# نوس (nws) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/nws - **Kuran'da:** 225 ayette, toplam 241 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât ## Anlam Sallanıp sarkmak, kıpırdamak temel anlamdır. Yemenli kral Zûnüvâs adını omzunda sallanan iki örgüsünden almıştır; insanlar (nâs) da bu maddede anılır. ## Lisânü'l-Arab — نوس maddesi > نوس: الناسُ: قَدْ يَكُونُ مِنَ الإِنس وَمِنِ الجِنِّ، وأَصله أَناس فَخُفِّفَ وَلَمْ يَجْعَلُوا الأَلف وَاللَّامَ فِيهِ عِوَضًا مِنَ الْهَمْزَةِ الْمَحْذُوفَةِ، لأَنه لَوْ كَانَ كَذَلِكَ لَمَا اجْتَمَعَ مَعَ المعوَّض مِنْهُ فِي قَوْلِ الشَّاعِرِ: / إِنَّ المَنايا يَطَّلِعْنَ ... عَلَى الأُناسِ الآمِنينا / والنَّوْس: تَذَبْذُبُ الشَّيْءِ. ناسَ الشيءُ يَنوسُ نَوْساً ونَوَساناً: تَحَرَّكَ وتَذَبْذَبَ متَدَلِّياً. وَقِيلَ لِبَعْضِ مُلُوكِ حِمْيَر: ذُو نُواس لضَفِيرَتَيْن كَانَتَا تَنوسان عَلَى عاتِقَيْه. وَذُو نُواس: مَلِكٌ مِنْ أَذْواء الْيَمَنِ سُمِّيَ بِذَلِكَ لذُؤَابَتَين كَانَتَا تَنُوسَان عَلَى ظَهْرِهِ. ونَاسَ نَوْسا: تَدَلَّى وَاضْطَرَبَ وأَنَاسَهُ هُوَ. وَفِي حَدِيثِ أُمِّ زَرْعٍ ووصْفِها زَوْجَها: مَلأَ مِنْ شَحْمٍ عَضُدَيَّ، وأَنَاس مِنْ حُلِيٍّ أُذُنيَ؛ أَرادت أَنه حَلَّى أُذنيها قِرَطَةً وشُنوفاً تَنوس بأُذنيها. وَيُقَالُ للغُصْن الدَّقِيقِ إِذا هَبَّتْ بِهِ الرِّيحُ فهزَّته: فَهُوَ يَنوس ويَنوع، وَقَدْ تَنَوَّسَ وتَنَوَّع وَكَثُرَ نَوَسانُه. وَفِي حَدِيثِ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّه عنه: مَرَّ عَلَيْهِ رجلٌ وَعَلَيْهِ إِزارٌ يَجُرُّه فقَطع مَا فَوْقَ الْكَعْبَيْنِ فكأَني أَنظر إِلى الْخُيُوطِ نائِسَةً عَلَى كَعْبَيْهِ / أَي متدلِّية مُتَحَرِّكَةً؛ وَمِنْهُ حَدِيثُ الْعَبَّاسِ: وضَفِيرَتاه تَنوسان عَلَى رأْسه. / وَفِي حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ: دخلتُ على حَفْصَةَ ونَوَساتُها تَنْطُف / أَي ذوائِبها تَقْطُر مَاءً، فسمَّى الذَّوائِبَ نَوَسات لأَنها تَتَحَرَّكُ كَثِيرًا، ونُسْتُ الإِبلَ أَنُوسُها نَوْساً: سُقْتُها. وَرَجُلٌ نَوَّاسٌ، بِالتَّشْدِيدِ، إِذا اضْطرب وَاسْتَرْخَى، وناسَ لُعابُه سالَ فَاضْطَرَبَ. والنُّواس: مَا تَعَلَّقَ مِنَ السَّقْفِ. ونُواس العَنْكبوت: نَسْجه لِاضْطِرَابِهِ. والنُّواسِيُّ: ضَرْبٌ مِنَ العِنَب أَبيض مُدَوَّرُ الْحَبِّ مُتَشَلْشِلُ الْعَنَاقِيدِ طَوِيلُهَا مُضْطَرِبُهَا، قَالَ: وَلَا أَدري إِلى أَي شَيْءٍ نُسِبَ إِلا أَن يَكُونَ مِمَّا نُسِبَ إِلى نَفْسِهِ كدَوَّارِ ودَوَّاريٍّ، وإِن لَمْ يُسْمَعِ النُّواس هَاهُنَا، ونَوَّسَ بِالْمَكَانِ: أَقام. والنَّاوُوسُ: مَقَابِرُ النَّصَارَى، إِن كَانَ عَرَبِيًّا فَهُوَ فاعُولٌ مِنْهُ. والنَّوَّاسُ: اسْمٌ. والناسُ: اسْمُ قَيْسِ بْنِ عَيْلان، وَاسْمُهُ النَّاسُ[[. قوله [واسمه الناس] يروى بالوصل وبالقطع كما في حاشية الصحاح انتهى شارح القاموس.]] بْنُ مُضَر بْنِ نِزار، وأَخوه إِلْياس بن مضر، بالياء. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 6, s. 245 — https://shamela.ws/book/1687/3257 ## Kitâbu'l-Ayn — نوس maddesi > أى يسأل فى قصعة قصعةٍ وحوها. والصخناة برّزن فعْلاة إذا ذهب عنها الهاء دحلها صحا (صحى): الصحو: ذهاب الغيم تقول: السماء صحو واليوم يوم صحوء وأَصّحّت السّماء فهى مُصحيّة ويومٌ مُصْح. والصّخحو: ذهاب السكر وترك الصّبا الباطلء صحا الرَّحُلٌء وصحا قلبّهُ يَصْحُو. قال(): Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed ## Mekâyîsü'l-Luğa — نوس maddesi > النون والواو والسين أصل يدل على اضطراب وتذبذب. وناس الشيء: تذبذب، ينوس. وسمي أبو نواس لذؤابتين له كانتا تنوسان. ويقولون: نست الإبل: سقتها. Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 369 — https://shamela.ws/book/21710/2419 ## Müfredât — نوس maddesi > الناس قيل: أصله أناس، فحذف فاؤه لما أدخل عليه الألف واللام، وقيل: قلب من نسي، وأصله إنسيان على إفعلان، وقيل: أصله من: ناس ينوس: إذا اضطرب، ونست الإبل: سقتها، وقيل: ذو نواس: ملك كان ينوس على ظهره ذؤابة فسمي بذلك، وتصغيره على هذا نويس. قال تعالى: قل أعوذ برب الناس [الناس/ 1] [والناس قد يذكر ويراد به الفضلاء دون من يتناوله اسم الناس تجوزا، وذلك إذا اعتبر معنى الإنسانية، وهو وجود العقل، والذكر، وسائر الأخلاق الحميدة، والمعاني المختصة به، فإن كل شيء عدم فعله المختص به لا يكاد يستحق اسمه كاليد، فإنها إذا عدمت فعلها الخاص بها فإطلاق اليد عليها كإطلاقها على يد السرير ورجله، فقوله: آمنوا كما آمن الناس [البقرة/ 13] أي: كما يفعل من وجد فيه معنى الإنسانية، ولم يقصد بالإنسان عينا واحدا بل قصد المعنى، وكذا قوله: أم يحسدون الناس [النساء/ 54] أي: من وجد فيه معنى الإنسانية أي إنسان كان، وربما قصد به النوع كما هو، وعلى هذا قوله: أم يحسدون الناس 1 2 . Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 828 — https://shamela.ws/book/23636/810 ## Türevler - ٱلنَّاسِ (n-nasi) — insanların: 84 kez - ٱلنَّاسَ (n-nase) — insanlara: 47 kez - ٱلنَّاسُ (n-nasu) — insanlar: 42 kez - لِلنَّاسِ (linnasi) — insanlara: 36 kez - لِّلنَّاسِ (linnasi) — insanlara: 10 kez - وَٱلنَّاسِ (ve nnasi) — ve insanların: 5 kez - ٱلنَّاسِ ۗ (n-nasi) — insanlar-: 3 kez - ٱلنَّاسِ ۚ (n-nasi) — insanlar: 3 kez - ٱلنَّاسِ ۖ (n-nasi) — insanlar-: 2 kez - بِٱلنَّاسِ (bin-nasi) — insanlara: 2 kez - لِّلنَّاسِ ۖ (linnasi) — insanlara: 2 kez - ٱلنَّاسَ ۖ (n-nase) — insanları: 1 kez - بِٱلنَّاسِ ۚ (bin-nasi) — insanları: 1 kez - لِلنَّاسِ ۖ (linnasi) — insanlara: 1 kez - لِلنَّاسِ ۗ (linnasi) — insanlara: 1 kez - لِّلنَّاسِ ۗ (linnasi) — insanlara: 1 kez ## Geçtiği ayetlerden (ilk 19 / 241) - **Bakara 2:8** — Kimi insanlar, îmân etmedikleri halde, Allah'a ve Âhiret Günü'ne îmân ettiklerini söylerler. https://akilkuran.com/bakara-suresi/8-ayet.md - **Bakara 2:13** — Ne zaman onlara, "îmân eden kimseler gibi îmân edin." dense, "Biz, hiç aklı ermeyenler gibi îmân eder miyiz?" derler. İyi bilin ki asıl aklı ermeyenler onlardır; fakat bunun ayırdında değiller. https://akilkuran.com/bakara-suresi/13-ayet.md - **Bakara 2:21** — Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabb'inize kulluk[1] edin ki takvâ[2] sahibi olasınız. https://akilkuran.com/bakara-suresi/21-ayet.md - **Bakara 2:24** — Eğer bunu yapamazsanız -ki asla yapamayacaksınız- o halde Kâfirler için hazırlanmış, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten korunun. https://akilkuran.com/bakara-suresi/24-ayet.md - **Bakara 2:44** — İnsanlardan birr[1] olmalarını istiyorsunuz da kendinizi unutuyor musunuz? Oysa Kitâp'ı da okuyorsunuz. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız? https://akilkuran.com/bakara-suresi/44-ayet.md - **Bakara 2:83** — Hani! Bir zaman İsrâîloğulları'ndan, "Allah'tan başkasına kulluk[1] etmeyin; anne ve babaya, öksüzlere, düşkünlere iyilik yapın; insanlara iyi söz söyleyin, "Salâtı ikâme edin, zekâtı yapın.[2]" diye kesin söz almıştık. Sonra, içinizden pek azınız hariç sözünüzden döndünüz. Ve sizler, döneklik yapanlarsınız. https://akilkuran.com/bakara-suresi/83-ayet.md - **Bakara 2:94** — De ki: "Eğer Allah katında; Âhiret yurdunun, diğer insanların değil de yalnızca size ait olduğunu iddia eden sözünüzde samimi iseniz, o zaman ölümü istesenize!" https://akilkuran.com/bakara-suresi/94-ayet.md - **Bakara 2:96** — Ve sen, onları, yaşamaya karşı insanların en ihtiraslısı, hatta Allah'a ortak koşanlardan bile daha çok ihtiraslı bulacaksın. Her biri bin yıl yaşamak ister. Oysaki uzun ömürlü olmak, böyle birini azâptan kurtarmaz. Zira Allah, yaptıkları her şeyi görmektedir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/96-ayet.md - **Bakara 2:102** — Ve onlar, Süleymân'ın sahip olduğu güç konusunda şeytânların[1] uydurdukları şeylere uydular. Oysa Süleymân gerçeğe aykırı bir şey[2] yapmadı. Ancak insanlara büyü yapmayı öğreten şeytânlar[3] gerçeği gizliyordu; Babil'deki iki melike[4]; Hârût ve Mârût'a bir şey indirilmiş değildi. Hatta bu iki melik: "Biz fitneyiz, sakın kâfir olma!" demedikçe, hiç kimseye bir şey öğretmiyorlardı. Fakat onlar, o ikisinden karı ile kocanın arasını açacak şeyler öğrenmeye çalışıyorlardı. Ancak, Allah'ın izni olmadıkça bu şeyle hiç kimseye zarar veremezler. Onlar, kendilerine bir faydası olmayan, sadece zarar verecek şeyleri öğreniyorlardı. Hâlbuki onlar, büyü ile uğraşanların Âhiret'te bir nasiplerinin olmayacağını biliyorlardı. Kendilerini karşılığında sattıkları şey ne kötüdür. Keşke bilselerdi. https://akilkuran.com/bakara-suresi/102-ayet.md - **Bakara 2:124** — Hani! Rabb'i, İbrâhîm'i birtakım kelimeler[1] ile sınamış; o da onları yerine getirmişti. Allah, "Ben seni insanlara önder yapacağım." dedi. İbrâhîm, "Soyumdan olanları da." deyince; Allah, "Benim ahdim zâlimlere ulaşmaz!" dedi. https://akilkuran.com/bakara-suresi/124-ayet.md - **Bakara 2:125** — Hani Biz, Beyt'i[1] insanlar için toplanma yeri ve güvenli bir yer kıldık. "İbrâhîm'in makamından kendinize bir musallen[2] yeri edinin." dedik. İbrâhîm ve İsmâîl'den, "Evimi tavaf edenler, kendilerini adamak amacıyla orda toplananlar, "rükû ve secde edenler[3]" için temiz tutun." diye söz aldık. https://akilkuran.com/bakara-suresi/125-ayet.md - **Bakara 2:142** — İnsanlardan, birtakım sufehâ[1]: "Daha önce yöneldiğiniz kıbleden sizi çeviren nedir?" diyecekler. De ki: "Doğu da Batı da Allah'ındır. O, hak edeni[2] doğru yola iletir." https://akilkuran.com/bakara-suresi/142-ayet.md - **Bakara 2:143** — Ve böylece, sizi vasat[1] bir toplum yaptık ki insanlara karşı gerçeğin tanıkları olasınız; elçi de sizin üzerinizde tanık olsun. Senin arzulayıp da yönelemediğin[2] kıbleyi,[3] Resûl'e uyanları ökçeleri üzerinde geri dönenlerden ayırt etmek için kıble yaptık. Doğrusu, bu, Allah'ın yol gösterdiği kimselerden başkasına ağır gelir. Allah, îmânınızı boşa çıkaracak değildir. Kuşkusuz Allah, insanlara karşı Çok Şefkatli ve Çok Bağışlayıcı'dır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/143-ayet.md - **Bakara 2:150** — Her nereden çıkarsan çık, yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Siz de nerede olursanız olun, yüzünüzü o tarafa çevirin. Zâlimler hariç, insanların size karşı bir kanıtları olmasın. Siz, onlara hûşû[1] duymayın, Bana duyun ki size olan nimetimi tamamlayayım; böylece doğru yolu bulasınız. https://akilkuran.com/bakara-suresi/150-ayet.md - **Bakara 2:159** — Bizim indirdiğimiz açık ve kesin bilgi ve hidâyeti;[1] insanlara Kitâp'ta açıkça gösterdikten sonra, onları gizleyenler var ya! Onlara hem Allah lânet eder hem de bütün lânet edebilenler lânet ederler. https://akilkuran.com/bakara-suresi/159-ayet.md - **Bakara 2:161** — Kâfir[1] olup da kâfir olarak ölen kimselere gelince; işte, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lâneti onların üzerinedir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/161-ayet.md - **Bakara 2:164** — Göklerin ve yerin yaradılışında, gece ile gündüzün birbirlerini ardı sıra takip etmesinde; insanların yararlanmaları için denizde yüzen gemilerde, Allah'ın gökten indirip, onunla ölü toprağa hayat vererek, orada her türlü canlının yaşamasını sağladığı suda, rüzgârın yönlendirilmesinde, emre hazır bulutların yer ile gök arasında hareket ettirilmesinde aklını kullanan bir halk için birçok kanıt vardır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/164-ayet.md - **Bakara 2:165** — Bazı insanlar, Allah'ın yanı sıra başka varlıkları Ona denk tutarlar ve onları Allah'ı sever gibi severler. Îmân Edenlerin, Allah'ı sevmeleri ise her türlü sevgiden daha üstündür. Zulmedenler, azâbı gördükleri zaman kuvvetin bütünüyle Allah'a ait olduğunu ve Allah'ın azâbının çok şiddetli olduğunu keşke daha önceden anlayabilselerdi! https://akilkuran.com/bakara-suresi/165-ayet.md - **Bakara 2:168** — Ey insanlar! Yeryüzünde bulunan şeylerin helâl olanların tayyib[1] olanlarından yiyin. Şeytânın[2] izinden gitmeyin, çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/168-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt