# هزا (hzA) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/hzA - **Kuran'da:** 32 ayette, toplam 34 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa ## Anlam Alay etmek temel anlamdır; birini eğlenceye alıp küçümsemek bu kökle ifade edilir. ## Lisânü'l-Arab — هزا maddesi > هزأ: الهُزْءُ والهُزُؤُ: السُّخْرِيةُ. هُزِئَ بِهِ وَمِنْهُ. وهَزَأَ يَهْزَأُ فِيهِمَا هُزْءاً وهُزُؤاً ومَهْزَأَةً، وتَهَزَّأَ واسْتَهْزَأَ بِهِ: سَخِرَ. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ، اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ. / قَالَ الزَّجَّاجُ: القِراءَةُ الجَيِّدة عَلَى التَّحْقِيقِ، فَإِذَا خَفَّفْتَ الْهَمْزَةُ جَعَلْتَ الهمزةَ بَيْنَ الْوَاوِ وَالْهَمْزَةِ، فقلت مُسْتَهْزِؤون، فَهَذَا الِاخْتِيَارُ بَعْدَ التَّحْقِيقِ، وَيَجُوزُ أَن يُبدل مِنْهَا ياءٌ فَتُقْرَأَ مُسْتَهْزِيُون؛ فأَما مُسْتَهْزُونَ، فَضَعِيفٌ لَا وَجْهَ لَهُ إِلَّا شَاذًّا، عَلَى قَوْلِ مَنْ أَبدل الْهَمْزَةَ يَاءً، فَقَالَ فِي اسْتَهْزَأْتُ اسْتَهْزَيْتُ، فَيَجِبُ عَلَى اسْتَهْزَيْتُ مُسْتَهْزُونَ. وَقَالَ: فِيهِ أَوجه مِنَ الجَواب؛ قِيلَ: مَعْنَى اسْتِهْزَاءِ اللَّهِ بِهِمْ أَن أَظهر لَهُمْ مِنْ أَحْكامه فِي الدُّنْيَا خَلافَ مَا لَهُمْ فِي الآخرةِ، كَمَا أَظْهَرُوا لِلْمُسْلِمِينَ فِي الدُّنْيَا خِلافَ مَا أَسَرُّوا. وَيَجُوزُ أَن يَكُونَ اسْتِهْزَاؤُه بِهِمْ أَخْذَه إيَّاهم مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُون، كَمَا قَالَ، عَزَّ مِنْ قَائِلٍ: سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ*؛ وَيَجُوزُ، وَهُوَ الْوَجْهُ الْمُخْتَارُ عِنْدَ أَهل اللُّغَةِ، أَن يَكُونَ مَعْنَى يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ / يُجازِيهم عَلَى هُزُئِهم بالعَذاب، فَسُمِّيَ جَزاءُ الذَّنْب بِاسْمِهِ، كَمَا قَالَ تَعَالَى: وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها؛ فَالثَّانِيَةُ لَيْسَتْ بِسَيِّئة فِي الْحَقِيقَةِ إِنما سُمِّيَتْ سَيِّئَةً لازْدِواجِ الْكَلَامِ، فَهَذِهِ ثَلَاثَةُ أَوجه. ورجلٌ هُزَأَةٌ، بِالتَّحْرِيكِ، يَهْزَأُ بِالنَّاسِ. وهُزْأَةٌ، بِالتَّسْكِينِ: يُهْزَأُ بِهِ، وَقِيلَ يُهْزَأُ مِنْهُ. قَالَ يُونُسُ: إِذَا قَالَ الرجلُ هَزِئتُ مِنْكَ، فَقَدْ أَخْطأَ، إِنَّمَا هُوَ هَزِئتُ بِكَ. وَقَالَ أَبو عَمْرٍو: يُقَالُ سَخِرْتُ مِنْكَ، وَلَا يُقَالُ: سَخِرْتُ بِكَ. وهَزَأَ الشيءَ يَهْزَؤُه هَزْءاً: كَسَره. قَالَ يَصِفُ دِرْعاً: / لهَا عُكَنٌ تَرُدُّ النَّبْلَ خُنْساً، ... وتَهْزَأُ بالمَعابِلِ والقِطاعِ / عُكَنُ الدِّرْعِ: مَا تَثَنَّى مِنْهَا. والباءُ فِي قَوْلِهِ بالمَعابِل زَائِدَةٌ، هَذَا قَوْلُ أَهل اللُّغَةِ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وَهُوَ عِنْدِي خطأٌ، إِنَّمَا تَهْزَأُ هَهُنَا مِنَ الهُزْءِ الَّذِي هُوَ السُّخْرِيُّ، كأَنَّ هَذِهِ الدّرْعَ لمَّا رَدَّتِ النَّبْلَ خُنْساً جُعِلَتْ هازِئةً بِهَا. وهَزَأَ الرجلُ: ماتَ، عَنِ ابْنِ الأَعرابي. وهَزَأَ الرجلُ إِبِلَه هَزْءاً، قَتَلَها بالبَرْدِ، وَالْمَعْرُوفَ هَرَأَها، وَالظَّاهِرُ أَن الزَّايَ تَصْحِيفٌ. ابْنُ الأَعرابي: أَهْزَأَه البَرْدُ وأَهْرَأَه إِذَا قَتَلَه. وَمِثْلُهُ: أَزْغَلَتْ وأَرْغَلَتْ فِيمَا يَتَعَاقَبُ فِيهِ الراءُ وَالزَّايُ. الأَصمعي وَغَيْرُهُ: نَزَأْتُ الرّاحِلةَ وهَزَأْتها إِذَا حَرَّكْتَها. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 183 — https://shamela.ws/book/1687/183 ## Kitâbu'l-Ayn — هزا maddesi > الهزبر: من أسماء الأسد. Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed ## Mekâyîsü'l-Luğa — هزا maddesi > الهاء والزاء والهمزة كلمة واحدة. يقال: هزئ واستهزأ، إذا سخر. Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 52 — https://shamela.ws/book/21710/2586 ## Türevler - يَسْتَهْزِءُونَ (yestehziune) — alay ettikleri: 14 kez - هُزُوًۭا (huzuven) — eğlence: 4 kez - ٱسْتُهْزِئَ (stuhzie) — alay edildi: 3 kez - هُزُوًا (huzuven) — alay konusu etmek: 3 kez - هُزُوًا ۚ (huzuven) — alay konusu: 2 kez - ٱسْتَهْزِءُوٓا۟ (stehziu) — siz alay edin: 1 kez - ٱلْمُسْتَهْزِءِينَ (l-mustehziine) — alay edenler(e karşı): 1 kez - تَسْتَهْزِءُونَ (testehziune) — alay ediyordunuz: 1 kez - مُسْتَهْزِءُونَ (mustehziune) — (onlarla) alay ediyoruz: 1 kez - هُزُوًۭا ۖ (huzuven) — alay: 1 kez - هُزُوًۭا ۚ (huzuven) — eğlence: 1 kez - وَيُسْتَهْزَأُ (ve yustehzeu) — ve alay edildiğini: 1 kez - يَسْتَهْزِئُ (yestehziu) — alay eder: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden (ilk 19 / 34) - **Bakara 2:14** — Îmân Edenlerle karşılaştıkları zaman: "İnandık." derler.[1] Şeytânları[2] ile baş başa kaldıkları zaman, "Biz, sizinle beraberiz; onlarla sadece alay ediyoruz." derler. https://akilkuran.com/bakara-suresi/14-ayet.md - **Bakara 2:15** — Allah da onları alay konusu yapar. Azgınlıkları içinde bocalayıp durmalarına zaman tanır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/15-ayet.md - **Bakara 2:67** — Hani, Mûsâ halkına: "Allah, sizden bir sığır kesmenizi istiyor." demişti. Onlar da: "Sen bizimle alay mı ediyorsun?" dediler. Mûsâ; "Câhillerden olmaktan, Allah'a sığınırım." dedi. https://akilkuran.com/bakara-suresi/67-ayet.md - **Bakara 2:231** — Boşadığınız kadınlar, iddetlerini[1] tamamlayınca, onları ya meşru bir şekilde tutun ya da meşru bir şekilde bırakın. Haklarını çiğneyip, zarar verecek şekilde onları tutmayın. Kim böyle davranırsa, kendisine zûlmetmiş olur. Allah'ın âyetlerini hafife almayın. Allah'ın üzerinizdeki nimetini; size öğüt vermek için indirdiği Kitâp'ı ve Hikmet'i[2] aklınızdan çıkarmayın. Allah'a karşı gelmekten sakının. Ve bilin ki Allah, Her Şeyi Gerçeğiyle Bilen'dir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/231-ayet.md - **Nisa 4:140** — Ve O, size indirdiği Kitâp'ta: "Âyetlerinin küfredildiğini ve alaya alındığını duyduğunuz zaman başka bir söze geçinceye kadar onlarla beraber bulunmayın, yoksa onlar gibi olursunuz." diye bildirdi. Kuşkusuz, Allah, bütün Münafıkları ve Kâfirleri Cehennem'de toplayacaktır. https://akilkuran.com/nisa-suresi/140-ayet.md - **Maide 5:57** — Ey Îmân Edenler! Sizden önce kendilerine Kitâp verilenlerden ve Kâfirlerden,[1] dininizi alay ve eğlenceye alan kimseleri veliler[2] edinmeyin. Eğer îmân etmiş kimselerseniz, Allah'a karşı takvâlı olun. https://akilkuran.com/maide-suresi/57-ayet.md - **Maide 5:58** — Salâta[1] çağrıldığınız zaman, onu alay ve eğlence konusu yaparlar. Bu, onların kesinlikle aklını kullanmayan bir topluluk olmalarındandır. https://akilkuran.com/maide-suresi/58-ayet.md - **Enam 6:5** — Fakat kendilerine gelen Hakk'ı yalanladılar. Onlara, yakında kendisi ile alay ettikleri şeyin haberleri gelecek. https://akilkuran.com/enam-suresi/5-ayet.md - **Enam 6:10** — Ant olsun, senden önce de resûllerle alay edildi. Onlarla alay edenleri, alaya aldıkları şey çepeçevre kuşatıverdi. https://akilkuran.com/enam-suresi/10-ayet.md - **Tevbe 9:64** — Münafıklar, kendileri hakkında kalplerinde olanı haber verecek bir sûrenin indirilmesinden çekiniyorlar. De ki: "Alay edin bakalım! Kuşkusuz Allah, çekindiğiniz şeyi açığa çıkaracaktır." https://akilkuran.com/tevbe-suresi/64-ayet.md - **Tevbe 9:65** — Eğer onlara soracak olsan, "Biz sadece lafa dalmış şakalaşıyorduk." derler. De ki: "Allah ile mi, Onun âyetleri ve Resûl'ü ile mi alay ediyordunuz?" https://akilkuran.com/tevbe-suresi/65-ayet.md - **Hud 11:8** — Eğer, bir ümmet[1] için azâbı onlardan belli bir süreye kadar erteleyecek olursak, "Bunu engelleyen şey nedir ki?" derler. Bilesiniz ki, onlara azâp geldiği gün, artık geri çevrilmez. Alaya aldıkları azâp onları kuşatır. https://akilkuran.com/hud-suresi/8-ayet.md - **Rad 13:32** — Ant olsun senden önceki resûllerle de alay edildi. Kâfirlere süre tanıdım. Sonra zamanı gelince onları yakalayıverdim. Benim cezam nasıl olurmuş gördüler. https://akilkuran.com/rad-suresi/32-ayet.md - **Hicr 15:11** — Kendilerine gelen resûllerden alay etmedikleri olmadı. https://akilkuran.com/hicr-suresi/11-ayet.md - **Hicr 15:95** — Alay edenlere karşı, Biz,[1] sana yeteriz. https://akilkuran.com/hicr-suresi/95-ayet.md - **Nahl 16:34** — Böylece yaptıklarının kötülükleri onlara isabet etti. Alay ettikleri şey kendilerini kuşattı. https://akilkuran.com/nahl-suresi/34-ayet.md - **Kehf 18:56** — Biz, resûlleri ancak haberdar ediciler ve uyarıcılar olarak göndeririz. Kâfirler ise Hakk'ı Bâtıl ile ortadan kaldırmak için mücadele ediyorlar. Ve onlar, âyetlerimizi ve uyarıldıkları şeyleri alaya alıyorlar. https://akilkuran.com/kehf-suresi/56-ayet.md - **Kehf 18:106** — Küfretmeleri, âyetlerimi ve resûllerimi alaya almaları nedeniyle onların cezaları Cehennem'dir. https://akilkuran.com/kehf-suresi/106-ayet.md - **Enbiya 21:36** — Ve Kâfirler seni gördükleri zaman: "İlâhlarınızı zikreden[1] bu mu?" diye alaya alıyorlar. Onlar, Rahmân'ın zikrini[2] küfredenlerdir.[3] https://akilkuran.com/enbiya-suresi/36-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt