاف/ 5] ، لمن الغافلين [يوسف/ 3] ، هم غافلون [الروم/ 7] ، بغافل عما يعملون [البقرة/ 144] ، لو تغفلون عن أسلحتكم [النساء/ 102] ، فهم غافلون [يس/ 6] ، عنها غافلين [الأعراف/ 146] . وأرض غفل: لا منار بها، ورجل غفل: لم تسمه التجارب، وإغفال الكتاب: تركه غير معجم، وقوله: من أغفلنا قلبه عن ذكرنا [الكهف/ 28] ، أي: تركناه غير مكتوب فيه الإيمان، كما قال: أولئك كتب في قلوبهم الإيمان [المجادلة/ 22] ، وقيل: معناه من جعلناه غافلا عن الحقائق.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 609 — https://shamela.ws/book/23636/591

## Türevler

- بِغَـٰفِلٍ (bigafilin) — habersiz: 9 kez
- غَـٰفِلُونَ (gafilune) — gafildirler: 6 kez
- غَفْلَةٍۢ (gafletin) — gaflet: 5 kez
- غَـٰفِلِينَ (gafiline) — umursamaz: 4 kez
- ٱلْغَـٰفِلُونَ (l-gafilune) — gafiller: 2 kez
- ٱلْغَـٰفِلِينَ (l-gafiline) — bilmeyen: 2 kez
- لَغَـٰفِلِينَ (legafiline) — habersiz: 2 kez
- أَغْفَلْنَا (egfelna) — alıkoyduğumuz: 1 kez
- ٱلْغَـٰفِلَـٰتِ (l-gafilati) — bir şeyden habersiz: 1 kez
- تَغْفُلُونَ (tegfulune) — siz gaflet etseniz de: 1 kez
- غَـٰفِلًا (gafilen) — gafil: 1 kez
- لَغَـٰفِلُونَ (legafilune) — habersizdirler: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 20 / 35)

- **Bakara 2:74** — Sonra kalpleriniz yine katılaştı; kaya gibi, hatta kayadan da katı. Zira öyle kayalar var ki içinden nehirler fışkırır, yine öyle kayalar vardır ki yarılıp bağrından su çıkar. Yine öyleleri vardır ki Allah'a duyduğu içtenlikli saygıdan harekete geçerler. Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/74-ayet.md
- **Bakara 2:85** — Sonra siz o kimselersiniz ki; birbirinizi öldüren, bir kısmınızı yurtlarından çıkarıp, onlara karşı günahta ve düşmanlıkta iş birliği yapanlarsınız. Bir de esir olarak size gelirlerse, onlarla fidyeleşiyorsunuz.[1] Oysa onları yurtlarından çıkarmak, üzerinize harâm kılınmıştı. Yoksa böyle yapmakla Kitâp'ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz? Sizden böyle yapanların cezası Dünya hayatında aşağılanma, Kıyâmet Günü'nde de en şiddetli azâba uğramaktır. Zira Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/85-ayet.md
- **Bakara 2:140** — İbrâhîm'in, İsmâîl'in, İshâk'ın, Yakûb'un ve onların soyundan gelenlerin Yahudi veya Nesârâ[1] olduklarını mı iddia ediyorsunuz? De ki: "Siz mi daha iyi biliyorsunuz, yoksa Allah mı?" Allah'tan gelen bir gerçeği kendi yanında gizleyen kimseden daha zâlim kim olabilir? Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.[2]  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/140-ayet.md
- **Bakara 2:144** — Senin, yüzünü göğe doğru çevirip durduğunu görüyoruz. Seni, razı olacağın bir kıbleye[1] çevireceğiz. Bundan böyle yüzünü, Mescid-i Harâm tarafına çevir. Ve siz de nerede olursanız olun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Kitâp verilenler, onun Rabb'lerinden gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/144-ayet.md
- **Bakara 2:149** — Her nereden çıkarsan çık,[1] yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Çünkü bu Rabb'inden gelen Hakk'tır. Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/149-ayet.md
- **Ali İmran 3:99** — De ki: "Ey Kitâp Ehli! Gerçeği görüp bildiğiniz halde, niçin Allah'ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek, îmân etmek isteyenleri Onun yolundan döndürmeye çalışıyorsunuz! Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir."  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/99-ayet.md
- **Nisa 4:102** — Sen de içlerinde bulunup; onlara salâtı ikâme[1] ettirdiğin zaman, onların bir kısmı seninle beraber salâta[2] dursun ve silâhlarını da yanlarına alsınlar. Bunlar, secde edince, arkanıza geçsinler. Sonra, salât etmemiş olan diğer kısım gelsin, seninle beraber salâtı ikâme etsin. Önlemlerini ve silâhlarını da alsınlar. Kâfirler, silâhlarınızdan ve eşyalarınızdan uzak kalmanızı arzu ederler ki, size aniden baskın düzenlesinler.[3] Eğer yağmurdan dolayı bir eziyet görürseniz veya hasta olursanız, önlemlerinizi alarak silâhlarınızı bırakmanızda sizin için bir sakınca yoktur. Kuşkusuz, Allah Kâfirler için alçaltıcı bir azâp hazırlamıştır.[4]  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/102-ayet.md
- **Enam 6:131** — Gerçek şu ki: Rabb'in, gerçeklerden habersiz bir beldenin halkını haksız yere asla yok etmez.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/131-ayet.md
- **Enam 6:132** — Herkesin yaptığı işe göre derecesi vardır. Rabb'in onların yaptıklarından habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/132-ayet.md
- **Enam 6:156** — "Kitâp, bizden önce yalnızca iki topluluğa[1] indirildi, biz onların edindikleri bilgiden habersizdik." dememeniz için;  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/156-ayet.md
- **Araf 7:136** — Bu yüzden, Biz de onlara hak ettikleri cezayı verdik, onları denizde boğduk. Çünkü onlar âyetlerimizi yalanladılar. Onları umursamaz olmuşlardı.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/136-ayet.md
- **Araf 7:146** — Yeryüzünde, haksız yere büyüklük taslayanları, âyetlerimden[1] uzaklaştıracağım. Onlar, bütün âyetleri[2] görseler de yine ona inanmazlar. Rüşd[3] yolunu görseler de onu yol tutmazlar; ama azgınlık yolunu görseler onu kendilerine yol tutarlar. Bu, âyetlerimizi yalanlamalarından ve ondan gâfil[4] bulunmalarındandır.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/146-ayet.md
- **Araf 7:172** — Kıyâmet Günü, "Biz bundan habersizdik." demeyesiniz diye. Rabb'in, âdemoğullarının sırtlarından soylarını çıkardı. Ve onları kendilerine tanık yaptı. "Ben sizin Rabb'iniz değil miyim?" dedi. "Evet, Rabb'imizsin, Tanıklık ediyoruz.[1]" dediler.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/172-ayet.md
- **Araf 7:179** — Gerçek şu ki, cinnden ve insten[1] çoğalttıklarımızın[2] çoğu Cehennem'liktir.[3] Ki onların kalpleri[4] vardır onunla kavramazlar, gözleri vardır onunla görmezler, kulakları vardır onunla işitmezler. İşte bunlar hayvanlar gibidirler, hatta daha da bilinçsizdirler. İşte gafil olanlar bunlardır.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/179-ayet.md
- **Araf 7:205** — Nefsinde[1] tedarruan[2] ve çekinerek, yüksek olmayan bir sesle sabah akşam[3] Rabb'ini an. Umursamazlardan olma!  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/205-ayet.md
- **Yunus 10:7** — Bizimle karşılaşacaklarını ummayanlar ve Dünya hayatından hoşnut olup onunla tatmin olanlar ve âyetlerimizi görmezden gelenler…  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/7-ayet.md
- **Yunus 10:29** — "Sizinle bizim aramızda tanık olarak Allah yeter. Doğrusu, sizin bize kulluğunuzdan haberimiz yoktu."  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/29-ayet.md
- **Yunus 10:92** — "Kendinden sonrakilere bir âyet[1] olman için, bugün senin cansız bedenini[2] kurtaracağız." Gerçekte ise insanların çoğu âyetlerimizi umursamıyorlar.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/92-ayet.md
- **Hud 11:123** — Göklerin ve yerin gaybı Allah'a aittir. Bütün işler Ona döndürülür. Öyleyse yalnızca Ona kulluk et ve yalnızca Ona tevekkül[1] et. Rabb'in, yaptıklarınızdan habersiz değildir.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/123-ayet.md
- **Yusuf 12:3** — Biz, Sana bu Kur'an'ı iletmekle, daha önce hakkında bilgi sahibi olmadığın kıssaları en doğru şekilde bildirmiş oluyoruz.  
  https://akilkuran.com/yusuf-suresi/3-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt