# توب (twb) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/twb
- **Kuran'da:** 69 ayette, toplam 87 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Dönmek, geri gelmek temel anlamdır; tövbe günahtan dönüp Allah'a yönelmektir. Allah için kullanıldığında kulun tövbesini kabul etmeyi bildirir.

## Lisânü'l-Arab — توب maddesi

> توب: التَّوْبةُ: الرُّجُوعُ مِنَ الذَّنْبِ. وَفِي الْحَدِيثِ: / النَّدَمُ تَوْبةٌ. / والتَّوْبُ مثلُه. وَقَالَ الأَخفش: التَّوْبُ جَمْعُ تَوْبةٍ مِثْلُ عَزْمةٍ وعَزْمٍ. وتابَ إِلَى اللهِ يَتُوبُ تَوْباً وتَوْبةً ومَتاباً: أَنابَ ورَجَعَ عَنِ المَعْصيةِ إِلَى الطاعةِ، فأَما قَوْلُهُ: / تُبْتُ إلَيْكَ، فَتَقَبَّلْ تابَتي، ... وصُمْتُ، رَبِّي، فَتَقَبَّلْ صامَتي / إِنَّمَا أَراد تَوْبَتي وصَوْمَتي فأَبدَلَ الْوَاوَ أَلفاً لضَرْبٍ مِنَ الخِفّة، لأَنّ هَذَا الشِّعْرَ لَيْسَ بمؤَسَّس كُلَّهُ. أَلا تَرَى أَن فِيهَا: / أَدْعُوكَ يَا رَبِّ مِن النارِ، الَّتي ... أَعْدَدْتَ لِلْكُفَّارِ فِي القِيامة / فَجَاءَ بِالَّتِي، وَلَيْسَ فِيهَا أَلف تأْسيس، وتابَ اللهُ عَلَيْهِ: وفَّقَه لَها[[. أي للتوبة.]]. ورَجل تَوَّابٌ: تائِبٌ إِلَى اللهِ. واللهُ تَوّابٌ: يَتُوبُ علَى عَبْدِه. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: غافِرِ الذَّنْبِ وَقابِلِ التَّوْبِ، يَجُوزُ أَن يَكُونَ عَنَى بِهِ المَصْدَرَ كالقَول، وأَن يَكُونَ جَمْعَ تَوْبةٍ كَلَوْزةٍ ولَوْزٍ، وَهُوَ مَذْهَبُ الْمُبَرِّدِ. وَقَالَ أَبو مَنْصُورٍ: أَصلُ تابَ عادَ إِلَى اللهِ ورَجَعَ وأَنابَ. وتابَ اللهُ عَلَيْهِ أَي عادَ عَلَيْهِ بالمَغْفِرة. وقوله تعالى: وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً؛ أَي عُودُوا إِلَى طَاعتِه وأَنيبُوا إِلَيْهِ. واللهُ التوَّابُ: يَتُوبُ عَلَى عَبْدِه بفَضْله إِذَا تابَ إليهِ مِنْ ذَنْبه. واسْتَتَبْتُ فُلاناً: عَرَضْتُ عليهِ التَّوْبَةَ مِمَّا اقْتَرَف أَي الرُّجُوعَ والنَّدَمَ عَلَى مَا فَرَطَ مِنْهُ. واسْتَتابه: سأَلَه أَن يَتُوبَ. وَفِي كِتَابِ سِيبَوَيْهِ: والتَّتْوِبةُ عَلَى تَفْعِلةٍ: مِنْ ذَلِكَ. وَذَكَرَ الْجَوْهَرِيُّ فِي هَذِهِ التَّرْجَمَةِ التَّابُوتَ: أَصله تابُوَةٌ مِثْلُ تَرْقُوَةٍ، وَهُوَ فَعْلُوَةٌ، فَلَمَّا سَكَنَتِ الْوَاوُ انْقلبت هاءُ التأْنيث تَاءً. وَقَالَ الْقَاسِمُ بْنُ مَعْنٍ: لَمْ تَختلف لغةُ قُريشٍ والأَنصارِ فِي شيءٍ مِنَ الْقُرْآنِ إلَّا فِي التَّابُوتِ، فلغةُ قُرَيْشٍ بالتاءِ، ولغةُ الأَنصار بالهاءِ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: التصريفُ الَّذِي ذَكَرَهُ الْجَوْهَرِيُّ فِي هَذِهِ اللَّفْظَةِ حَتَّى رَدَّهَا إِلَى تَابُوتٍ تَصْرِيفٌ فاسِدٌ؛ قَالَ: وَالصَّوَابُ أَن يُذكر فِي فَصْلِ تَبَتَ لأَنَّ تاءَه أَصلية، وَوَزْنُهُ فاعُولٌ مِثْلُ عاقُولٍ وحاطُومٍ، والوقْفُ عَلَيْهَا بالتاءِ فِي أَكثر اللُّغَاتِ، وَمَنْ وَقَفَ عَلَيْهَا بالهاءِ فَإِنَّهُ أَبدلها مِنَ التاءِ، كَمَا أَبدلها فِي الفُرات حِينَ وَقَفَ عَلَيْهَا بِالْهَاءِ، وَلَيْسَتْ تاءُ الْفُرَاتِ بتاءِ تأْنيث، وَإِنَّمَا هِيَ أَصلية مِنْ نَفْسِ الْكَلِمَةِ. قَالَ أَبو بَكْرِ بْنُ مُجَاهِدٍ: التَّابُوتُ بالتاءِ قِراءَة النَّاسِ جَمِيعًا، وَلُغَةُ الأَنصار التابُوةُ بالهاءِ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 233 — https://shamela.ws/book/1687/233

## Kitâbu'l-Ayn — توب maddesi

> تبتٌ إلى الله توبة ومتابّه وأنا آتوب إلى الله ليتوب على قابلُ النؤبيء أى قابل ربق تطر ح الهاء. والتؤبة: الاستحیای يقال: ما طعامُك بطعام تَوْبق أى: لا یپستحیی منه ولا بختشم.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — توب maddesi

> التاء والواو والباء كلمة واحدة تدل على الرجوع. يقال تاب من ذنبه، أي رجع عنه يتوب إلى الله توبة ومتابا، فهو تائب. والتوب التوبة. قال الله تعالى: {وقابل التوب} [غافر: 3] .

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 357 — https://shamela.ws/book/21710/401

## Müfredât — توب maddesi

> التوب: ترك الذنب على أجمل الوجوه 1 ، وهو أبلغ وجوه الاعتذار، فإن الاعتذار على ثلاثة أوجه: إما أن يقول المعتذر: لم أفعل، أو يقول: فعلت لأجل كذا، أو فعلت وأسأت وقد أقلعت، ولا رابع لذلك، وهذا الأخير هو التوبة، والتوبة في الشرع: ترك الذنب لقبحه والندم على ما فرط منه، والعزيمة على ترك المعاودة، وتدارك ما أمكنه أن يتدارك من الأعمال بالأعمال بالإعادة، فمتى اجتمعت هذه الأربع فقد كملت شرائط التوبة. وتاب إلى الله، فذكر إلى الله يقتضي الإنابة، نحو: فتوبوا إلى بارئكم [البقرة/ 54] ، وتوبوا إلى الله جميعا [النور/ 31] ، أفلا يتوبون إلى الله [المائدة/ 74] ، وتاب الله عليه، أي: قبل توبته، منه: لقد تاب الله على النبي والمهاجرين [التوبة/ 117] ، ثم تاب عليهم ليتوبوا [التوبة/ 118] ، فتاب عليكم وعفا عنكم [البقرة/ 187] . والتائب يقال لباذل التوبة ولقابل التوبة، فالعبد تائب إلى الله، والله تائب على عبده. والتواب: العبد الكثير التوبة، وذلك بتركه كل وقت بعض الذنوب على الترتيب حتى يصير تاركا لجميعه، وقد يقال ذلك لله تعالى لكثرة قبوله توبة العباد 2 حالا بعد حال. وقوله: ومن تاب وعمل صالحا فإنه يتوب إلى الله متابا [الفرقان/ 71] ، أي: التوبة التامة، وهو الجمع بين ترك القبيح وتحري الجميل. عليه توكلت وإليه متاب [الرعد/ 30] ، إنه هو التواب الرحيم [البقرة/ 54] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 169 — https://shamela.ws/book/23636/151

## Türevler

- تَابَ (tabe) — tevbe eden: 11 kez
- تَابُوا۟ (tabu) — tevbe eden(ler): 10 kez
- ٱلتَّوَّابُ (t-tevvabu) — tevbeyi çok kabul edendir: 6 kez
- تُوبُوٓا۟ (tubu) — tevbe edin: 5 kez
- فَتَابَ (fetabe) — tevbesini kabul etti: 5 kez
- يَتُوبُ (yetubu) — tevbesini kabul eder: 5 kez
- يَتُوبَ (yetube) — (Allah) tevbelerini kabul eder: 4 kez
- تُبْتُ (tubtu) — tevbe ettim: 3 kez
- يَتُوبُونَ (yetubune) — dönerler (tevbe ederler): 3 kez
- ٱلتَّوْبَةَ (t-tevbete) — tevbeyi: 2 kez
- ٱلتَّوْبَةُ (t-tevbetu) — tevbesi: 2 kez
- تُبْتُمْ (tubtum) — tevbe ederseniz: 2 kez
- تَوَّابًۭا (tevvaben) — affedici: 2 kez
- تَوْبَةًۭ (tevbeten) — tevbe ile: 2 kez
- وَيَتُوبَ (ve yetube) — ve bağışlamak: 2 kez
- يَتُوبُوا۟ (yetubu) — tevbe ederlerse: 2 kez
- أَتُوبُ (etubu) — tevbelerini kabul ederim: 1 kez
- ٱلتَّـٰٓئِبُونَ (et-taibune) — tevbe edenler: 1 kez
- ٱلتَّوْبِ (t-tevbi) — tevbeyi: 1 kez
- ٱلتَّوَّٰبِينَ (t-tevvabine) — tevbe edenleri: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 12 / 87)

- **Bakara 2:37** — Derken Âdem, Rabb'inden kelimeler[1] aldı. Böylece, Âdem'in tevbesini[2] kabul etti. Kuşkusuz O, Tevbeleri Kabul Eden'dir, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/37-ayet.md
- **Bakara 2:54** — Hatırlayın! Mûsâ, halkına: "Ey halkım! Siz buzağıyı yapmakla[1] kuşkusuz kendinize zûlmettiniz. Hemen tevbe edin ve böylece nefislerinizi öldürün.[2] Bu Bâri'nizin[3] yanında sizin için hayırlı olandır." demişti. Sonra da O, tevbenizi kabul etmişti. Kuşkusuz O, Tevbeleri Kabul Eden'dir, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/54-ayet.md
- **Bakara 2:128** — "Ey Rabb'imiz! Bizi, Sana teslim olanlardan kıl. Bizim soyumuzdan da Sana teslim olan bir toplum yap. Bize, menâsikimizi[1] göster. Tevbelerimizi kabul et. Kuşkusuz Tevbeleri Kabul Eden, Rahmeti Kesintisiz Olan yalnızca Sensin."  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/128-ayet.md
- **Bakara 2:160** — Ancak tevbe[1] edip, kendisini düzelten ve gerçeği açıkça ortaya koyanların tevbelerini kabul ederim. Zira Ben, Tevbeleri Kabul Eden'im, Rahmetim Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/160-ayet.md
- **Bakara 2:187** — Siyâm[1] gecesinde kadınlarınıza yaklaşmanız sizin için helâl kılındı. Onlar, sizin için örtüdür; siz de onlar için örtüsünüz. Allah, nefsinize sahip olmadığınızı bildi ve tevbenizi kabul edip sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın, Allah'ın sizin için yazdığı[2] şeyi isteyin. Şafak vaktinin siyah ipliği, beyaz ipliğinden[3] ayırt edilme anına kadar, yiyin için. Sonra da geceye dek siyâmı tamamlayın[4]. Eğer mescitlerde itikâftaysanız[5] onlara yaklaşmayın. Bunlar, Allah'ın koyduğu sınırlardır. Bu sınırlara yaklaşmayın. İşte böylece Allah, insanlara âyetlerini açıkça ortaya koyar. Umulur ki takvâ sahibi olursunuz.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/187-ayet.md
- **Bakara 2:222** — Sana "Âdet görme durumundan" soruyorlar. De ki: "O bir rahatsızlıktır." Kadınlar âdet hali durumundayken onlardan uzak durun. Âdet görme bitinceye kadar onlara yaklaşmayın. Âdet hali bitince, onlara Allah'ın buyruğuna uygun şekilde yaklaşın. Kuşkusuz, Allah, tevbe edenleri sever. Ve temizlenenleri de sever.[1]  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/222-ayet.md
- **Bakara 2:279** — Eğer bırakmazsanız, o zaman Allah ve Resûlü'nün size savaş açacağını bilin. Eğer tevbe ederseniz, ana malınız sizindir. Böylece ne haksızlık etmiş ne de haksızlığa uğramış olursunuz.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/279-ayet.md
- **Ali İmran 3:89** — Ancak, bundan sonra tevbe[1] edip kendilerini düzeltenler hariç. Kuşkusuz, Allah, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti Kesintisiz'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/89-ayet.md
- **Ali İmran 3:90** — Îmân ettikten sonra[1] Kâfir[2] olup ve küfürlerinde[2] ısrarcı olanların tevbeleri asla kabul edilmeyecektir. İşte onlar sapkın olanlardır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/90-ayet.md
- **Ali İmran 3:128** — Bu konuda senin yapabileceğin bir şey yoktur. O, ya onların tevbelerini kabul edecek ya da onlara azâp edecektir. Çünkü onlar, zâlim kimselerdir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/128-ayet.md
- **Nisa 4:16** — Sizden onu[1] yapan iki er kişiye de eziyet edin.[2] Eğer tevbe eder, kendilerini düzeltirlerse onları rahat bırakın.[3] Allah, Tevbeleri Kabul Eden'dir ve Rahmeti Kesintisiz Olan'dır.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/16-ayet.md
- **Nisa 4:17** — Allah katında tevbe;[1] cehâletle[2] bir kötülük yapıp hemen ardından o kötülüğü terk edenlerin tevbesidir. Allah, ancak bu gibilerin tevbelerini kabul eder. Zira Allah, Her Şeyi Bilen'dir, En İyi Hüküm Veren'dir.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/17-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt
