# ولي (wly) kökü - **Sayfa:** https://akilkuran.com/wly - **Kuran'da:** 202 ayette, toplam 232 kez geçer - **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa ## Anlam Temel anlam yakınlıktır; bir işi üstlenmek (velâyet), dost, yardımcı, efendi ve azatlı anlamındaki mevlâ bu yakınlıktan doğar. Ardı ardına gelmek de bu köktendir. ## Lisânü'l-Arab — ولي maddesi > وَلَبَ: وَلَبَ فِي البيتِ والوجهِ: دخَل. والوالِبةُ: فِراخُ الزَّرْعِ، لأَنها تَلِبُ فِي أُصُول أُمَّهاتِه؛ وَقِيلَ: الوالِبةُ الزَّرْعةُ تَنْبُتُ مِنْ عُروق الزَّرعة الأُولى، تَخْرُجُ الوُسْطَى، فَهِيَ الأُمُّ، وتَخْرُجُ الأَوالِبُ بَعْدَ ذَلِكَ، فَتَلاحَقُ. ووَالبةُ الْقَوْمِ: أَولادُهم ونَسْلُهُم. أَبو الْعَبَّاسِ، سمعَ ابْنَ الأَعرابي يَقُولُ: الوالبةُ نَسْلُ الإِبل والغَنَم والقَومِ. ووَالبةُ الإِبلِ: نَسْلُها وأَوْلادُها. قَالَ الشَّيْباني: الوالِبُ الذاهِبُ فِي الشيءِ، الداخلُ فِيهِ؛ وَقَالَ عُبَيْدٌ القُشَيْرِيّ: / رأَيتُ عُمَيراً والِباً فِي دِيارِهِمْ، ... وَبِئْسَ الفَتى، إِن نابَ دَهْرٌ بِمُعْظَمِ / وَفِي رِوَايَةِ أَبي عَمْرٍو: رأَيتُ جُرَيّاً. ووَلَبَ إِليه الشيءُ يَلِبُ وُلوباً: وَصَلَ إِليه، كَائِنًا مَا كَانَ. ووالبةُ: اسْمُ مَوضِع؛ قَالَتْ خِرْنِقُ: / مَنَتْ لَهُمُ بوالِبَةَ المَنايا / ووالبةُ: اسمُ رجلٍ. Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr ## Kitâbu'l-Ayn — ولي maddesi > واثلة كل شىء: أصله. و [وائلة: اسم رحل] ". Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed ## Mekâyîsü'l-Luğa — ولي maddesi > الواو واللام. والولولة: الإعوال وأصوات النساء بالبكاء. Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 77 — https://shamela.ws/book/21710/2610 ## Türevler - أَوْلِيَآءَ (evliya'e) — dostlar: 20 kez - تَوَلَّوْا۟ (tevellev) — dönerlerse: 19 kez - وَلِيًّۭا (veliyyen) — bir dost: 13 kez - وَلِىٍّۢ (veliyyin) — velisi: 11 kez - تَوَلَّىٰ (tevella) — yüz çevirirse: 8 kez - أَوْلَىٰ (evla) — daha yakındır: 7 kez - أَوْلِيَآءُ (evliya'u) — velisidirler: 6 kez - تَوَلَّيْتُمْ (tevelleytum) — dönerseniz: 6 kez - وَتَوَلَّىٰ (ve tevella) — ve döndü: 5 kez - تَتَوَلَّوْا۟ (tetevellev) — dönerseniz: 4 kez - فَتَوَلَّىٰ (fetevella) — öteye döndü: 4 kez - مَوْلَىٰكُمْ ۖ (mevlakum) — Mevlanız: 4 kez - وَلَّوْا۟ (vellev) — döndüler: 4 kez - يَتَوَلَّ (yetevelle) — yüz çevirirse: 4 kez - ٱلْمَوْلَىٰ (l-mevla) — bir yardımcı: 3 kez - تُوَلُّوا۟ (tuvellu) — çevirmeniz: 3 kez - فَتَوَلَّ (fetevelle) — o halde dön: 3 kez - فَوَلِّ (fevelli) — çevir: 3 kez - وَلَّىٰ (vella) — dön(üp kaç)dı: 3 kez - وَلِىٌّۭ (veliyyun) — ne bir dostu: 3 kez ## Geçtiği ayetlerden (ilk 16 / 232) - **Bakara 2:64** — Yine de yüz çevirdiniz. Eğer Allah'ın iyiliği ve merhameti olmasaydı elbette kaybedenlerden olurdunuz. https://akilkuran.com/bakara-suresi/64-ayet.md - **Bakara 2:83** — Hani! Bir zaman İsrâîloğulları'ndan, "Allah'tan başkasına kulluk[1] etmeyin; anne ve babaya, öksüzlere, düşkünlere iyilik yapın; insanlara iyi söz söyleyin, "Salâtı ikâme edin, zekâtı yapın.[2]" diye kesin söz almıştık. Sonra, içinizden pek azınız hariç sözünüzden döndünüz. Ve sizler, döneklik yapanlarsınız. https://akilkuran.com/bakara-suresi/83-ayet.md - **Bakara 2:107** — Göklerin ve yerin egemenliğinin Allah'a ait olduğunu bilmez misin? Sizin için Allah'ın yanı sıra ne bir veli[1] ne de bir yardımcı vardır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/107-ayet.md - **Bakara 2:115** — Doğu da Allah'ındır, batı da. Nereye yönelirseniz yönelin, Allah'ın yönü orasıdır. Kuşkusuz, Allah, Yardımı Çok Kapsamlı Olan'dır, Her Şeyi Bilen'dir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/115-ayet.md - **Bakara 2:120** — Yahudiler ve Nesârâ,[1] sen onların milletlerine[2] uymadıkça senden asla razı olmazlar. De ki: "Gerçek şu ki; doğru yol Allah'ın yoludur." Ve sana gelen ilimden[3] sonra onların arzularına uyarsan; Allah'tan, sana ne bir veli[4] ne bir yardımcı bulabilirsin. https://akilkuran.com/bakara-suresi/120-ayet.md - **Bakara 2:137** — Eğer onlar da sizin îmân ettiğiniz gibi îmân ederlerse, kuşkusuz doğru yolu bulmuş olurlar. Eğer yüz çevirirlerse, derin bir ayrılık ve çıkmaza düşmüş olurlar. Onlara karşı Allah sana yeter. O, Her Şeyi Duyan'dır, Her Şeyi Bilen'dir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/137-ayet.md - **Bakara 2:142** — İnsanlardan, birtakım sufehâ[1]: "Daha önce yöneldiğiniz kıbleden sizi çeviren nedir?" diyecekler. De ki: "Doğu da Batı da Allah'ındır. O, hak edeni[2] doğru yola iletir." https://akilkuran.com/bakara-suresi/142-ayet.md - **Bakara 2:144** — Senin, yüzünü göğe doğru çevirip durduğunu görüyoruz. Seni, razı olacağın bir kıbleye[1] çevireceğiz. Bundan böyle yüzünü, Mescid-i Harâm tarafına çevir. Ve siz de nerede olursanız olun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Kitâp verilenler, onun Rabb'lerinden gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından habersiz değildir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/144-ayet.md - **Bakara 2:148** — Herkesin yöneldiği bir yönü vardır. Öyleyse siz de yararlı işler yapmada birbirinizle yarışın. Nerede olursanız olun Allah hepinizi bir araya getirir. Kuşkusuz, Allah Her Şeye Güç Yetiren'dir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/148-ayet.md - **Bakara 2:149** — Her nereden çıkarsan çık,[1] yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Çünkü bu Rabb'inden gelen Hakk'tır. Allah, yaptıklarınızdan habersiz değildir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/149-ayet.md - **Bakara 2:150** — Her nereden çıkarsan çık, yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Siz de nerede olursanız olun, yüzünüzü o tarafa çevirin. Zâlimler hariç, insanların size karşı bir kanıtları olmasın. Siz, onlara hûşû[1] duymayın, Bana duyun ki size olan nimetimi tamamlayayım; böylece doğru yolu bulasınız. https://akilkuran.com/bakara-suresi/150-ayet.md - **Bakara 2:177** — Yüzünüzü doğu ve batı tarafına çevirmeniz birr[1] değildir. Ama birr: Allah'a, Âhiret Günü'ne, meleklere, kitâplara ve nebîlere îmân etmek; malını sevdiği halde onu yakınlarına, yetimlere, yoksullara, yol oğluna[2], yardım isteyenlere, rikâb olanlara[3] vermek; "salâtı ikâme etmek, zekât yapmak,[4]" söz verdiği zaman sözünü yerine getirmek, sıkıntıda, zorlukta ve felakete uğrama durumunda sabretmektir. İşte bunlar, sadık olanlardır. Ve işte bunlar, takvâ sahibi olanlardır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/177-ayet.md - **Bakara 2:205** — Senden ayrılınca,[1] yeryüzünde bozgunculuk yapmaya, ürünü ve nesli yok etmeye çalışır. Allah ise bozgunculuğu sevmez. https://akilkuran.com/bakara-suresi/205-ayet.md - **Bakara 2:246** — Bilmelisin ki Mûsâ'dan sonra İsrâîloğulları'nın meleleri[1], Nebilerine[2]: "Bize bir komutan tayin et de Allah yolunda savaşalım." demişlerdi. O: "Ya savaş üzerinize yazılır[3] da savaşmazsanız?" dedi. Onlar: "Yurdumuzdan çıkarılıp çocuklarımızdan koparılmışken, niçin Allah yolunda savaşmayalım?" dediler. Fakat üzerlerine savaş yazılınca da içlerinden pek azı hariç, yüz çevirdiler. Allah, zâlimleri çok iyi bilir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/246-ayet.md - **Bakara 2:257** — Allah, Îmân Edenlerin velisidir.[1] Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Küfredenlerin velileri ise tâğûtlardır;[2] onları aydınlıktan çıkarıp karanlıklara sokar. İşte onlar ateş ehlidir ve orada sürekli kalacaklardır. https://akilkuran.com/bakara-suresi/257-ayet.md - **Bakara 2:282** — Ey Îmân Edenler! Belli bir süre için birbirinize borç verdiğiniz zaman onu yazın. Yazan her kimse, onu adaletle yazsın. Allah'ın kendisine öğrettiği şekilde[1] yazmaktan kaçınmasın, yazsın. Borçlu olan da yazdırsın. Rabb'i olan Allah'a karşı takvâlı olsun, ondan hiçbir şeyi eksik bırakmasın. Eğer borçlu aklı ermez, aciz veya kendi söyleyip yazdıramayacak durumda birisi ise, velisi, onu adaletli bir şekilde yazdırsın. Erkeklerinizden de iki tanık tutun. Eğer iki erkek bulunmazsa, o zaman razı olacağınız tanıklardan bir erkek ve biri şaşırdığında diğeri ona hatırlatacak iki kadın[2] tanık tutun. Tanıklar, çağrıldıkları zaman kaçınmasınlar. Az olsun çok olsun onu vadesiyle birlikte yazmaktan üşenmeyin. Bu, Allah katında en adil, tanıklık için daha sağlam ve şüphe etmemeniz için daha uygundur. Ancak, aranızda hemen devredip durduğunuz ve peşin olarak yaptığınız ticaret başka, bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur. Alışveriş yaptığınız zaman tanık bulundurun. Tanık olana da yazana da zarar verilmesin. Eğer bunu yaparsanız kendinize kötülük yapmış olursunuz. Allah'a karşı takvâlı olun. Allah, size gerekli olanı öğretiyor. Ve Allah, Her Şeyi Bilen'dir. https://akilkuran.com/bakara-suresi/282-ayet.md ## Gezinme - Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler - Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt