# ثبت (vbt) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/vbt
- **Kuran'da:** 17 ayette, toplam 18 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir şeyin kalıcı olması tek ve temel anlamdır; sebat, yok olup gitmenin karşıtıdır. Bir yerde durmak, acele etmeden işi sağlama almak ve gönlü yatıştırmak bundan doğar.

## Lisânü'l-Arab — ثبت maddesi

> ثبت: ثَبَتَ الشيءُ يَثْبُتُ ثَباتاً وثُبوتاً فَهُوَ ثابتٌ وثَبِيتٌ وثَبْتٌ، وأَثْبَتَه هُوَ، وثَبَّتَه بِمَعْنًى. وَشَيْءٌ ثَبْتٌ: ثابتٌ. وَيُقَالُ للجَرَاد إِذا رزَّ أَذْنابَه ليَبِيضَ: ثَبَتَ وأَثْبَتَ وثَبَّتَ. وَيُقَالُ: ثَبَتَ فلانٌ فِي المَكان يَثْبُتُ ثبُوتاً، فَهُوَ ثابتٌ إِذا أَقام بِهِ. وأَثْبَتَه السُّقْم إِذا لَمْ يُفارِقْهُ. وثَبَّتَه عَنِ الأَمْر كَثَبَّطه. وَفَرَسٌ ثَبْتٌ: ثَقِفٌ فِي عَدْوِه. وَرَجُلٌ ثَبْتُ الغَدْرِ إِذا كَانَ ثابِتاً فِي قِتَالٍ أَو كَلَامٍ؛ وَفِي الصِّحَاحِ؛ إِذا كَانَ لسانُه لَا يَزَالُ عِنْدَ الخُصُوماتِ؛ وَقَدْ ثَبُتَ ثَباتَةً وثُبوتةً. وتَثَبَّتَ فِي الأَمْر والرَّأْي، واستَثْبَتَ: تَأَنَّى فِيهِ وَلَمْ يَعْجَل. واسْتَثْبَتَ فِي أَمْرِه إِذا شَاوَرَ وفحَصَ عَنْهُ. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: أَي يُنْفِقونَها مُقِرِّين بأَنها مِمَّا يُثِيبُ اللَّهُ عَلَيْهَا. وَقَالَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ: وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ؛ قَالَ: مَعْنَى تَثْبِيت الفُؤادِ تَسْكِينُ القَلْب، ههنا لَيْسَ لِلشَّكِّ، وَلَكِنْ كلَّمَا كَانَ البُرْهانُ والدِّلالةُ أَكْثَر عَلَى القَلْب، كَانَ القلبُ أَسْكَنَ وأَثْبَتَ أَبداً، كَمَا قَالَ إِبراهيم، عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَلكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي. وَرَجُلٌ ثَبْتٌ أَي ثابتُ القَلْب؛ قَالَ الْعَجَّاجِ يَمْدَحُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ اللَّه بْنِ مَعْمَرٍ: / الحَمدُ للَّه الَّذِي أَعْطَى الخِيَرْ ... مَوَالِيَ الحَقِّ، إِنِ المَوْلى شَكَرْ / عَهْدَ نَبِيٍّ، مَا عَفَا وَمَا دَثَرْ، ... وعَهْدَ صِدِّيقٍ رأَى بَرّاً، فَبرّ / وعَهْدَ عُثمانَ، وعَهْداً مِنْ عُمَرْ، ... وعَهْدَ إِخْوانٍ، همُ كَانُوا الوَزَرْ / وعُصْبةَ النَّبيِّ، إِذْ خافُوا الحَصَرْ، ... شَدُّوا لَهُ سُلْطانَه، حَتَّى اقْتَسَرْ / بالقَتْلِ أَقْواماً، وأَقواماً أَسَرْ، ... تَحْتَ الَّتِي اخْتَارَ لَهُ اللَّهُ الشَّجَرْ / مُحَمَّدًا، واخْتارَه اللَّهُ الخِيَرْ، ... فَمَا وَنَى محمدٌ، مُذْ أَنْ غَفَرْ / لَهُ الإِلهُ مَا مَضَى، وَمَا غَبَرْ، ... أَن أَظْهَرَ الدِّينَ بِهِ، حَتى ظَهَرْ / مِنْهَا: / بكُلِّ أَخْلاقِ الرِّجالِ قَدْ مَهَرْ، ... ثَبْتٌ، إِذا مَا صِيحَ بالقَوْم وَقَرْ / وَرَجُلٌ ثَبْتُ المُقام: لَا يَبْرَحُ. والثَّبْتُ والثَّبِيتُ: الفارسُ الشُّجاع. والثَّبِيتُ: الثَّابتُ العَقْل؛ قَالَ طَرَفَةُ: / فالهَبِيتُ لَا فُؤاد لَهُ، ... والثَّبِيتُ قَلْبُه قِيَمُهْ / تَقُولُ مِنْهُ: ثَبُتَ، بِالضَّمِّ، أَي صَارَ ثَبيتاً. والمُثْبَتُ: الَّذِي ثَقُلَ، فَلَمْ يَبْرَحِ الفِراش. والثِّباتُ: سَيْرٌ يُشَدُّ بِهِ الرَّحْل، وجَمْعُه أَثْبِتة. ورَحْلٌ مُثْبَت: مَشْدُود بالثِّباتِ؛ قَالَ الأَعْشى: زَيَّافَةٌ، بالرَّحْلِ خَطَّارة، ... تَلْوي بشَرْخَيْ مُثْبَتٍ، قاتِرِ / وَفِي حَدِيثِ مَشُورَة قُرَيْش فِي أَمر النَّبِيِّ، ﷺ، قَالَ بَعْضُهُمْ: إِذا أَصْبَحَ فأَثْبِتُوه بالوَثاق. / وَفِي حَدِيثِ أَبي قَتادة: فطَعَنْتُه فأَثْبَتُّه / أَي حَبَسْتُه وجَعَلْتُه ثَابِتًا فِي مَكَانِهِ لَا يُفارقه. وأُثْبِتَ فلانٌ، فَهُوَ مُثْبَتٌ إِذا اشْتَدَّتْ بِهِ عِلَّتُه أَو أَثْبَتَته جِراحةٌ فَلَمْ يتَحَرَّك. وقَولهُ تَعَالَى: لِيُثْبِتُوكَ؛ أَي يَجْرحوك جِراحةً لَا تَقُوم مَعَهَا. وَرَجُلٌ لَهُ ثَبَتٌ عِنْدَ الحَمْلة، بِالتَّحْرِيكِ، أَي ثَبات؛ وَتَقُولُ أَيضاً: لَا أَحْكُم بِكَذَا، إِلا بثَبَتٍ أَي بحُجَّة. وَفِي حَدِيثِ صَوْمِ يَوْمِ الشَّكِّ: / ثُمَّ جاءَ الثَّبَتُ أَنه مِنْ رَمَضَانَ؛ الثَّبَتُ، بِالتَّحْرِيكِ: الْحُجَّةُ وَالْبَيِّنَةُ. وَفِي حَدِيثِ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمان: بِغَيْرِ بَيِّنَة وَلَا ثَبَتٍ. / وثابَته وأَثْبَتَه: عَرَفَه حَقَّ المَعْرفة. وطَعَنه فأَثْبَت فِيهِ الرُّمْح أَي أَنْفَذَه. وأَثْبَتَ حُجَّتَهُ: أَقامها وأَوْضَحها. وقولٌ ثابتٌ: صَحِيحٌ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ؛ وكلُّه مِنَ الثَّبات. وثابتٌ وثَبِيتٌ: اسْمَانِ، ويُصغَّر ثابِتٌ، مِنَ الأَسماء، ثُبَيْتاً، فأَما الثابتُ إِذا أَرَدْتَ بِهِ نَعْتَ شَيْءٍ، فَتَصْغِيرُهُ: ثُوَيْبِتٌ. وإِثْبِيتُ: اسْمُ أَرض، أَو موضعٍ، أَو جَبَلٍ؛ قَالَ الرَّاعِي: / تُلاعِبُ أَوْلادَ المَها بكُراتِها، ... بإِثْبِيتَ، فَالجَرْعاءِ ذاتِ الأَباترِ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 19 — https://shamela.ws/book/1687/823

## Mekâyîsü'l-Luğa — ثبت maddesi

> الثاء والباء والتاء كلمة واحدة، وهي دوام الشيء. يقال: ثبت ثباتا وثبوتا. ورجل ثبت وثبيت. قال طرفة في الثبيت: فالهبيت لا فؤاد له ... والثبيت ثبته فهمه

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 399 — https://shamela.ws/book/21710/442

## Müfredât — ثبت maddesi

> الثبات ضد الزوال، يقال: ثبت يثبت ثباتا، قال الله تعالى: يا أيها الذين آمنوا إذا لقيتم فئة فاثبتوا [الأنفال/ 45] ، ورجل ثبت وثبيت في الحرب، وأثبته السقم 1 ، ويقال ذلك للموجود بالبصر أو البصيرة، فيقال: فلان ثابت عندي، ونبوة النبي صلى الله عليه وسلم ثابتة، والإثبات والتثبيت تارة يقال بالفعل، فيقال لما يخرج من العدم إلى الوجود، نحو: أثبت الله كذا، وتارة لما يثبت بالحكم، فيقال: أثبت الحاكم على فلان كذا وثبته، وتارة لما يكون بالقول، سواء كان ذلك صدقا منه أو كذبا، فيقال: أثبت التوحيد وصدق النبوة 2 ، وفلان أثبت مع الله إلها آخر، وقوله تعالى: ليثبتوك أو يقتلوك [الأنفال/ 30] ، أي: ي

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 171 — https://shamela.ws/book/23636/153

## Türevler

- وَثَبِّتْ (ve sebbit) — ve sağlam tut: 2 kez
- ٱلثَّابِتِ (s-sabiti) — sağlam: 1 kez
- تَثْبِيتًۭا (tesbiten) — sağlamlıkta: 1 kez
- ثَابِتٌۭ (sabitun) — sabit: 1 kez
- ثَبَّتْنَـٰكَ (sebbetnake) — biz seni sağlamlaştırmış: 1 kez
- ثُبُوتِهَا (subutiha) — sağlam bastıktan: 1 kez
- فَٱثْبُتُوا۟ (fesbutu) — sebat edin: 1 kez
- فَثَبِّتُوا۟ (fesebbitu) — siz pekiştirin: 1 kez
- لِنُثَبِّتَ (linusebbite) — biz sağlamlaştırmak için: 1 kez
- لِيُثَبِّتَ (liyusebbite) — sağlamlaştırmak için: 1 kez
- لِيُثْبِتُوكَ (liyusbituke) — seni tutup bağlamaları için: 1 kez
- نُثَبِّتُ (nusebbitu) — sağlamlaştıracak: 1 kez
- وَتَثْبِيتًۭا (ve tesbiten) — ve kökleştirmek için: 1 kez
- وَيُثَبِّتَ (ve yusebbite) — ve pekiştirmek için: 1 kez
- وَيُثَبِّتْ (ve yusebbit) — ve sağlam tutar: 1 kez
- وَيُثْبِتُ ۖ (ve yusbitu) — ve (dilediğini) bırakır: 1 kez
- يُثَبِّتُ (yusebbitu) — tesbit eder: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 17 / 18)

- **Bakara 2:250** — Onlar, Câlût ve askerleriyle karşı karşıya geldikleri zaman: "Ey Rabb'imiz! Üzerimize sabır yağdır ve ayaklarımızı sabit kıl, Kâfir kavme karşı bize yardım et." dediler.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/250-ayet.md
- **Bakara 2:265** — Allah'ın rızasına kavuşmak için, içten gelerek malını harcayan kimsenin durumu; kuvvetli yağmur yağdığında kat kat ürün veren, kuvvetli yağmur olmasa da çisentisinin yeteceği yüksek bir yerdeki cennete[1] benzer. Allah, yaptığınız her şeyi görendir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/265-ayet.md
- **Ali İmran 3:147** — Onların sözleri ancak şuydu: "Ey Rabb'imiz! Suçlarımızı ve yaptığımız taşkınlıkları bağışla, ayaklarımızı sabit kıl, Kâfirlere karşı bize yardım et."  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/147-ayet.md
- **Nisa 4:66** — Eğer biz onlara: "Kendinizi öldürün[1] veya yurtlarınızdan[2] çıkın" diye yazsaydık,[3] çok azı hariç bunu yapmazlardı. Eğer kendilerine verilen öğüde uysalardı, elbette bu onlar için hem daha hayırlı hem kalıcı olarak daha sağlam olurdu.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/66-ayet.md
- **Enfal 8:11** — Hani O, size Kendi katından bir emniyet olmak üzere bir uyku sardırıyordu. Sizi arındırmak, sizden şeytânın pisliğini[1] gidermek, kalplerinizi yatıştırmak ve ayaklarınızı yere sabit kılmak için gökten üzerinize bir su indiriyordu.  
  https://akilkuran.com/enfal-suresi/11-ayet.md
- **Enfal 8:12** — Hani, Rabb'in meleklere, sizinle beraberim, diye vahyediyordu; "Îmân Edenleri pekiştirin. Kâfirlerin kalplerine korku salacağım. Haydi! Vurun onların boyunlarına, vurun onların parmaklarına."  
  https://akilkuran.com/enfal-suresi/12-ayet.md
- **Enfal 8:30** — Kâfirler seni tutuklamak, öldürmek veya sürgün etmek için plan yapıyorlardı. Onlar plan yaparlarken, Allah da plan yapıyordu. Allah, plan yapanların en hayırlısıdır.  
  https://akilkuran.com/enfal-suresi/30-ayet.md
- **Enfal 8:45** — Ey Îmân Edenler! Bir toplulukla karşılaştığınız zaman, kararlı ve dirençli olun ve Allah'ı çok anın ki arzu ettiğinize kavuşasınız.  
  https://akilkuran.com/enfal-suresi/45-ayet.md
- **Hud 11:120** — Elçilerin haberlerinden, gönlünü yatıştıracak her şeyi sana anlatıyoruz. Bu hususta sana Hakk, Mü'minlere de öğüt ve hatırlatma geldi.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/120-ayet.md
- **Rad 13:39** — Allah dilediğini yok eder, dilediğine de dokunmaz. Ana Kitâp Onun yanındadır.  
  https://akilkuran.com/rad-suresi/39-ayet.md
- **İbrahim 14:24** — Görmüyor musun Allah nasıl örnek verdi? Hoş bir söz,[1] bakımlı bir ağaç gibidir. Onun kökü sabittir. Ve onun dalları göktedir.  
  https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/24-ayet.md
- **İbrahim 14:27** — Allah, Îmân Edenleri Dünya hayatında da Âhiret'te de sapasağlam[1] ayakta tutar. Allah, zâlim olanları saptırır. Allah dilediğini yapar.  
  https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/27-ayet.md
- **Nahl 16:94** — Yeminlerinizi, aranızda aldatma ve bozgunculuğa araç yapmayın. Yoksa yere sağlam bastıktan sonra[1] ayak kayar. Allah'ın yoluna engel olduğunuzdan dolayı kötülükle karşı karşıya kalırsınız. Ve büyük bir azâba uğrarsınız.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/94-ayet.md
- **Nahl 16:102** — De ki: "Îmân Edenlerin; îmânlarını pekiştirmek, Müslimlere kılavuz ve müjde olmak üzere, Rabb'inden, Hakk ile o Kudus'un Rûhu[1] çokça[2] indi."  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/102-ayet.md
- **İsra 17:74** — Seni dirençli kılmasaydık, ant olsun ki sen, neredeyse az da olsa onlara eğilim gösterecektin.  
  https://akilkuran.com/isra-suresi/74-ayet.md
- **Furkan 25:32** — Kâfirler: "Kur'an ona bir defada ve topluca indirilmeli değil miydi?" dediler. Oysaki bu, onu gönlüne iyice yerleştirelim diyedir. Onu düzenli bir şekilde pekiştire pekiştire indirdik.  
  https://akilkuran.com/furkan-suresi/32-ayet.md
- **Muhammed 47:7** — Ey Îmân Edenler! Eğer siz Allah'a yardım ederseniz,[1] O da size yardım eder. Ayaklarınızı sabit kılar.[2]  
  https://akilkuran.com/muhammed-suresi/7-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt