# كود (kwd) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/kwd - **Kuran'da:** 24 ayette, toplam 24 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa ## Anlam Bir şeyi biraz zahmetle istemek temel anlamdır. 'Kâde' fiili bir işe yaklaşmayı bildirir: yalın gelirse iş olmamış, olumsuzlukla gelirse olmuştur. ## Lisânü'l-Arab — كود maddesi > كود: كادَ: وُضِعَتْ لِمُقَارَبَةِ الشَّيْءِ، فُعِلَ أَو لَمْ يُفْعَلْ، فمجرْدَةً تنبيء عَنْ نَفْيِ الْفِعْلِ، وَمَقْرُونَةً بالجحْد تنبئُ عَنْ وُقُوعِ الْفِعْلِ. قَالَ بَعْضِهِمْ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: أَكادُ أُخْفِيها؛ أُريد أُخفيها. قَالَ: فَكَمَا جَازَ أَن تُوضَعَ أُريد مَوْضِعَ أَكاد فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: جِداراً يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ، فَكَذَلِكَ أَكاد؛ وأَنشد الأَخفش: / كادَتْ وكِدْتُ وتِلْكَ خيرُ إِرادَةٍ، ... لَوْ عادَ مِنْ لَهْوِ الصَّبابَةِ مَا مَضَى / وَسَنَذْكُرُهَا فِي كَيَدَ بَعْدَ هَذِهِ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ فِي تَرْجَمَةِ كَوَدَ: كادَ كَوْداً ومَكاداً ومَكادَةً: هَمَّ وقارَبَ وَلَمْ يَفْعَل، وَهُوَ بِالْيَاءِ أَيضاً وَسَنَذْكُرُهُ. وَلَا كَوْداً وَلَا هَمًّا أَي لَا يَثْقُلَنَّ عَلَيْكَ، وَهُوَ بِالْيَاءِ أَيضاً. اللَّيْثُ: الكَوْد مَصْدَرُ كَادَ يكودُ كَوْداً ومَكاداً ومَكادَة. تَقُولُ لِمَنْ يَطْلُبُ إِليك شَيْئًا وَلَا تُرِيدُ أَن تُعْطِيَهُ، تَقُولُ: لَا وَلَا مَكادَةً وَلَا مَهَمَّةً وَلَا كَوْداً وَلَا هَمّاً وَلَا مَكاداً وَلَا مَهَمّاً. وَيُقَالُ: وَلَا مَهَمَّة لِي وَلَا مَكادة أَي لَا أَهُمُّ وَلَا أَكادُ، وَلُغَةُ بَنِي عَدِيٍّ: كُدْتُ أَفْعَل كَذَا، بِضَمِّ الْكَافِ، وَحَكَاهُ سِيبَوَيْهِ عَنْ بَعْضِ الْعَرَبِ. أَبو حَاتِمٍ: يُقَالُ: لَا وَلَا كَيْدًا لَكَ وَلَا هَمًّا، وَبَعْضُ الْعَرَبِ يَقُولُ: لَا أَفعل ذَلِكَ وَلَا كَوْداً، بِالْوَاوِ. قَالَ وَقَالَ ابْنُ العوَّام: كادَ زيدٌ أَن يموتَ؛ وأَن لَا تَدْخل مَعَ كَادَ وَلَا مَعَ مَا تصرَّف مِنْهَا. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَكادُوا يَقْتُلُونَنِي؛ وَكَذَلِكَ جَمِيعَ مَا فِي الْقُرْآنِ. قَالَ: وَقَدْ يُدْخلون عَلَيْهَا أَنْ تَشْبِيهًا بعَسَى؛ قَالَ رُؤْبَةُ: / قَدْ كادَ مِنْ طُولِ البِلَى أَنْ يَمْصَحا / وَقَوْلُهُمْ: عَرَفَ فُلَانٌ مَا يُكادُ مِنْهُ أَي مَا يرادُ مِنْهُ. وَحَكَى أَبو الْخَطَّابِ: أَنَّ نَاسًا مِنَ الْعَرَبِ يَقُولُونَ كِيدَ زَيْدٌ يَفْعل كَذَا وَمَا زِيلَ يَفْعَلُ كَذَا؛ يُرِيدُونَ كَادَ وَزَالَ فَنَقَلُوا الْكَسْرَ إِلى الْكَافِ كَمَا نَقَلُوا فِي فَعِلْت. ابْنُ بُزُرج: يُقَالُ مِنْ كَادَ يَكَادُ: هُمَا يَتَكايدان، وأَصحاب النَّحْوِ يَقُولُونَ: يَتَكاوَدَان وَهُوَ خطأٌ. والكَوْد: كلُّ[[. قوله [والكود كل إلخ] في القاموس والكودة ما جمعت من تراب ونحوه.]] مَا جَمَعْتَه وَجَعَلْتَهُ كُثَباً مِنْ طَعَامٍ وترابٍ وَنَحْوِهِ، وَالْجَمْعُ أَكوادٌ. وكوَّدَ الترابَ: جَمَعَه وَجَعَلَهُ كُثْبَةً، يمانيةٌ. وكُوَادٌ وكوَيْدٌ: اسمان. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 382 — https://shamela.ws/book/1687/1824 ## Kitâbu'l-Ayn — كود maddesi > الکود: مصدر كاد یکود کردا ومكادةٌ تقول لِم يَطُلْب إليك شيئاء فتأبى أن Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed ## Mekâyîsü'l-Luğa — كود maddesi > الكاف والواو والدال كلمة كأنها تدل على التماس شيء ببعض العناء. يقولون: كاد يكود كودا ومكادا. ويقولون لمن يطلب منك الشيء فلا تريد إعطاءه: لا ولا مكادة. فأما قولهم في المقاربة: كاد، فمعناها قارب. وإذا وقعت كاد مجردة فلم يقع ذلك الشيء تقول: كاد يفعل، فهذا لم يفعل، وإذا قرنت بجحد فقد وقع، إذا قلت ما كاد يفعله فقد فعله. قال الله سبحانه: {فذبحوها وما كادوا يفعلون} [البقرة: 71] . Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 145 — https://shamela.ws/book/21710/2197 ## Türevler - يَكَادُ (yekadu) — neredeyse: 6 kez - كَادُوا۟ (kadu) — az daha: 4 kez - تَكَادُ (tekadu) — neredeyse: 3 kez - يَكَادُونَ (yekadune) — neredeyse: 3 kez - كَادَ (kade) — nerdeyse: 2 kez - كِدتَّ (kidte) — neredeyse: 2 kez - أَكَادُ (ekadu) — neredeyse: 1 kez - كَادَتْ (kadet) — neredeyse: 1 kez - وَكَادُوا۟ (ve kadu) — ve az daha: 1 kez - يَكَدْ (yeked) — neredeyse: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden (ilk 20 / 24) - **Bakara 2:20** — Şimşek, neredeyse görmelerini yok edecekti. Şimşek, aydınlık verince ışığında yürürler; üzerlerine karanlık çökünce de oldukları yerde kalakalırlar. Allah dileseydi onların işitme ve görme yetilerini tamamen yok ederdi. Kuşkusuz, Allah'ın gücü her şeye yeter. https://akilkuran.com/bakara-suresi/20-ayet.md - **Bakara 2:71** — Mûsâ: "Allah, onun ekin sulayarak, çifte koşularak yıpranmamış; alacası olmayan, kusursuz bir sığır olduğunu söylüyor." dedi. Onlar: "İşte şimdi gerçeği bildirdin." dediler. Ve nihâyet sığırı boğazladılar. Neredeyse bunu yapmayacaklardı. https://akilkuran.com/bakara-suresi/71-ayet.md - **Nisa 4:78** — Nerede olursanız olun, sağlam kalelerde de olsanız, ölüm gelir sizi bulur. Onlara, bir hasenet[1] isabet etse, "Bu Allah'tandır." derler. Onlara, bir kötülük isabet etse, "Bu senin yüzündendir." derler. De ki: "Hepsi Allah'tandır.[2]" Bu halka ne oluyor ki söylenen sözü anlamaya yanaşmıyorlar! https://akilkuran.com/nisa-suresi/78-ayet.md - **Araf 7:150** — Mûsâ, halkına döndüğünde, öfke ve üzüntü içinde onlara: "Benim yokluğumda ne kötü işler yapmışsınız! Rabb'inizin emrini[1] çabuklaştırdınız mı?" dedi. Levhâları bırakıp, kardeşinin başını tutup kendine çekti. "Ey annemin oğlu! Gerçekten bu halk beni zayıf buldu, neredeyse beni öldüreceklerdi; sen de düşmanları benimle sevindirme, beni bu zâlim kimselerle bir tutma." dedi. https://akilkuran.com/araf-suresi/150-ayet.md - **Tevbe 9:117** — Ant olsun ki, Allah, Nebi'nin ve zor şartlarda ona destek olan Muhacir ve Ensar'ın tevbelerini[1] kabul etti. İçlerinden bir kısmının kalpleri kaymak üzereyken yine de onların tevbelerini kabul etti. Çünkü O, onlara karşı Çok Şefkatli'dir, Rahmeti Kesintisiz'dir. https://akilkuran.com/tevbe-suresi/117-ayet.md - **İbrahim 14:17** — Onu yutmaya çalışacak fakat boğazından geçiremeyecekler. Her yanından kendilerine ölüm geldiği halde yine de ölemeyecekler. Ardından da daha ağır bir azâp tadacaklar. https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/17-ayet.md - **İsra 17:73** — Onlar, fitneyle[1] neredeyse seni, sana vahyettiğimizden ayırarak, ondan başkasını Bize karşı uyduran bir iftiracı konumuna düşüreceklerdi.[2] O zaman seni halil[3] edinirlerdi. https://akilkuran.com/isra-suresi/73-ayet.md - **İsra 17:74** — Seni dirençli kılmasaydık, ant olsun ki sen, neredeyse az da olsa onlara eğilim gösterecektin. https://akilkuran.com/isra-suresi/74-ayet.md - **İsra 17:76** — Neredeyse seni bulunduğun yerden çıkman için tedirgin etmeyi başaracaklardı. Eğer öyle olsaydı, onlar da senin ardından ancak az bir süre kalabilirlerdi. https://akilkuran.com/isra-suresi/76-ayet.md - **Kehf 18:93** — Nihâyet iki set arasına ulaştığı zaman, onların yanı başında neredeyse hiç söz anlamayan bir halkla karşılaştı. https://akilkuran.com/kehf-suresi/93-ayet.md - **Meryem 19:90** — Neredeyse gökler çatlayacak, yer yarılacak ve dağlar gürültü ile devrilecekti. https://akilkuran.com/meryem-suresi/90-ayet.md - **Taha 20:15** — "Zamanını bildirmemiş olsam da herkesin yaptığının karşılığını görmesi için kuşkusuz ki o Sâ'at[1] gelecektir." https://akilkuran.com/taha-suresi/15-ayet.md - **Hac 22:72** — Onlara apaçık âyetlerimiz okunduğu zaman, o Kâfirlerin yüzlerindeki hoşnutsuzluğu görürsün. Nerede ise kendilerine âyetlerimizi okuyanlara saldıracaklar. De ki: "Size bundan daha kötüsünü haber vereyim mi? Ateş! Allah'ın Kâfirlere sözüdür. O, ne kötü bir varış yeridir." https://akilkuran.com/hac-suresi/72-ayet.md - **Nur 24:35** — Allah, göklerin ve yeryüzünün aydınlığıdır.[1] Onun aydınlığı, içinde ışık bulunan kandil yuvası gibidir. O kandil, bir fanus içindedir. O fanus, inciden bir yıldız gibidir. Doğuya da batıya da ait olmayan mübarek bir ağacın yağından yakılır. Onun yağı neredeyse kendisine ateş dokunmasa bile ışık verir. Aydınlık üstüne aydınlıktır. Allah, hak eden kimseyi aydınlığına iletir. Allah, insanlara örnekler verir. Allah, her şeyi bütün ayrıntılarıyla bilendir. https://akilkuran.com/nur-suresi/35-ayet.md - **Nur 24:40** — Veya[1] üzerinde bulutlar olan, üst üste dalgaların kuşattığı derin denizlerdeki karanlığa benzer. Elini göremeyecek kadar, karanlık üstüne karanlık. Allah'ın aydınlığıyla aydınlanmamış bir kimse için başka aydınlık yoktur. https://akilkuran.com/nur-suresi/40-ayet.md - **Nur 24:43** — Allah'ın, bulutları sürüklediğini, sonra aralarını birleştirdiğini, sonra da onları küme haline getirdiğini görmüyor musun? Böylece aralarından yağmur çıktığını görürsün. Ve gökten içinde dolu bulunan dağ gibi kümeleri getiriyor. Neredeyse parıltısı gözlerinizi alan şimşeği dilediğine isabet ettiriyor, dilediğinden de onu uzak tutuyor. https://akilkuran.com/nur-suresi/43-ayet.md - **Furkan 25:42** — "Şayet ilâhlarımıza bağlılıkta kararlı olmasaydık, neredeyse bizi saptırıyordu." diyorlar. Azâbı gördükleri zaman kimin sapkın olduğunu bileceklerdir. https://akilkuran.com/furkan-suresi/42-ayet.md - **Kasas 28:10** — Mûsâ'nın annesi gönlü boş olarak sabahladı. Eğer Biz sözümüze güvenenlerden olması için gönlünü pekiştirmeseydik az kalsın durumu açığa vuracaktı. https://akilkuran.com/kasas-suresi/10-ayet.md - **Saffat 37:56** — "Vallahi az kalsın beni de mahvedecektin." dedi. https://akilkuran.com/saffat-suresi/56-ayet.md - **Şura 42:5** — Gökler neredeyse üstlerinden çatlayacak. Melekler ise Rabb'lerini övgü ile yüceltiyor, yeryüzünde bulunanlar için bağışlanma diliyorlar. İyi bilin ki Allah, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir. https://akilkuran.com/sura-suresi/5-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt