# ركع (rkE) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/rkE
- **Kuran'da:** 10 ayette, toplam 13 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

İnsanda ve başka şeylerde eğilmek tek temel anlamdır. Namazdaki rükû, tevazu ve boyun eğmek bundan doğar.

## Lisânü'l-Arab — ركع maddesi

> ركع: الرُّكوع: الخُضوع؛ عَنْ ثَعْلَبٍ. رَكع يَرْكَع رَكْعاً ورُكُوعاً: طَأْطأَ رأْسَه. وكلُّ قَوْمة يَتْلُوهَا الرُّكُوعُ والسجْدتان مِنَ الصَّلَوَاتِ، فهِي رَكْعة؛ قَالَ: / وأُفْلِتَ حاجِبٌ فَوْتَ العَوالي، ... عَلَى شَقّاء تَرْكَعُ فِي الظِّرابِ / وَيُقَالُ: رَكع المُصلّي رَكْعَةً وَرَكْعَتَيْنِ وَثَلَاثَ رَكعات، وأَما الرُّكوع فَهُوَ أَن يَخْفِض الْمُصَلِّي رأْسه بَعْدَ القَوْمة الَّتِي فِيهَا القِراءة حَتَّى يَطْمَئِنَّ ظَهْرُهُ رَاكِعًا؛ قَالَ لَبِيدٌ: / أَدِبُّ كأَنِّي كُلَّما قُمْتُ راكِع / فالرّاكِعُ: الْمُنْحَنِي فِي قَوْلِ لَبِيدٍ. وكلُّ شَيْءٍ يَنْكَبُّ لِوَجْهِهِ فَتَمسُّ ركبتُه الأَرضَ أَو لَا تَمَسُّهَا بَعْدَ أَن يَخْفِضَ رأْسه، فَهُوَ رَاكِعٌ. وَفِي حَدِيثِ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ، قَالَ: نَهاني أَن أَقرأَ وأَنا رَاكِعٌ أَو سَاجِدٌ؛ قَالَ الْخَطَّابِيُّ: لَمَّا كَانَ الرُّكُوعُ وَالسُّجُودُ، وَهُمَا غَايَةُ الذُّلِّ والخُضوع، مَخْصُوصَيْنِ بِالذِّكْرِ وَالتَّسْبِيحِ نَهَاهُ عَنِ الْقِرَاءَةِ فِيهِمَا كأَنه كَرِه أَن يَجْمَعَ بَيْنَ كَلَامِ اللَّهِ تَعَالَى وَكَلَامِ النَّاسِ فِي مَوْطِن وَاحِدٍ فَيَكُونَا عَلَى السَّواء فِي المَحَلِّ والمَوْقِع؛ وَجَمْعُ الرَّاكِعِ رُكَّع ورُكُوع، وَكَانَتِ الْعَرَبُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تُسَمِّي الحَنِيف رَاكِعًا إِذا لَمْ يَعْبُد الأَوثان وَتَقُولُ: رَكَع إِلى اللَّهِ؛ وَمِنْهُ قَوْلُ الشَّاعِرِ: / إِلى رَبِّه رَبِّ البَرِيّةِ راكِع / وَيُقَالُ: ركَع الرَّجُلُ إِذا افْتَقَرَ بَعْدَ غِنًى وانْحَطَّت حالُه؛ وَقَالَ: / وَلَا تُهِينَ الفَقِيرَ، عَلَّكَ أَن ... تركَعَ يَوْماً، والدهْرُ قَدْ رَفَعَهْ / أَراد وَلَا تُهِينَن فَجَعَلَ النُّونَ أَلفاً سَاكِنَةً فَاسْتَقْبَلَهَا سَاكِنٌ آخَرُ فَسَقَطَتْ. والرُّكوع: الِانْحِنَاءُ، وَمِنْهُ رُكوع الصَّلَاةِ، وركَع الشيخُ: انْحَنَى مِنَ الكِبَر، والرَّكْعةُ: الهُوِيُّ فِي الأَرض، يَمَانِيَةٌ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: وَيُقَالُ ركَع أَي كَبا وعَثَر؛ قَالَ الشَّاعِرُ: وأُفلت حَاجِبٌ فَوْتَ العَوالي / وأَورد البيت[[. راجع هذا البيت في الصفحة السابقة]].

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 8, s. 133 — https://shamela.ws/book/1687/3981

## Kitâbu'l-Ayn — ركع maddesi

> كل قومة من الصلاة ركعة، وركع ركوعا. وكل شيء ينكب لوجهه فتمس ركبته الأرض أولا تمس [ها] 6 بعد أن يطأطىء رأسه فهو راكع. قال لبيد: 7 أخبر أخبار القرون التي مضت ... أدب كأني، كلما قمت، راكع وقال: ولكني أنص العيس تدمى ... أظلاها وتركع بالحزون 1

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 1, s. 200 — https://shamela.ws/book/1682/190

## Mekâyîsü'l-Luğa — ركع maddesi

> الراء والكاف والعين أصل واحد يدل على انحناء في الإنسان وغيره. يقال ركع الرجل، إذا انحنى. وكل منحن راكع. قال لبيد: أخبر أخبار القرون التي مضت ... أدب كأني كلما قمت راكع وفي الحديث ذكر المشايخ الركع، يريد به الذين انحنوا. والركوع في الصلاة من هذا. ثم تصرف الكلام فقيل للمصلي راكع، وقيل للساجد شكرا: راكع. قال الله تعالى في شأن داود عليه السلام: {فاستغفر ربه وخر راكعا وأناب} [ص: 24] . وقال في موضع آخر: {واسجدي واركعي مع الراكعين} [آل عمران: 43] ، قال قوم: تأويلها اسجدي، أي صلي; واركعي مع الراكعين، أي اشكري لله جل ثناؤه مع الشاكرين. قال ابن دريد: الركعة: الهوة في الأرض; لغة يمانية.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 434 — https://shamela.ws/book/21710/994

## Müfredât — ركع maddesi

> الركوع: الانحناء، فتارة يستعمل في الهيئة المخصوصة في الصلاة كما هي، وتارة في التواضع والتذلل، إما في العبادة، وإما في غيرها نحو: يا أيها الذين آمنوا اركعوا واسجدوا [الحج/ 77] ، واركعوا مع الراكعين [البقرة/ 43] ، والعاكفين والركع السجود [البقرة/ 125] ، الراكعون الساجدون [التوبة/ 112] ، قال الشاعر:

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 364 — https://shamela.ws/book/23636/346

## Türevler

- ٱرْكَعُوا۟ (rkeu) — rüku' edin: 2 kez
- ٱلرَّٰكِعِينَ (r-rakiiyne) — eğilenlerle: 2 kez
- وَٱلرُّكَّعِ (ve rrukkei) — ve rüku edenler: 2 kez
- ٱلرَّٰكِعُونَ (r-rakiune) — rüku edenler: 1 kez
- رَاكِعًۭا (rakian) — eğilerek (secdeye): 1 kez
- رُكَّعًۭا (rukkean) — rüku' ederek: 1 kez
- رَٰكِعُونَ (rakiune) — rüku'a varan: 1 kez
- وَٱرْكَعُوا۟ (verkeu) — ve ruku edin: 1 kez
- وَٱرْكَعِى (verkeiy) — ve (huzurunda) eğil: 1 kez
- يَرْكَعُونَ (yerkeune) — rüku' etmezler: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 10 / 13)

- **Bakara 2:43** — Salâtı ikâme edin, zekâtı yapın.[1] Ve rukû edenlerle birlikte rukû edin.[2]  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/43-ayet.md
- **Bakara 2:125** — Hani Biz, Beyt'i[1] insanlar için toplanma yeri ve güvenli bir yer kıldık. "İbrâhîm'in makamından kendinize bir musallen[2] yeri edinin." dedik. İbrâhîm ve İsmâîl'den, "Evimi tavaf edenler, kendilerini adamak amacıyla orda toplananlar, "rükû ve secde edenler[3]" için temiz tutun." diye söz aldık.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/125-ayet.md
- **Ali İmran 3:43** — "Ey Meryem! Rabb'ine içtenlikle bağlan, secde et[1] ve rukû[2] edenlerle birlikte rukû et."  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/43-ayet.md
- **Maide 5:55** — Sizin veliniz; ancak Allah, Onun Resûl'ü ve "salâtı ikame edip rukû halinde zekât yapan[1]" Mü'minlerdir.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/55-ayet.md
- **Tevbe 9:112** — Tevbe edenler, kulluk edenler[1], hamd edenler,[2] seyahât edenler,[3] rukû edenler,[4] secde edenler,[5] mar'ûf olanı yapıp, münker olana engel olanlar;[6] Allah'ın hudutlarını koruyanlardır. Mü'minleri müjdele.  
  https://akilkuran.com/tevbe-suresi/112-ayet.md
- **Hac 22:26** — Bir zamanlar İbrâhîm'e evin[1] yerini göstererek; "Bana hiçbir şeyi ortak koşma. Evimi tavâf edenler, kâim olanlar,[2] rukû[3] edenler, secde edenler[4] için arındır.[5]" demiştik.  
  https://akilkuran.com/hac-suresi/26-ayet.md
- **Hac 22:77** — Ey Îmân Edenler! Rukû[1] edin, secde[2] edin, Rabb'inize kulluk[3] edin, hayır yapın ki kurtuluşa erebilesiniz.  
  https://akilkuran.com/hac-suresi/77-ayet.md
- **Sad 38:24** — "Gerçekten, senin koyununu kendi koyunlarına katmayı istemekle doğrusu sana haksızlık etmiştir. Ortakların çoğu, birbirlerine haksızlık ediyorlar. Ancak Îmân Edenler ve sâlihâtı[1] yapanlar haksızlık etmezler. Ancak onlar da ne kadar azdır!" dedi. Dâvud, kendisini fitnelendirdiğimizi[2] iyice anladı. Hemen Rabb'inden bağışlanma diledi, rukû[3] ederek, tam bir teslimiyetle Rabb'ine yöneldi.[4]  
  https://akilkuran.com/sad-suresi/24-ayet.md
- **Fetih 48:29** — Muhammed, Allah'ın Resûl'üdür. Onunla beraber olanlar, Kâfirlere karşı sert, birbirlerine çok merhametlidirler. Onları[1]; rukû ederken,[2] secde ederken[3] ve Allah'tan bağışlanma ve hoşnutluk isterlerken görürsün. Onların belirtileri, yüzlerindeki secde izleridir. İşte bunlar, onların Tevrât'taki örnekleridir. İncil'deki örnekleri de filizini yarıp çıkaran, sonra onu güçlendirerek kalınlaşıp, gövdesi üzerinde yükselen ekin gibidir. Bu, ekincilerin hoşuna gider.[4] Allah, Kâfirlere onlarla üzüntü vermektedir. Allah, îmân edip sâlihâtı[5] yapan kimselere bağışlanma ve büyük bir ödül sözü vermiştir.  
  https://akilkuran.com/fetih-suresi/29-ayet.md
- **Mürselat 77:48** — Onlara, "Rukû[1] edin." denildiği zaman rukû etmezler.  
  https://akilkuran.com/murselat-suresi/48-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt