# كشف (k$f) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/k$f
- **Kuran'da:** 20 ayette, toplam 20 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Örtülü bir şeyi üstündekinden sıyırmak kökün özüdür; sıkıntıyı gidermek ve gizli bir işi açığa vurmak bundan doğar.

## Lisânü'l-Arab — كشف maddesi

> كشف: الكشْفُ: رفعُك الشَّيْءَ عَمَّا يُواريه وَيُغَطِّيهِ، كَشَفَه يَكُشِفه كَشْفاً وكَشَّفَه فانْكَشَفَ وتَكَشَّفَ. ورَيْطٌ كَشِيفٌ: مَكْشُوف أَو مُنْكَشِف؛ قَالَ صَخْرُ الْغَيِّ: / أَجَشَّ رِبَحْلًا، لَهُ هَيْدَبٌ ... يُرَفِّعُ للخالِ رَيْطاً كَشِيفا / قَالَ أَبو حَنِيفَةَ: يَعْنِي أَن الْبَرْقَ إِذْ لَمَع أَضاء السحابَ فَتَرَاهُ أَبيض فكأَنه كَشَفَ عَنْ رَيْطٍ. يُقَالُ: تَكَشَّفَ الْبَرْقُ إِذَا ملأَ السَّمَاءَ. والمَكْشُوف فِي عَروض السَّرِيعِ: الجُزء الَّذِي هُوَ مَفْعُولُنْ أَصله مفْعولات، حُذِفَتِ التَّاءُ فَبَقِيَ مَفْعُولًا فَنُقِلَ فِي التَّقْطِيعِ إِلَى مَفْعُولُنْ. وكَشَفَ الأَمر يَكْشِفُه كَشْفاً: أَظْهَرَهُ. وكَشَّفَه عَنِ الأَمر: أَكرهه عَلَى إِظْهَارِهِ. وكَاشَفَه بالعَداوة أَي بادأَه بِهَا. وَفِي الْحَدِيثِ: / لَوْ تَكَاشَفْتم مَا تَدافَنْتم / أَي لَوِ انْكَشَفَ عَيبُ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ. وَقَالَ ابْنُ الأَثير: أَي لَوْ عَلِمَ يعضُكم سَريرةَ بَعْضٍ لَاسْتَثْقَلَ تَشْيِيع جنازَتِه ودَفْنَه. والكَاشِفَةُ: مَصْدَرٌ كالعافِية والخاتِمة. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ؛ أَي كَشْف، وَقِيلَ: إِنَّمَا دَخَلَتِ الْهَاءُ لِيُسَاجِعَ قَوْلَهُ أَزِفَتِ الْآزِفَةُ، وَقِيلَ: الْهَاءُ لِلْمُبَالَغَةِ، وَقَالَ ثَعْلَبٌ: مَعْنَى قَوْلِهِ لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ / أَي لَا يَكْشِفُ الساعةَ إِلَّا ربُّ الْعَالَمِينَ، فَالْهَاءُ عَلَى هَذَا لِلْمُبَالَغَةِ كَمَا قُلْنَا. وأَكْشَفَ الرجلُ إِكْشَافاً إِذَا ضَحِكَ فَانْقَلَبَتْ شفَته حَتَّى تَبْدُوَ دَرادِرُه. والكَشَفةُ: انقِلاب مِنْ قُصاص الشعَر اسْمٌ كالنَّزَعَةِ، كَشِفَ كَشَفاً، وَهُوَ أَكْشَفُ. والكَشَفُ فِي الجَبْهة: إِدْبَارُ نَاصِيَتِهَا مِنْ غَيْرِ نَزَعٍ، وَقِيلَ: الكَشَفُ رُجُوعُ شَعْرِ القُصّة قِبَلَ الْيَافُوخِ. والكشَف: مَصْدَرُ الأَكْشَفِ. والكَشَفَةُ: الِاسْمُ وَهِيَ دَائِرَةٌ فِي قُصاص النَّاصِيَةِ، وَرُبَّمَا كَانَتْ شَعَرَاتٍ تَنْبُت صُعُداً وَلَمْ تَكُنْ دَائِرَةً، فَهِيَ كَشَفَةٌ، وَهِيَ يُتشاءم بِهَا. الْجَوْهَرِيُّ: الكَشَفُ، بِالتَّحْرِيكِ، انْقِلَابٌ مِنْ قُصاص النَّاصِيَةِ كأَنها دَائِرَةٌ، وَهِيَ شُعيرات تَنْبُتُ صُعُداً، وَالرَّجُلُ أَكْشَف وَذَلِكَ الْمَوْضِعُ كَشَفَةٌ. وَفِي حَدِيثِ أَبي الطُّفَيل: أَنه عَرَض لَهُ شَابٌّ أَحمر أَكْشَفُ؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: الأَكْشَفَ الَّذِي تَنْبُتُ لَهُ شَعَرَاتٌ فِي قُصاص نَاصِيَتِهِ ثَائِرَةً لَا تَكَادُ تسْترسِل، وَالْعَرَبُ تَتَشَاءَمُ بِهِ. وتَكَشَّفَتِ الأَرض: تَصَوَّحت مِنْهَا أَماكن وَيَبِسَتْ. والأَكْشَفُ: الَّذِي لَا تُرْس مَعَهُ فِي الْحَرْبِ، وَقِيلَ: هُوَ الَّذِي لَا يَثْبُتُ فِي الْحَرْبِ. والكُشُفُ: الَّذِينَ لَا يَصْدُقون القِتال، لَا يُعْرف لَهُ وَاحِدٌ؛ وَفِي قَصِيدِ كَعْبٍ: / زَالُوا فَمَا زالَ أنْكاسٌ وَلَا كُشُفٌ / قَالَ ابْنُ الأَثير: الكُشُفُ جَمْعُ أَكْشَف. وَهُوَ الَّذِي لَا تُرْسَ مَعَهُ كأَنه مُنْكشِف غَيْرُ مَسْتُورٍ. وكَشِفَ القومُ: انْهَزَمُوا؛ عَنِ ابْنِ الأَعرابي؛ وأَنشد: / فَمَا ذُمَّ حاديهمْ، وَلَا فالَ رأْيُهُم، ... وَلَا كَشِفُوا، إِنْ أَفزَعَ السِّرْبَ صَائِحُ / وَلَا كَشِفُوا أَي لَمْ يَنْهَزِمُوا. / والكِشَافُ: أَن تَلْقَح الناقةُ فِي غَيْرِ زَمَانِ لَقاحها، وَقِيلَ: هُوَ أَن يَضْرِبها الْفَحْلُ وَهِيَ حَائِلٌ، وَقِيلَ: هُوَ أَن يُحْمَل عَلَيْهَا سَنَتَيْنِ مُتَوَالِيَتَيْنِ أَوْ سِنِينَ مُتَوَالِيَةً، وَقِيلَ: هُوَ أَن يُحْمَل عَلَيْهَا سَنَةً ثُمَّ تُتْرَكَ اثْنَتَيْنِ أَو ثَلَاثًا، كَشَفَت النَّاقَةُ تَكْشِف كِشافاً، وَهِيَ كَشُوف، وَالْجَمْعُ كُشُفٌ، وأَكْشَفَتْ. وأَكْشَفَ القومُ: لَقِحَت إبلُهم كِشَافاً. التَّهْذِيبُ: اللَّيْثُ والكَشُوف مِنَ الإِبل الَّتِي يَضْرِبُهَا الْفَحْلُ وَهِيَ حَامِلٌ، وَمَصْدَرُهُ الكِشَافُ؛ قَالَ أَبو مَنْصُورٍ هَذَا التَّفْسِيرُ خطأٌ، والكِشَافُ أَن يُحمل عَلَى النَّاقَةِ بَعْدَ نِتَاجِهَا وَهِيَ عائذ قد وضَعت حَدِيثًا، / وَرَوَى أَبو عُبَيْدٍ عَنِ الأَصمعي أَنه قَالَ: إِذَا حُمِلَ عَلَى النَّاقَةِ سَنَتَيْنِ مُتَوَالِيَتَيْنِ فَذَلِكَ الكِشَاف، وَهِيَ نَاقَةٌ كَشُوف. وأَكْشَفَ الْقَوْمُ أَي كَشفَت إبلُهم. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: وأَجودُ نِتَاجِ الإِبل أَن يَضْرِبَهَا الْفَحْلُ، فَإِذَا نُتِجَت تُركت سَنَةً لَا يَضْرِبُهَا الْفَحْلُ، فَإِذَا فُصِل عَنْهَا فَصِيلُهَا وَذَلِكَ عِنْدَ تَمَامِ السَّنَةِ مِنْ يَوْمِ نِتاجها أُرسل الْفَحْلُ فِي الإِبل الَّتِي هِيَ فِيهَا فَيَضْرِبُهَا، وَإِذَا لَمْ تَجِمّ سَنَةً بَعْدَ نِتاجها كَانَ أَقلَّ لِلَبَنِهَا وأَضعفَ لِوَلَدِهَا وأَنْهَك لقوَّتها وطِرْقِها؛ ولَقِحت الحربُ كِشَافاً عَلَى الْمِثْلِ؛ وَمِنْهُ قَوْلُ زُهَيْرٌ: / فَتعْرُكْكُمُ عَرْكَ الرَّحى بثِفالِها، ... وتَلْقَحْ كِشَافاً ثُمَّ تُنْتَجْ فتُتْئمِ / فَضَرَبَ إِلْقَاحَهَا كِشافاً بحِدْثان نِتاجها وإتْآمها مَثَلًا لِشِدَّةِ الْحَرْبِ وَامْتِدَادِ أَيامها، وَفِي الصِّحَاحِ: ثُمَّ تُنْتِجُ فتَفْطِم. وأَكْشَفَ القومُ إِذَا صَارَتْ إِبِلُهُمْ كُشُفاً، الْوَاحِدَةُ كَشُوف فِي الْحَمْلِ. والكَشَفُ فِي الْخَيْلِ: الْتِوَاءٌ فِي عَسِيب الذنَب. واكْتَشَفَ الكبْشُ النَّعْجَةَ: نزَا عليها.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 9, s. 300 — https://shamela.ws/book/1687/4607

## Kitâbu'l-Ayn — كشف maddesi

> الكشف: رفعك شيئا عما يواريه ويغطيه، كرفع الغطاء عن الشيء. والكشفة: دائرة في قصاص الناصية، وربما كانت شعيرات نبتت صعدا، يتشاءم بها. والنعت: أكشف، والاسم: الكشفة 1 والكشوف: الناقة التي يضربها الفحل وهي حامل، وقد كشفت كشافا 2 .

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 297 — https://shamela.ws/book/1682/1869

## Mekâyîsü'l-Luğa — كشف maddesi

> الكاف والشين والفاء أصل صحيح يدل على سرو الشيء عن الشيء، كالثوب يسرى عن البدن. ويقال كشفت الثوب وغيره أكشفه. والكشف: دائرة في قصاص الناصية، كأن بعض ذلك الشعر ينكشف عن مغرزه ومنبته. وذلك يكون في الخيل التواء يكون في عسيب الذنب. والأكشف: الرجل الذي لا ترس معه في الحرب. ويقال: تكشف البرق، إذا ملأ السماء. والمعنى صحيح، لأن المتكشف بارز. والكشاف: نتاج في [إثر] نتاج. [قال ابن دريد: الكشاف] : أن تبقى الأنثى سنتين أو ثلاثا لا يحمل عليها. قال الشاعر:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 181 — https://shamela.ws/book/21710/2233

## Müfredât — كشف maddesi

> كشفت الثوب عن الوجه وغيره، ويقال: كشف غمه. قال تعالى: وإن يمسسك الله بضر فلا كاشف له إلا هو [الأنعام/ 17] ، فيكشف ما تدعون إليه [الأنعام/ 41] ، لقد كنت في غفلة من هذا فكشفنا عنك غطاءك [ق/ 22] ، أمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء [النمل/ 62] ، وقوله: يوم يكشف عن ساق [القلم/ 42] قيل: أصله من: قامت الحرب على ساق، أي: ظهرت الشدة، وقال بعضهم: أصله من تذمير الناقة، وهو أنه إذا أخرج رجل الفصيل من بطن أمه، فيقال: كشف عن الساق.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 712 — https://shamela.ws/book/23636/694

## Türevler

- كَشَفْنَا (keşefna) — biz kaldırınca: 4 kez
- فَكَشَفْنَا (fe keşefna) — biz açtık: 2 kez
- كَاشِفَ (kaşife) — açacak: 2 kez
- ٱكْشِفْ (kşif) — kaldır: 1 kez
- فَيَكْشِفُ (fe yekşifu) — O da kaldırır: 1 kez
- كَاشِفَةٌ (kaşifetun) — açacak kimse: 1 kez
- كَاشِفُوا۟ (kaşifu) — kaldırırız: 1 kez
- كَشَفَ (keşefe) — kaldırdığı: 1 kez
- كَشْفَ (keşfe) — gidermeye: 1 kez
- كَشَفْتَ (keşefte) — kaldırırsan: 1 kez
- كَـٰشِفَـٰتُ (kaşifatu) — kaldıracaklar: 1 kez
- وَكَشَفَتْ (ve keşefet) — ve sıvadı: 1 kez
- وَكَشَفْنَا (ve keşefna) — ve kaldırsaydık: 1 kez
- وَيَكْشِفُ (ve yekşifu) — ve kaldıran: 1 kez
- يُكْشَفُ (yukşefu) — açılacağı, sıvanacağı: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Enam 6:17** — Eğer Allah, sana bir sıkıntı verirse onu Kendisinden başka giderecek yoktur. Ve eğer sana bir iyilik verirse kuşkusuz Her Şeye Kadir Olan Odur.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/17-ayet.md
- **Enam 6:41** — "Hayır! Yalnız Ona yalvarırsınız, O da dilerse yalvarmanıza konu olan sıkıntıyı kaldırır ve siz de ortak koştuklarınızı anmazsınız."  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/41-ayet.md
- **Araf 7:134** — Başlarına ricz[1] gelince: "Ey Mûsâ! Sana verilen söze dayanarak Rabb'ine dûa et, eğer bizden bu riczi uzaklaştırırsan sana inanacağız ve İsrâiloğulları'nın seninle birlikte gitmesine izin vereceğiz." dediler.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/134-ayet.md
- **Araf 7:135** — Biz onlardan geçirecekleri bir süreye kadar azâbı kaldırınca da hemen sözlerinden dönüverdiler.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/135-ayet.md
- **Yunus 10:12** — İnsana bir sıkıntı dokununca, yatarken, otururken veya ayaktayken bize dûa eder; fakat Biz onun sıkıntısını giderince de karşılaştığı sıkıntıdan ötürü sanki Bize hiç dûa etmemiş gibi davranmaya devam eder. İşte Müsriflere,[1] yaptıkları şey böyle cazip gösterilmiştir.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/12-ayet.md
- **Yunus 10:98** — Keşke azâp gelmeden önce îmân edip de îmânları kendilerine fayda vermiş bir kent olsaydı. Yalnız Yûnus'un halkı îmân edince, Dünya hayatında onlardan rezillik azâbını kaldırdık. Ve onları belli bir süre daha yararlandırdık.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/98-ayet.md
- **Yunus 10:107** — Eğer Allah, sana bir sıkıntı verirse onu Kendisinden başka giderebilecek yoktur. Eğer senin için bir hayır dilerse, Onun fazlını[1] geri çevirebilecek yoktur. O, onu kullarından hak edene[2] nasip eder. O, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/107-ayet.md
- **Nahl 16:54** — Sonra O, sizden sıkıntıyı giderince, bir kısmınız hemen Rabb'lerine şirk koşmaya başlar.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/54-ayet.md
- **İsra 17:56** — De ki: "Onun yanı sıra, zanda bulunduklarınızı[1] çağırın." Oysa onlar, sizden bir sıkıntıyı yok etme veya onu değiştirmeye güç yetiremezler.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/56-ayet.md
- **Enbiya 21:84** — Biz de onun çağrısına karşılık verdik. Ve derdini yok ettik. Ve katımızdan bir rahmet ve kulluk edenlere bir öğüt olmak üzere, kendisine ehlini[1] ve onlarla birlikte bir mislini daha verdik.  
  https://akilkuran.com/enbiya-suresi/84-ayet.md
- **Müminun 23:75** — Onlara, rahmet edip sıkıntılarını gidersek, yine de azgınlıklarına devam ederler.  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/75-ayet.md
- **Neml 27:44** — Ona, "Köşke gir!" denildi. Köşkü görünce, onu[1] derin su sanarak bacaklarını sıvadı. Süleymân, "Bu billurdan döşenmiş şeffaf bir zemindir." dedi. Melike, "Rabb'im, ben kendime haksızlık ettim. Süleymân ile birlikte âlemlerin Rabb'i olan Allah'a teslim oldum." dedi.  
  https://akilkuran.com/neml-suresi/44-ayet.md
- **Neml 27:62** — Yoksa darda kalanın çağrısına karşılık veren, kötülüğü gideren ve sizi yeryüzünün halîfeleri[1] yapan mı? Allah ile birlikte başka bir ilâh mı? Ne kadar az öğüt alıyorsunuz?  
  https://akilkuran.com/neml-suresi/62-ayet.md
- **Zümer 39:38** — Onlara: "Gökleri ve yeri kim yarattı?" diye sorsan, "Elbette Allah." diyecekler. De ki: "O halde Allah'ın yanı sıra yöneldiğiniz ilâhlar, eğer Allah bana bir sıkıntı vermek istese, o sıkıntıya engel olabilirler mi? Veya Allah bana bir rahmet dilese, buna engel olabilirler mi?" De ki: "Allah bana yeter!" De ki: "Sığınıp güvenmek isteyenler, yalnızca Ona sığınıp güvensinler."  
  https://akilkuran.com/zumer-suresi/38-ayet.md
- **Zuhruf 43:50** — Fakat onları azâptan kurtarınca da hemen sözlerinden döndüler.  
  https://akilkuran.com/zuhruf-suresi/50-ayet.md
- **Duhan 44:12** — "Rabb'imiz! Azâbı bizden kaldır. Kuşkusuz biz Îmân Edenleriz."  
  https://akilkuran.com/duhan-suresi/12-ayet.md
- **Duhan 44:15** — Biz, azâbı biraz kaldırsak, siz kesinlikle dönersiniz!  
  https://akilkuran.com/duhan-suresi/15-ayet.md
- **Kaf 50:22** — Ant olsun ki sen bugünün geleceğinden gaflet içindeydin. İşte senden perdeyi kaldırdık. Artık bugün gerçeği bütün açıklığıyla görüyorsun.  
  https://akilkuran.com/kaf-suresi/22-ayet.md
- **Necm 53:58** — Onu, Allah'tan başkası çeviremez.  
  https://akilkuran.com/necm-suresi/58-ayet.md
- **Kalem 68:42** — Gerçeklerin açığa çıktığı gün secde[1] etmeye çağrılacaklar, ancak buna güçleri yetmez.  
  https://akilkuran.com/kalem-suresi/42-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt