# جيب (jyb) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/jyb
- **Kuran'da:** 3 ayette, toplam 3 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Gömleğin yakası, yani giysinin oyulmuş açıklığı temel anlamdır; köken olarak yarmak anlamındaki kökle bağlantılıdır. Yerin girişi ve gönül, yürek için de kullanılır.

## Lisânü'l-Arab — جيب maddesi

> جيب: الجَيْبُ: جَيْبُ القَمِيصِ والدِّرْعِ، وَالْجَمْعُ جُيُوبٌ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَ. / وجِبْتُ القَمِيصَ: قَوَّرْتُ جَيْبَه. وجَيَّبْتُه: جَعَلْت لَهُ جَيْباً. وأَما قَوْلُهُمْ: جُبْتُ جَيْبَ الْقَمِيصِ، فَلَيْسَ جُبْتُ مِنْ هَذَا الْبَابِ، لأَنَّ عَيْنَ جُبْتُ إِنَّمَا هُوَ مِنْ جابَ يَجُوبُ، والجَيْبُ عَيْنُهُ ياءٌ، لِقَوْلِهِمْ جُيُوبٌ، فَهُوَ عَلَى هَذَا مِنْ بَابِ سَبِطٍ وسِبَطْرٍ، ودَمِثٍ ودِمَثْرٍ، وأَن هَذِهِ أَلفاظ اقْتَرَبَتْ أُصولُها، واتَّفَقَتْ معانِيها، وكلُّ وَاحِدٍ مِنْهَا لَفْظُهُ غَيْرُ لَفْظِ صَاحِبِهِ. وجَيَّبْتُ القَمِيصَ تَجْييباً: عَمِلْتُ لَهُ جَيْباً. وفلانٌ ناصحُ الجَيْبِ: يُعْنَى بِذَلِكَ قَلْبُه وصَدْرُه، أَي أَمِينٌ. قَالَ: / وخَشَّنْتِ صَدْراً جَيْبُه لكِ ناصحُ / وجَيْبُ الأَرضِ: مَدْخَلُها. قَالَ ذُو الرُّمَّةِ: / طَواها إِلَى حَيْزومِها، وانْطَوَتْ لَهَا ... جُيُوبُ الفَيافي: حَزْنُها ورِمالُها / وَفِي الْحَدِيثِ فِي صِفَةِ نَهْرِ الْجَنَّةِ: حافَتاه الياقُوتُ المُجَيَّبُ. / قَالَ ابْنُ الأَثير: الَّذِي جاءَ فِي كِتَابِ الْبُخَارِيِّ: / اللُّؤْلُؤُ المُجَوَّفُ، وَهُوَ مَعْرُوفٌ؛ وَالَّذِي جاءَ فِي سُنَنِ أَبي دَاوُدَ: / المُجَيَّبُ أَو المُجَوَّفُ / بِالشَّكِّ؛ وَالَّذِي جاءَ فِي مَعَالِمِ السُّنَنِ: / المُجَيَّبُ أَو المُجَوَّبُ، بالباءِ فِيهِمَا عَلَى الشَّكِّ، وَقَالَ: مَعْنَاهُ الأَجْوَفُ؛ وأَصله مِنْ جُبْتُ الشيءَ إذا قَطَعْته. وَالشَّيْءُ مَجُوبٌ أَو مَجِيبٌ، كَمَا قَالُوا مَشِيبٌ ومَشُوبٌ، وَانْقِلَابُ الْوَاوِ إِلَى الْيَاءِ كَثِيرٌ فِي كَلَامِهِمْ؛ وأَما مُجَيَّبٌ مشدَّد، فَهُوَ مِنْ قَوْلِهِمْ: جَيَّبَ يُجَيِّبُ فَهُوَ مُجَيَّبٌ أَي مُقَوَّرٌ وَكَذَلِكَ بِالْوَاوِ. وتُجِيبُ: بَطْنٌ مِنْ كِنْدةَ، وَهُوَ تُجِيبُ بْنُ كِنْدةَ بن ثَوْرٍ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 288 — https://shamela.ws/book/1687/288

## Kitâbu'l-Ayn — جيب maddesi

> جت القمیص تيبا : حعلت له ج

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — جيب maddesi

> الجيم والياء والباء أصل يجوز أن يكون من باب الإبدال. فالجيب جيب القميص. يقال جبت القميص قورت جيبه، وجيبته جعلت له جيبا. وهذا يدل أن أصله واو، وهو بمعنى خرقت. وقد مضى ذكره.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 497 — https://shamela.ws/book/21710/540

## Müfredât — جيب maddesi

> قال الله تعالى: وليضربن بخمرهن على جيوبهن [النور/ 31] ، جمع جيب.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 210 — https://shamela.ws/book/23636/192

## Türevler

- جَيْبِكَ (ceybike) — koynuna: 2 kez
- جُيُوبِهِنَّ ۖ (cuyubihinne) — (göğüs) yırtmaçlarının: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Nur 24:31** — Ve de Mü'min kadınlara söyle, bakışlarında ölçülü olsunlar.[1] Irzlarını[2] korusunlar. Kendiliğinden görünmesi gerekli olanlar hariç, ziynetlerini[3] açığa vurmasınlar.[4] Örtüleri ile göğüslerini örtsünler.[5] Ziynetlerini; kocaları, babaları, kocalarının babaları, oğulları, kocalarının oğulları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, kadınların tamamı, yeminle sahip oldukları,[6] kadına ihtiyaç duymayan erkek hizmetliler, kadınların avret yerlerinin[7] farkında olamayan çocuklar hariç, açığa vurmasınlar. Korudukları ziynetleri bilinsin diye, ayaklarını vurmasınlar.[8] Ey Mü'minler! Hepiniz topluca Allah'a tevbe edin. Umulur ki arzu ettiğinize kavuşursunuz.  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/31-ayet.md
- **Neml 27:12** — "Ve elini koynuna sok. Kötülük[1] olmaksızın onu bembeyaz olarak çıkar. Firavun ve halkına dokuz âyet[2] ile git. Çünkü onlar fâsık[3] bir halk oldular."  
  https://akilkuran.com/neml-suresi/12-ayet.md
- **Kasas 28:32** — "Elini koynuna sok, kusursuz beyaz olarak çıkar. Telaşlanma, kollarını kendine çek. Bu ikisi, senin Rabb'inden, Firavun ve onun melelerine[1] iki burhândır.[2] Kuşkusuz ki onlar, sapkın bir kavimdir."  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/32-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt