# نكح (nkH) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/nkH
- **Kuran'da:** 19 ayette, toplam 23 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Kökün tek bir aslı vardır: cinsel birleşme. Râgıb'a göre nikâh önce evlilik akdi için kullanılmış, birleşme için sonradan ödünç alınmıştır.

## Lisânü'l-Arab — نكح maddesi

> نكح: نَكَحَ فُلَانٌ[[. قوله [نكح فلان إلخ] بابه منع وضرب كما في القاموس.]] امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها. ونَكَحَها يَنْكِحُها: بَاضَعَهَا أَيضاً، وَكَذَلِكَ دَحَمَها وخَجَأَها؛ وَقَالَ الأَعشى فِي نَكَحَ بِمَعْنَى تَزَوَّجَ: / وَلَا تَقْرَبَنَّ جَارَةً، إِنَّ سِرَّها ... عَلَيْكَ حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا / الأَزهري: وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِكٌ؛ تأْويله لَا يَتَزَوَّجُ الزَّانِي إِلا زَانِيَةً، وَكَذَلِكَ الزَّانِيَةُ لَا يَتَزَوَّجُهَا إِلا زَانٍ؛ وَقَدْ قَالَ قومٌ: مَعْنَى النِّكَاحِ هَاهُنَا الْوَطْءُ، فَالْمَعْنَى عِنْدَهُمْ: الزَّانِي لَا يطأُ إِلا زَانِيَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يطؤُها إِلا زَانٍ؛ قَالَ: وَهَذَا الْقَوْلُ يَبْعُدُ لأَنه لَا يُعْرَفُ شَيْءٌ مِنْ ذِكْرِ النِّكَاحِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى إِلا عَلَى مَعْنَى التَّزْوِيجِ؛ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَأَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ؛ فَهَذَا تَزْوِيجٌ لَا شَكَّ فِيهِ؛ وَقَالَ تَعَالَى: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ؛ فَأَعْلَمَ أَن عَقْدَ التَّزْوِيجِ يُسَمَّى النِّكَاحَ، وأَكثر التَّفْسِيرِ أَن هَذِهِ الْآيَةَ نَزَلَتْ فِي قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فُقَرَاءَ بِالْمَدِينَةِ، وَكَانَ بِهَا بَغَايَا يَزْنِينَ ويأْخذن الأُجرة، فأَرادوا التزويج بهنَ وعَوْلَهنَّ، فأَنزل اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَحْرِيمَ ذَلِكَ. قَالَ الأَزهري: أَصل النِّكَاحِ فِي كَلَامِ الْعَرَبِ الْوَطْءُ، وَقِيلَ لِلتَّزَوُّجِ نِكَاحٌ لأَنه سَبَبٌ لِلْوَطْءِ الْمُبَاحِ. الْجَوْهَرِيُّ: النِّكَاحُ الْوَطْءُ وَقَدْ يَكُونُ العَقْدَ، تَقُولُ: نَكَحْتُها ونَكَحَتْ هِيَ أَي تزوَّجت؛ وَهِيَ نَاكِحٌ فِي بَنِي فُلَانٍ أَي ذَاتُ زَوْجٍ مِنْهُمْ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: النِّكاحُ البُضْعُ، وَذَلِكَ فِي نَوْعِ الإِنسان خَاصَّةً، وَاسْتَعْمَلَهُ ثَعْلَبٌ فِي الذُّباب؛ نَكَحَها يَنكِحُها نَكْحاً ونِكاحاً، وَلَيْسَ فِي الْكَلَامِ فَعَلَ يَفْعِلُ[[. قوله [وَلَيْسَ فِي الْكَلَامِ فَعَلَ يفعل إلخ] الحصر إِضافي وإلا فقد فاته ينتح وينزح ويصمح ويجنح ويأمح.]] مِمَّا لَامُ الْفِعْلِ مِنْهُ حَاءٌ إِلا يَنْكِحُ ويَنْطِحُ ويَمْنِحُ ويَنْضِحُ ويَنْبِحُ ويَرْجِحُ ويَأْنِحُ ويَأْزِحُ ويَمْلِحُ. وَرَجُلٌ نُكَحَةٌ ونَكَحٌ: كَثِيرُ النِّكَاحِ. قَالَ: وَقَدْ يَجْرِي النِّكَاحُ مَجْرَى التَّزْوِيجِ؛ وَفِي حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ: لستُ بنُكَحٍ طُلَقَةٍ / أَي كَثِيرِ التَّزْوِيجِ وَالطَّلَاقِ، وَالْمَعْرُوفُ أَن يُقَالَ نُكَحَة وَلَكِنْ هَكَذَا رُوِيَ، وفُعَلَةٌ مِنْ أَبنية الْمُبَالَغَةِ لِمَنْ يَكْثُرُ مِنْهُ الشَّيْءُ. وأَنْكَحَه المرأَة: زوَّجَه إِياها. وأَنْكَحَها: زوَّجها، وَالِاسْمُ النُّكْحُ والنِّكْحُ؛ وَكَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ يأْتي الحيَّ خَاطِبًا فَيَقُومُ فِي نَادِيهِمْ فَيَقُولُ: خِطْبٌ أَي جِئْتُ خَاطِبًا، فَيُقَالُ لَهُ: نِكْحٌ أَي قَدْ أَنكحناك إِياها؛ وَيُقَالُ: نُكْحٌ إِلَّا أَن نِكْحاً هُنَا لِيُوَازِنَ خِطْباً، وَقَصَرَ أَبو عُبَيْدٍ وَابْنُ الأَعرابي قَوْلَهُمْ خِطْبٌ، فَيُقَالُ نِكْحٌ عَلَى خَبَرِ أُمِّ خَارِجَةَ؛ كَانَ يأْتيها الرَّجُلُ فَيَقُولُ: خِطْبٌ، فَتَقُولُ هِيَ: نِكْحٌ، حَتَّى قَالُوا: أَسرعُ مِنْ نِكَاحِ أُمِّ خَارِجَةَ. قَالَ الْجَوْهَرِيُّ: النِّكْحُ والنُّكْحُ لُغَتَانِ، وَهِيَ كَلِمَةٌ كَانَتِ الْعَرَبُ تتزوَّج بِهَا. ونِكْحُها: الَّذِي يَنْكِحُها، وَهِيَ نِكْحَتُه؛ كِلَاهُمَا عَنِ اللِّحْيَانِيِّ. قَالَ أَبو زَيْدٍ: يُقَالُ: إِنه لنُكَحَة مِنْ قَوْمٍ نُكَحاتٍ إِذا كَانَ شَدِيدَ النِّكَاحِ. وَيُقَالُ: نَكَحَ المطرُ الأَرضَ إِذا اعْتَمَدَ عَلَيْهَا. ونَكَحَ النُّعاسُ عينَه، وناكَ المطرُ الأَرضَ، وَنَاكَ النُّعاسُ عينَه إِذا غَلب عَلَيْهَا. وامرأَة نَاكِحٌ، بِغَيْرِ هَاءٍ: ذَاتُ زَوْجٍ؛ قَالَ: / أَحاطتْ بخُطَّابِ الأَيامى، وطُلِّقتْ، ... غَداةَ غَدٍ، منهنَّ مَنْ كَانَ ناكِحا / وَقَدْ جَاءَ فِي الشِّعْرِ ناكِحةٌ عَلَى الْفِعْلِ؛ قَالَ الطِّرِمَّاحُ: / ومِثْلُكَ ناحتْ عَلَيْهِ النساءُ، ... مِنْ بينِ بِكْرٍ إِلى ناكِحه / ويقوِّيه قَوْلُ الْآخَرِ: / لَصَلْصَلَةُ اللجامِ بِرأْسِ طِرْفٍ ... أَحبُّ إِليَّ مِنْ أَن تَنْكِحِيني / وَفِي حَدِيثِ قَيْلَة: انطلقتُ إِلى أُخت لِي ناكحٍ فِي بَنِي شَيْبَانَ / أَي ذاتِ نِكَاحٍ يَعْنِي مُتَزَوِّجَةً، كَمَا يُقَالُ حَائِضٌ وَطَاهِرٌ وَطَالِقٌ أَي ذَاتُ حَيْضٍ وَطَهَارَةٍ وَطَلَاقٍ؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: وَلَا يُقَالُ نَاكِحٌ إِلا إِذا أَرادوا بِنَاءَ الِاسْمِ مِنَ الْفِعْلِ فَيُقَالُ: نَكَحتْ، فَهِيَ نَاكِحٌ؛ وَمِنْهُ حَدِيثُ سُبَيْعةَ: مَا أَنتِ بِنَاكِحٍ حَتَّى تنقضيَ العدَّة. / واسْتَنْكَحَ فِي بَنِي فُلَانٍ: تزوَّج فِيهِمْ، وَحَكَى الْفَارِسِيُّ اسْتَنْكَحَها كَنَكَحها؛ وأَنشد: / وهمْ قَتَلوا الطائيَّ، بالحِجْرِ عَنْوَةً، ... أَبا جابرٍ، واسْتَنْكَحُوا أُمَّ جابرِ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 625 — https://shamela.ws/book/1687/1429

## Kitâbu'l-Ayn — نكح maddesi

> نكح ينكح نكحا: وهو البضع. ويجرى نكح أيضا مجرى التزويج. وامرأة ناكح: أي ذات زوج، ويجوز في الشعر ناكحة بالهاء، قال: 4 ومثلك ناحت عليه النساء ... من بين بكر إلى ناكحه وقال: أحاطت بخطاب الأيامى وطلقت ... غداتئذ منهن من كان ناكحا 1 وكان الرجل يأتي الحي خاطبا فيقوم في ناديهم فيقول: خطب، أي جئت خاطبا، فيقال 2 له: نكح، أي أنكحناك.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 63 — https://shamela.ws/book/1682/762

## Mekâyîsü'l-Luğa — نكح maddesi

> النون والكاف والحاء أصل واحد، وهو البضاع. ونكح ينكح. وامرأة ناكح في بني فلان، أي ذات زوج منهم. والنكاح يكون العقد دون الوطء. يقال نكحت: تزوجت. وأنكحت غيري.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 475 — https://shamela.ws/book/21710/2525

## Müfredât — نكح maddesi

> أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع، ومحال أن يكون في الأصل للجماع، ثم استعير للعقد، لأن أسماء الجماع كلها كنايات لاستقباحهم ذكره كاستقباح تعاطيه، ومحال أن يستعير من لا يقصد فحشا اسم ما يستفظعونه لما يستحسنونه. قال تعالى: وأنكحوا الأيامى [النور/ 32] ، إذا نكحتم المؤمنات [الأحزاب/ 49] ، فانكحوهن بإذن أهلهن [النساء/ 25] إلى غير ذلك من الآيات.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 823 — https://shamela.ws/book/23636/805

## Türevler

- تَنكِحُوا۟ (tenkihu) — artık evlenmeyin: 2 kez
- تَنكِحُوهُنَّ (tenkihuhunne) — bunlarla evlenmenizde: 2 kez
- أُنكِحَكَ (unkihake) — sana nikahlamak: 1 kez
- ٱلنِّكَاحَ (n-nikaha) — nikah (çağına): 1 kez
- ٱلنِّكَاحِ (n-nikahi) — nikah: 1 kez
- ٱلنِّكَاحِ ۚ (n-nikahi) — nikah: 1 kez
- تَنكِحَ (tenkiha) — (kadın) nikahlanıncaya: 1 kez
- تَنكِحُوٓا۟ (tenkihu) — nikahlamanız: 1 kez
- تُنكِحُوا۟ (tunkihu) — evlendirmeyin: 1 kez
- فَٱنكِحُوا۟ (fenkihu) — alın: 1 kez
- فَٱنكِحُوهُنَّ (fenkihuhunne) — öyle ise onlarla evlenin: 1 kez
- نِكَاحًۭا (nikahen) — evlenmeye: 1 kez
- نِكَاحًا (nikahen) — evlenme (imkanı): 1 kez
- نَكَحَ (nekeha) — evlendiği: 1 kez
- نَكَحْتُمُ (nekehtumu) — nikahladığınız: 1 kez
- وَأَنكِحُوا۟ (ve enkihu) — ve evlendirin: 1 kez
- يَسْتَنكِحَهَا (yestenkihaha) — kendisini nikahlamayı: 1 kez
- يَنكِحَ (yenkiha) — evlenmek için: 1 kez
- يَنكِحُ (yenkihu) — evlenmez: 1 kez
- يَنكِحْنَ (yenkihne) — evlenmelerine: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 16 / 23)

- **Bakara 2:221** — Îmân etmedikçe Müşrik kadınlarla evlenmeyin. Beğenseniz de Mü'min bir emet,[1] Müşrik bir kadına göre hayırlı olandır. Îmân etmedikçe, Müşrik erkeklerle evlenmeyin. Beğenseniz de abd[2] olan bir Mü'min, Müşrik bir erkeğe göre hayırlı olandır. Zira onlar ateşe çağırırlar. Allah ise izni ile[3] Cennet'e ve bağışlanmaya çağırır. İnsanlara âyetlerini böyle açıkça ortaya koyar. Umulur ki öğüt alıp düşünürler.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/221-ayet.md
- **Bakara 2:230** — Yine de karısını boşarsa, karısı başka biriyle evlenmedikçe artık kendisine helâl olmaz. Şayet ikinci koca da onu boşarsa ve her ikisi de Allah'ın koyduğu yasalara uyacaklarını umut ederlerse, birbirlerine dönmelerinde bir sakınca yoktur. Bunlar, Allah'ın, anlayan bir topluma açıkça ortaya koyduğu yasalarıdır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/230-ayet.md
- **Bakara 2:232** — Boşadığınız kadınlar, bekleme sürelerini tamamlayınca; aralarında meşru bir şekilde anlaştıkları takdirde, onların eşleriyle[1] evlenmelerine engel olmayın. Bu, içinizden Allah'a ve Âhiret Günü'ne Îmân Edenlere yapılan bir öğüttür. Bu sizin için daha iffetli, daha temiz bir yoldur. Allah bilir, siz bilmezsiniz.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/232-ayet.md
- **Bakara 2:235** — Bekleme süresini tamamlamamış kadınlara evlenme isteğinizi sezdirmeniz veya bunu içinizden geçirmenizde bir sakınca yoktur. Allah, sizin onlara karşı olan duygularınızı bilir. Ancak onlara meşru olmayan bir istekte bulunmayın. Kitâp'taki emredilen bekleme süresi sona ermeden onlarla nikâh akdi yapmaya kalkışmayın. Bilin ki Allah içinizden ne geçirdiğinizi bilir, Ona karşı gelmekten sakının. Bilin ki Allah, Çok Affedici, Çok Hoşgörülüdür.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/235-ayet.md
- **Bakara 2:237** — Farz kılıp da[1] kendilerine dokunmadığınız kadınları boşarsanız, farz kılınanın[2] yarısı onlarındır. Ancak kendisinin veya nikâh akdini elinde tutanın[3], bundan vazgeçmesi hariç. Bununla birlikte, tespit edilenin tamamının verilmesi takvâya daha uygundur. Aranızda birbirinize iyilik yapmayı ihmâl etmeyin. Kuşkusuz, Allah, yaptığınız her şeyi görür.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/237-ayet.md
- **Nisa 4:3** — Eğer yetimler[1] konusunda hakkaniyetli olamayacağınızdan korktuysanız, o zaman hoşnut etmek, sevindirmek istediğiniz[2] o kadınlardan[3] ikişer, üçer, dörder nikâhlayın. Eğer o takdirde de adaleti gözetemeyeceğinizden korktuysanız, o zaman bir tanesini ya da yeminle[4] hak sahibi olduğunuzu[5] nikâhlayın. Haksızlık etmemek için en uygun olan budur.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/3-ayet.md
- **Nisa 4:6** — Yetimlerinizi, nikâh çağına erişinceye kadar gözetleyin. Olgunluk yaşına[1] geldiklerinde mallarını kendilerine verin. Büyüyünce onlara kalacak düşüncesiyle, mallarını acelece ve haddi aşarak yemeyin. Durumu iyi olan malı yemeye tenezzül etmesin. Durumu iyi olmayan da maldan uygun bir şekilde yararlansın. Onlara mallarını teslim ettiğinizde, onlar adına tanıklar bulundurun. Hesap görücü olarak Allah yeter.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/6-ayet.md
- **Nisa 4:22** — Babalarınızın daha önce evlenmiş oldukları kadınlarla evlenmeyin. Ancak geçmişte olanlar istisna. Bu utanç verici, çirkin ve kötü bir yoldur.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/22-ayet.md
- **Nisa 4:25** — Sizden kim muhsenât[1] Mü'min kadınlarla evlenecek güce sahip değilse, antlaşma yolu ile sahip olduğunuz[2] Mü'min genç kadınlarla evlensin. Allah, îmânınızı en iyi bilendir.[3] Sizler, birbirinizdensiniz. O halde iffetli, edepli, hayâsızlık etmeyen ve gizli dost edinmemiş olanlarla; sorumlularının izni ve ücretlerini meşru bir şekilde vererek evlenin. Evlendikten sonra bir fuhuş yaparlarsa, onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu içinizden günaha girme korkusu taşıyanlar içindir. Ancak sabretmeniz sizin için daha hayırlıdır. Allah, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/25-ayet.md
- **Nisa 4:127** — Senden, o kadınlar[1] hakkında fetva istiyorlar[2]. De ki: "Onlar hakkında size fetvayı Allah vermektedir: Yazılmış olanı[3] vermediğiniz halde kendileri ile evlenmek istediğiniz yetim[4] kadınlarla zayıf, çaresiz çocukların ve yetimlerin haklarını hakkaniyetle vermeniz konusundaki hükümler size bu Kitâp'ta okunuyor. Hayır adına ne yaparsanız Allah onu bilir."  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/127-ayet.md
- **Nur 24:3** — Zinâ yapan erkek, zinâ yapan veya Müşrik olan kadından başkası ile evlenmiyor. Zinâ yapan kadınla zinâ yapan veya Müşrik olan bir erkekten başkası evlenmiyor. Bu uygulama Mü'minlere harâm kılındı.[1]  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/3-ayet.md
- **Nur 24:32** — Aranızdaki bekârları, kölelerinizden ve cariyelerinizden sâlih[1] olanları nikâhlayın[2]. Eğer bunların durumları iyi değilse, Allah onlara lütufta bulunur. Allah, Yardımı Çok Kapsamlı Olan'dır, Her Şeyi Bilen'dir.  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/32-ayet.md
- **Nur 24:33** — Nikâha[1] imkân bulamayanlar iffetlerini korusunlar. Allah lütfedip kendilerine bir imkân verinceye dek. Yeminle hak sahibi olduklarınızdan[2] mukâtebe[3] yapmak isteyenlerle hemen antlaşma yapın. Eğer iyi niyetli olduklarını biliyorsanız.[4] Ve Allah'ın size verdiği mallardan onlara verin. İffetli kalmak isteyen genç kadınları[5] taşkınlığa zorlamayın; basit Dünya hayatının geçici çıkarı için. Kim onları zorlarsa, bilsin ki Allah, onların zorlanmalarından dolayı onlara karşı Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.[6]  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/33-ayet.md
- **Nur 24:60** — Evlenme arzusu kalmamış yaşlı kadınların, cinsiyetlerini teşhir etme amacı gütmeden dış giysilerini çıkarmalarında bir sakınca yoktur. Sakınmaları daha hayırlıdır. Allah, Her Şeyi Duyan'dır, Her Şeyi Bilen'dir.  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/60-ayet.md
- **Kasas 28:27** — Bu iki kızımdan birini, bana sekiz hacc[1] boyunca çalışmana karşılık seninle evlendirmek istiyorum. Eğer on yıla tamamlarsan sen bilirsin. Sana rahatsızlık vermek istemem. İnşâallah beni sâlihlerden[2] bulacaksın." dedi.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/27-ayet.md
- **Ahzab 33:49** — Ey Îmân Edenler! Mü'min kadınlarla evlenip, sonra onlara dokunmadan boşarsanız, onların iddet süresince beklemelerini isteme hakkınız yoktur. Böyle bir durumda onları hemen yararlandırın[1] ve güzellikle ayrılın.  
  https://akilkuran.com/ahzab-suresi/49-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt