# مكث (mkv) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/mkv
- **Kuran'da:** 7 ayette, toplam 7 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Durup beklemek temel anlamdır; mekes, beklentiyle bir yerde kalmaktır. Aceleci olmayan, ağırbaşlı kişi (mekîs) de buradan adlandırılır.

## Lisânü'l-Arab — مكث maddesi

> مكث: المُكْثُ: الأَناةُ واللَّبَثُ وَالِانْتِظَارُ؛ مَكَثَ يَمْكُثُ، ومَكُثَ مَكْثاً ومُكْثاً ومُكوثاً ومَكاثاً ومَكاثةً ومِكِّيثَى؛ عَنْ كَرَاعٍ وَاللِّحْيَانِيِّ، يُمَدُّ وَيُقْصَرُ. وتَمَكَّثَ: مَكَثَ. والمَكِيثُ: الرَّزينُ الَّذِي لَا يَعْجَل فِي أَمره، وَهُمُ المُكَثاءُ والمَكِيثون، وَرَجُلٌ مَكِيثٌ أَي رَزِينٌ؛ قَالَ أَبو المُثَلَّمِ يُعَاتِبُ صَخْرًا: / أَنَسْلَ بَني شِعارَةَ، مَن لِصَخْرٍ؟ ... فإِنِّي عَنْ تَقَفُّرِكم مَكِيثُ / قَوْلُهُ: عَنْ تَقَفُّرِكم أَي عَنْ أَن أَقتفي آثَارَكُمْ، وَيُرْوَى عَنْ تُفْقِرُكُمْ أَي أَن أَعْمَلَ بِكُمْ فاقِرَةً. والماكِثُ: المُنْتَظِرُ، وإِن لَمْ يَكُنْ مَكِيثاً فِي الرَّزانة. وَقَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: قرأَها النَّاسُ بِالضَّمِّ، وقرأَها عَاصِمٌ بِالْفَتْحِ: فمَكَثَ؛ وَمَعْنَى غيرَ بعيدٍ أَي غيرَ طَوِيلٍ، مِنَ الإِقامة. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: اللُّغَةُ الْعَالِيَةُ مَكُثَ، وَهُوَ نَادِرٌ؛ ومَكَثَ جَائِزَةٌ وَهُوَ الْقِيَاسُ. قَالَ: وتَمَكَّثَ إِذا انتَظَر أَمْراً وأَقام عَلَيْهِ، فَهُوَ مُتَمَكِّثٌ منتظِر. وتَمَكَّثَ: تَلَبَّث. والمُكْثُ: الإِقامةُ مَعَ الِانْتِظَارِ والتَّلَبُّث فِي الْمَكَانِ، وَالِاسْمُ المُكْث والمِكْثُ، بِضَمِّ الْمِيمِ وَكَسْرِهَا. والمِكِّيثَى مِثْلُ الخِصِّيصَى: المُكْثُ. / وَسَارَ الرجلُ مُتَمَكِّثاً أَي مُتَلَوِّماً. وَفِي الْحَدِيثِ أَنه توضَّأَ وُضُوءًا مَكِيثاً / أَي بَطِيئًا مُتأَنّياً غيرَ مُسْتَعْجَلٍ. وَرَجُلٌ مَكِيثٌ: ماكِث. والمَكيثُ أَيضاً: المُقيم الثَّابِتُ؛ قَالَ كَثِيرٌ: / وعَرَّسَ بالسَّكرانِ يَومَين، وارتكَى ... يَجرُّ، كَمَا جَرَّ المَكِيثُ المُسافرُ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 191 — https://shamela.ws/book/1687/995

## Kitâbu'l-Ayn — مكث maddesi

> المكث: الانتظار. والماكث: المنتظر. وقد مكث مكاثة فهو مكيث، أي: رزين لا يعجل. وقوم مكيثون ومكثاء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 353 — https://shamela.ws/book/1682/1925

## Mekâyîsü'l-Luğa — مكث maddesi

> الميم والكاف والثاء كلمة تدل على توقف وانتظار. ومكث مكثا ومكثا ورجل مكيث: رزين غير عجول. ومكث ومكث والتمكث: الانتظار.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 345 — https://shamela.ws/book/21710/2395

## Müfredât — مكث maddesi

> المكث: ثبات مع انتظار، يقال: مكث مكثا. قال تعالى: فمكث غير بعيد [النمل] [22] ، وقرئ: مكث 5 ، قال: إنكم ماكثون [الزخرف/ 77] ، قال لأهله امكثوا [القصص/ 29] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 772 — https://shamela.ws/book/23636/754

## Türevler

- ٱمْكُثُوٓا۟ (mkusu) — siz durun: 2 kez
- فَمَكَثَ (femekese) — geldi: 1 kez
- فَيَمْكُثُ (feyemkusu) — kalır: 1 kez
- مُكْثٍۢ (muksin) — ağır ağır: 1 kez
- مَّـٰكِثُونَ (makisune) — kalacaksınız: 1 kez
- مَّـٰكِثِينَ (makisine) — kalacaklardır: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Rad 13:17** — Gökten su indirdi. Dereler kendi ölçüsünce çağlayıp aktı.[1] Akıntı, üste çıkan köpüğü taşıyıp götürür. Buna benzer bir köpük de değerli maden elde etmek için veya faydalanmak için ateşte eritilen madenlerin üzerinde de oluşur. İşte Allah Hakk[2] ve Bâtıl'a[3] böyle örnek verir. Köpük yok olup gider. İnsâna fayda veren şey ise kalıcı olur. İşte Allah böyle örnekler verir.  
  https://akilkuran.com/rad-suresi/17-ayet.md
- **İsra 17:106** — Kur'an'ı; onu, zamana yayarak insanlara duyurman[1] için bölümler halinde birbiri ardınca indirdik.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/106-ayet.md
- **Kehf 18:3** — Onlar, orada[1] ebediyen kalıcıdırlar.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/3-ayet.md
- **Taha 20:10** — Hani o bir ateş görmüş ve yanındakilere: "Ben bir ateş gördüm. Bekleyin! Belki ondan size bir kor getiririm veya ateşin yanında bir yol gösteren bulurum." demişti.  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/10-ayet.md
- **Neml 27:22** — Çok geçmeden geldi. Ve: "Senin kuşatamadığın[1] bir şeyi kuşattım. Sana Sebe'den kesin doğru olan bir haber getirdim." dedi.  
  https://akilkuran.com/neml-suresi/22-ayet.md
- **Kasas 28:29** — Mûsâ, süresini tamamlayınca, ailesi ile yola çıktı. Tûr tarafında bir ateş fark etti. Ailesine: "Bekleyin. Ben bir ateş gördüm. Belki size ondan bir haber veya ısınmanız için bir ateş getiririm." dedi.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/29-ayet.md
- **Zuhruf 43:77** — "Ey mâlik![1] Rabb'in bizim aleyhimize hüküm versin.[2]" diye seslenirler. "Siz böyle kalacaksınız." dedi.  
  https://akilkuran.com/zuhruf-suresi/77-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt