# لبث (lbv) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/lbv
- **Kuran'da:** 27 ayette, toplam 31 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir yerde durup beklemek, oyalanmak temel anlamdır. Bir yerde ayrılmadan kalmak ve gecikmek de bu anlamın içindedir.

## Lisânü'l-Arab — لبث maddesi

> لبث: اللَّبْثُ واللَّبَاثُ: المُكْثُ. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً. / الفرَّاء: النَّاسُ يقرؤُون لَابِثِينَ، وَرُوِيَ عَنْ عَلْقَمَةَ أَنه قرأَ لَبِثِينَ، قَالَ: وأَجود الْوَجْهَيْنِ لَابِثِينَ، لأَن لَابِثِينَ إِذا كَانَتْ فِي مَوْضِعِ[[. 1 كذا بياض بالأَصل ولعل الساقط لفظ الفعل أو يلبثون.]] .... فَتَنْصِب كَانَتْ بالأَلِف، مثلَ الطامِعِ وَالْبَاخِلِ. قَالَ: واللَّبِثُ البطيءُ، وَهُوَ جَائِزٌ كَمَا يُقَالُ: طامِعٌ وطمِعٌ، بِمَعْنًى وَاحِدٍ. وَلَوْ قُلْتَ: هُوَ طمِعٌ فِيمَا قِبَلَكَ كَانَ جَائِزًا. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: يُقَالُ لَبِثَ لُبْثاً ولَبْثاً ولُبَاثاً، كُلُّ ذَلِكَ جَائِزٌ. وتَلَبَّثَ تَلَبُّثاً، فَهُوَ مُتَلَبِّثٌ. قَالَ الْجَوْهَرِيُّ: مَصْدَرُ لَبِثَ لَبْثاً عَلَى غَيْرِ قِيَاسٍ، لأَن الْمَصْدَرَ مِنْ فَعِلَ، بِالْكَسْرِ، قِيَاسُهُ التَّحْرِيكُ إِذا لَمْ يتعدَّ مِثْلَ تَعِب تَعَباً، قَالَ: وَقَدْ جاءَ فِي الشِّعْرِ عَلَى الْقِيَاسِ، قَالَ جَرِيرٌ: / وَقَدْ أَكُونُ عَلَى الحاجاتِ ذَا لَبَثٍ، ... وأَحْوَذِيّاً، إِذا انضمَّ الذَّعاليبُ / فَهُوَ لَابِثٌ ولبِثٌ أَيضاً. ابْنُ سِيدَهْ: لَبِثَ بِالْمَكَانِ يَلْبَثُ لَبْثاً ولُبْثاً ولَبَثَاناً ولَباثَةً ولبِيثَةً، وأَلبثتُهُ أَنا، ولبَّثْتُهُ تَلْبِيثًا، وتَلَبَّثَ: أَقام، وأَنشد ابْنُ الأَعرابي: / غرَّكِ منِّي شَعَثي ولَبَثي، ... ولِمَمٌ، حَوْلَك، مِثلُ الحُرْبُثِ / مَعْنَاهُ: أَنه شَيْخٌ كَبِيرٌ، فأَخبر أَنه إِذا مَشَى لَمْ يَلْحَقْ مِنْ ضَعْفِهِ، فَهُوَ يَتَلَبَّثُ، وَشَبَّهَ لَمَمَ الشُّبَّانِ فِي سَوَادِهَا بالحُرْبُث، وَهُوَ نَبْتٌ أَسود سَهْلِيٌّ. وأَلبثه هُوَ، قَالَ: / لَنْ يُلْبِثَ الجارَيْنِ أَنْ يَتَفَرَّقا، ... لَيْلٌ، يَكُرُّ عليهمُ، ونهارُ[[. 1 هذا البيت لجرير، وهو في ديوانه هكذا: / لا يُلبِثُ القُرَناءَ أن يتفرقوا / إلخ.]] / قَالَ أَبو حَنِيفَةَ: الْجَبْهَةُ تَسْقُطُ، وَقَدْ دفِئَتِ الأَرضُ، فإِذا حَاذَتْهَا فإِن الدِّفْءَ والرِّيَّ لَا يُلْبِثا أَن يُرْعيا، هَكَذَا حَكَاهُ يُلْبِثا، كَقَوْلِكَ يُكْرِما، قَالَ: وَلَا أَدري لِمَ جَزَمَهُ. وَلِي عَلَى هَذَا الأَمر لُبْثَةٌ أَي تَوَقُّفٌ. وشيءٌ لَبِيث: لَابِثٌ. وَقَالُوا: نَجِيثٌ لَبيثٌ، إِتباع. وَمَا لبِثَ أَن فَعَلَ كَذَا وَكَذَا. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ. / وَفِي الْحَدِيثِ: / فاستلبثَ الوحْيُ، وَهُوَ اسْتَفْعَلَ، مِن اللُّبْثِ الإِبطاءِ والتأَخرِ، يُقَالُ لبِثَ لَبْثاً، بِسُكُونِ الْبَاءِ، وَقَدْ تُفْتَحُ قَلِيلًا عَلَى القياس، وَقِيلَ: اللَّبْثُ الِاسْمُ واللُّبْثُ، بِالضَّمِّ، الْمَصْدَرُ. وقوسٌ لَباث: بَطِيئَةٌ، حَكَاهُ أَبُو حَنِيفَةَ، وأَنشد: / يُكَلِّفُني الحجاجُ دِرعاً ومِغْفَراً، ... وطِرْفاً كَرِيمًا رَائِعًا بِثَلاثِ / وستِّين سَهْمًا صِيغَةً يَثْربِيةً، ... وَقَوْسًا طَرُوحَ النَّبْل غيرَ لَباثِ / وإِن الْمَجْلِسَ لَيَجْمَعُ لَبيثة مِنَ النَّاسِ إِذا كَانُوا مِنْ قَبَائِلَ شتَّى.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 182 — https://shamela.ws/book/1687/986

## Kitâbu'l-Ayn — لبث maddesi

> اللبث: المكث، ولبث لبثا. واللبث: البطيء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 8, s. 227 — https://shamela.ws/book/1682/2998

## Mekâyîsü'l-Luğa — لبث maddesi

> اللام والباء والثاء حرف يدل على تمكث. يقال: لبث بالمكان: أقام. قال الله تعالى: {لم يلبثوا إلا ساعة من نهار} [الأحقاف: 35] .

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 228 — https://shamela.ws/book/21710/2279

## Müfredât — لبث maddesi

> لبث بالمكان: أقام به ملازما له. قال تعالى: فلبث فيهم ألف سنة [العنكبوت/ 14] ، فلبثت سنين في أهل مدين [طه/ 40] ، قال: كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم [الكهف/ 19] ، لم يلبثوا إلا عشية [النازعات/ 46] ، لم يلبثوا إلا ساعة من نهار [الأحقاف/ 35] ، ما لبثوا في العذاب المهين [سبأ/ 14] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 733 — https://shamela.ws/book/23636/715

## Türevler

- لَّبِثْتُمْ (lebistum) — kalmadınız: 4 kez
- لَبِثْتُمْ (lebistum) — kaldığınızı: 3 kez
- يَلْبَثُوٓا۟ (yelbesu) — (dünyada) kalmamışlar: 3 kez
- فَلَبِثَ (fe lebise) — (böylece) kaldı: 2 kez
- لَبِثْتُ (lebistu) — geçirdim: 2 kez
- لَبِثْنَا (lebisna) — kaldık: 2 kez
- لَبِثُوا۟ (lebisu) — kalmadıklarına: 2 kez
- تَلَبَّثُوا۟ (telebbesu) — gecikmezlerdi: 1 kez
- فَلَبِثْتَ (felebiste) — sonra kaldın: 1 kez
- لَبِثَ (lebise) — ve hemen: 1 kez
- لَبِثْتَ ۖ (lebiste) — kaldın: 1 kez
- لَّبِثْتَ (lebiste) — kaldın: 1 kez
- لَبِثْتُمْ ۖ (lebistum) — kaldınız: 1 kez
- لَبِثُوا۟ ۖ (lebisu) — kaldıklarını: 1 kez
- لَبِثُوٓا۟ (lebisu) — (onların) kaldıkları: 1 kez
- لَّـٰبِثِينَ (labisine) — kalacalardır: 1 kez
- لَلَبِثَ (lelebise) — kalırdı: 1 kez
- وَلَبِثْتَ (velebiste) — ve kalmadın mı?: 1 kez
- وَلَبِثُوا۟ (velebisu) — ve kaldılar: 1 kez
- يَلْبَثُونَ (yelbesune) — kalamazlar: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 16 / 31)

- **Bakara 2:259** — Veya temelleri üzerine yıkılıp, harap olmuş beldeye uğrayan kimse gibi: "Ölümünden sonra Allah bunu nasıl diriltecek?" demişti. Bunun üzerine Allah, onu öldürüp yüz yıl ölü bıraktıktan sonra diriltti. Ona: "Ne kadar süre ölü kaldın?" dendi. O da: "Bir gün veya bir günden daha az." dedi. Allah, "Hayır, yüz yıl kaldın." dedi. "Buna rağmen yiyeceğine ve içeceğine bak, bozulmamış. Ve eşeğine de bak. Bu, insanlara âyet[1] olman içindir. Şu kemiklere bir bak, onları nasıl düzenleyip sonra et giydiriyoruz." Ona bu detaylı açıklama yapıldıktan sonra: "Artık anladım ki, kuşkusuz Allah, Her Şeye Güç Yetiren'dir." dedi.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/259-ayet.md
- **Yunus 10:16** — De ki: "Eğer Allah dileseydi onu size okumazdım. Onu size hiç bildirmezdim. İçinizde bir ömür kaldım. Hala aklınızı kullanmayacak mısınız?"  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/16-ayet.md
- **Yunus 10:45** — Onları toplayacağımız gün; Dünya'da, ancak birbirleri ile tanışabilecekleri kadar kısa olan, gündüzün bir saati kadar yaşamış gibi gelecek kendilerine. Allah'a kavuşmayı yalanlayıp, doğru yola yönelmemiş olanlar, gerçekten hüsrana uğramışlardır.[1]  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/45-ayet.md
- **Hud 11:69** — Ant olsun elçilerimiz[1] İbrâhîm'e haber vermek için gelip, "selâm!" dediler.[2] "selâm!" dedi ve hemen gidip kızarmış buzağı eti getirdi.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/69-ayet.md
- **Yusuf 12:42** — O ikisinden, kurtulacağını umduğu kimseye dedi ki: "Rabbinin[1] yanında beni an.[2]" Ne var ki şeytân, ona rabbine[3] Yûsuf'tan söz etmeyi unutturdu. O da nice yıllar zindanda kaldı.  
  https://akilkuran.com/yusuf-suresi/42-ayet.md
- **İsra 17:52** — "Sizi çağıracağı[1] gün, Onu överek çağrıya uyacaksınız ve Dünya'da çok kısa bir süre kaldığınızı sanacaksınız."  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/52-ayet.md
- **İsra 17:76** — Neredeyse seni bulunduğun yerden çıkman için tedirgin etmeyi başaracaklardı. Eğer öyle olsaydı, onlar da senin ardından ancak az bir süre kalabilirlerdi.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/76-ayet.md
- **Kehf 18:12** — Sonra iki gruptan hangisinin kaldıkları süreyi daha iyi hesapladığını ortaya çıkarmak için, onları tekrar uyandırdık.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/12-ayet.md
- **Kehf 18:19** — Onları uyandırdık ve böylece birbirlerine sormaya başladılar. Onlardan birisi şu soruyu sordu: "Ne kadar kaldınız?" "Bir gün veya günün bir bölümü kadar." dediler. Kimisi de: "Ne kadar kaldığınızı Rabb'iniz bilir." dedi. "Sizden birisini, gümüş paranızla şehre gönderin. Hangi yiyeceği seviyorsanız ondan yiyecek getirsin. Ve sizi kimseye sezdirmemeye dikkat etsin."  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/19-ayet.md
- **Kehf 18:25** — Onlar, mağaralarında, üç yüz yıl kaldılar ve dokuz yıl ilave ettiler.[1]  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/25-ayet.md
- **Kehf 18:26** — De ki: "Onların ne kadar kaldıklarını en iyi Allah bilir." Göklerin ve yerin bilinmezi yalnızca Ona aittir. En iyi gören ve en iyi işiten Odur! Onlar için Ondan başka veli[1] yoktur. O, hükümranlığına[2] kimseyi ortak etmez.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/26-ayet.md
- **Taha 20:40** — "Hani kız kardeşin gidip, "Size, ona bakacak birisini bulmanızda yardımcı olayım mı?" demişti. Böylece gözü aydın olsun ve üzülmesin diye seni annene geri döndürdük. Ve birisini öldürmüştün de seni sıkıntıdan kurtarmıştık. Ve seni çeşitli sınavlarla sınav yaptık. Sonra yıllarca Medyen halkı içinde kaldın. Sonra takdirimiz gereği şimdi buradasın ey Mûsâ!"  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/40-ayet.md
- **Taha 20:103** — "Dünya hayatınız sadece on gün sürdü değil mi?" diye aralarında fısıldaşırlar.  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/103-ayet.md
- **Taha 20:104** — Biz, aralarında ne konuştuklarını çok iyi biliriz. Onlardan isabetli olanı, "Olsa olsa bir gün kaldınız." diyecek.  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/104-ayet.md
- **Müminun 23:112** — Allah: "Yeryüzünde kaç yıl kaldınız?" dedi.  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/112-ayet.md
- **Müminun 23:113** — "Bir gün veya günün bir kısmı kadar kaldık. Hesabını tutanlara sor!" dediler.  
  https://akilkuran.com/muminun-suresi/113-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt