# رذل (rpl) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/rpl
- **Kuran'da:** 4 ayette, toplam 4 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Her şeyin değersizi, aşağısı anlamına gelir. Kur'an'da kötülüğü yüzünden yüz çevrilen ve ömrün en düşkün çağı için kullanılır.

## Lisânü'l-Arab — رذل maddesi

> رذل: الرَّذْل والرَّذِيل والأَرذَل: الدُّون مِنَ النَّاسِ، وَقِيلَ: الدُّون فِي مَنْظَره وَحَالَاتِهِ، وَقِيلَ: هُوَ الدُّون الخَسيس، وَقِيلَ: هُوَ الرَّديء مِنْ كُلِّ شَيْءٍ. وَرَجُلٌ رَذْل الثِّيَابِ وَالْفِعْلِ، وَالْجَمْعُ أَرْذَال ورُذَلاء ورُذُول ورُذَال؛ الأَخيرة مِنَ الْجَمْعِ الْعَزِيزِ، والأَرْذَلون، وَلَا تُفَارِقُ هَذِهِ الأَلف وَاللَّامُ لأَنها عَقِيبة مِن. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَاتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ؛ قَالَهُ قَوْمُ نُوحٍ لَهُ، قَالَ الزَّجَّاجُ: نَسَبُوهُمْ إِلى الحِياكة والحِجامة، قَالَ: والصِّناعات لَا تَضُرُّ فِي بَابِ الدِّيَانَاتِ، والأُنثى رَذْلة، وَقَدْ رَذُلَ فُلَانٌ، بِالضَّمِّ، يَرْذُلُ رَذَالَة ورُذُولَة، فَهُوَ رَذْلٌ ورُذَال، بِالضَّمِّ، وأَرْذَلَه غَيْرُهُ، ورَذَلَه يَرْذُلُه رَذْلًا: جَعَلَهُ كَذَلِكَ، وَهُمُ الرَّذْلون والأَرْذَال وَهُوَ مَرْذُول. وَحَكَى سِيبَوَيْهِ رُذِلَ، قَالَ: كأَنه وُضِعَ ذَلِكَ فِيهِ يَعْنِي أَنه لَمْ يَعْرض لرُذِل، وَلَوْ عَرض لَهُ لَقَالَ رذَّله وشَدَّد. وَثَوْبٌ رَذْل ورَذيل: وَسِخٌ رديءٌ. والرُّذَال والرُّذَالَة: مَا انْتُقي جَيِّده وَبَقِيَ رَدِيئُهُ. والرَّذِيلَة: ضِدُّ الْفَضِيلَةِ. ورُذَالَة كُلِّ شَيْءٍ: أَردؤُه. وَيُقَالُ: أَرْذَلَ فُلَانٌ دَرَاهِمِي أَي فَسَّلها، وأَرْذَلَ غَنَمِي وأَرْذَلَ مِنْ رِجَالِهِ كَذَا وَكَذَا رَجُلًا، وَهُمْ رُذَالَة النَّاسِ ورُذَالهم. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ*؛ قِيلَ: هُوَ الَّذِي يَخْرَف مِنَ الكِبَر حَتَّى لَا يَعْقِل، وبَيَّنه بقوله: لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً. وَفِي الْحَدِيثِ: / وأَعوذ بِكَ مِنْ أَن أُرَدَّ إِلى أَرْذَل الْعُمُرِ / أَي آخِرِهِ فِي حَالِ الكِبَر وَالْعَجْزِ. والأَرْذَل مِنْ كُلِّ شَيْءٍ: الرَّديء مِنْهُ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 11, s. 280 — https://shamela.ws/book/1687/5460

## Kitâbu'l-Ayn — رذل maddesi

> الرذل: الدون من كل شيء، مصدره الرذالة، وقد رذل، والجميع الأرذال، والأرذلون والرذلون، ورذالة كل شيء أردؤه. ورجل رذل أي وسخ، وامرأة رذلة، وثوب رذيل أي رديء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 8, s. 180 — https://shamela.ws/book/1682/2951

## Mekâyîsü'l-Luğa — رذل maddesi

> الراء والذال واللام قريب من الذي قبله. فالرذل: الدون من كل شيء، وكذلك الرذال. انقضى الثلاثي من الراء.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 509 — https://shamela.ws/book/21710/1069

## Müfredât — رذل maddesi

> الرذل والرذال: المرغوب عنه لرداءته، قال تعالى: ومنكم من يرد إلى أرذل العمر [النحل/ 70] ، وقال: إلا الذين هم أراذلنا بادي الرأي [هود/ 27] ، وقال تعالى: قالوا أنؤمن لك واتبعك الأرذلون [الشعراء/ 111] ، جمع الأرذل.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 351 — https://shamela.ws/book/23636/333

## Türevler

- أَرْذَلِ (erzeli) — en kötü çağına: 2 kez
- أَرَاذِلُنَا (eraziluna) — en aşağılıklarımız: 1 kez
- ٱلْأَرْذَلُونَ (l-erzelune) — bayağı kimseler: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Hud 11:27** — Bunun üzerine halkının kâfir meleleri[1]: "Biz, seni kendimiz gibi bir beşer[2] olarak görüyoruz. Görüyoruz ki, sana tâbi olanlar, bizim toplumun en zayıf ve sefil olanlarıdır. Sizin, bize karşı bir üstünlüğünüzü görmüyoruz. Bilakis sizin yalancılardan olduğunuzu düşünüyoruz." dediler.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/27-ayet.md
- **Nahl 16:70** — Sizi, Allah yarattı, sonra da sizi vefât ettirecek. Sizden kiminiz de bilir bir haldeyken, hiçbir şey bilmeyen ihtiyar bir bunak oluncaya dek yaşatılır. Allah, Her Şeyi Bilen'dir, Her Şeye Gücü Yeten'dir.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/70-ayet.md
- **Hac 22:5** — Ey insanlar! Eğer öldükten sonra yeniden dirilmekten kuşkunuz varsa; bilin ki Biz, sizi topraktan, sonra nutfeden,[1] sonra bir alakadan,[2] sonra yapısı belli belirsiz mudğadan[3] yarattık. Ne olduğunuzu bilin diye size açıkça bildiriyoruz. Ve Biz, dilediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir bebek olarak çıkarırız. Sonra kiminiz ergenlik çağına ulaşır. Ve sizden bir kısmınız vefat ettirilir. Kiminiz de ömrünün en kötü dönemine erişir; bir şey bilmez yaşlı bir bunak haline gelir. Yeryüzünü kurumuş ölmüş görürsün, ama üzerine su indirdiğimiz zaman yeniden hareketlenir, kabarır ve her bitkiden göz alıcı çiftler bitirir.  
  https://akilkuran.com/hac-suresi/5-ayet.md
- **Şuara 26:111** — "Toplumun en yoksun kesimi sana uymaktayken, biz kendimizi onlarla bir tutup sana inanır mıyız?" dediler.  
  https://akilkuran.com/suara-suresi/111-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt