# وقد (wqd) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/wqd
- **Kuran'da:** 11 ayette, toplam 11 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab

## Anlam

Ateşin tutuşması temel anlamdır; yakıt olan odun (vekûd), alevin kendisi ve yazın en sıcak zamanı bundan adlandırılır. Savaşı alevlendirmek de mecazen buradandır.

## Lisânü'l-Arab — وقد maddesi

> وقد: الوَقُودُ: الحطَب. يُقَالُ: مَا أَجْوَدَ هَذَا الوَقُودَ للحطَب قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ. / الوَقَدُ: نَفْسُ النَّارِ. وَوَقَدَتِ النَّارُ تَقِدُ وَقْداً وقِدةً ووَقَداناً وَوُقُوداً، بِالضَّمِّ، ووَقُوداً عَنْ سِيبَوَيْهِ؛ قَالَ: والأَكثر أَن الضَّمَّ لِلْمَصْدَرِ وَالْفَتْحَ لِلْحَطَبِ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: الْمَصْدَرُ مَضْمُومٌ وَيَجُوزُ فِيهِ الْفَتْحُ وَقَدْ رَوَوْا: وَقَدت النَّارُ وَقُودًا، مِثْلُ قَبِلْتُ الشيءَ قَبُولًا. وَقَدْ جَاءَ فِي الْمَصْدَرِ فَعُولٌ، وَالْبَابُ الضَّمُّ. الْجَوْهَرِيُّ: وقَدَتِ النارُ تَقِدُ وُقُوداً، بِالضَّمِّ، ووَقَداً وقِدَةً ووَقِيداً ووَقْداً ووَقَداناً أَي تَوَقَّدَتْ. والاتِّقادُ: مِثْلُ التَّوَقُّد. والوَقُود، بِالْفَتْحِ: الْحَطَبُ، وَبِالضَّمِّ: الاتِّقادُ. الأَزهري: قَوْلُهُ تَعَالَى: النَّارِ ذاتِ الْوَقُودِ، مَعْنَاهُ التَّوَقُّدُ فَيَكُونُ مَصْدَرًا أَحسن مِنْ أَن يَكُونَ الْوَقُودُ الْحَطَبَ. قَالَ يَعْقُوبُ: وَقُرِئَ: / النَّارِ ذاتِ الوُقود. / وَقَالَ تَعَالَى: وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ*، وَقِيلَ: كأَنَّ الوَقُودَ اسْمٌ وُضِعَ موضِعَ الْمَصْدَرَ. اللَّيْثُ: الوَقود مَا تَرَى مِنْ لَهَبِهَا لأَنه اسْمٌ، والوُقُود الْمَصْدَرُ. وَيُقَالُ: أَوقَدْتُ النَّارَ واستَوْقَدْتُها إِيقاداً واسْتِيقاداً. وَقَدْ وقَدَتِ النارُ وتَوقَّدَتْ واستَوْقَدتِ اسْتِيقاداً، والموضع مَوْقِد مِثْلُ مَجْلِس، والنارُ مُوقَدة. وتَوَقَّدَتْ واتَّقَدَتْ واسْتَوْقَدَتْ، كُلُّهُ: هاجَتْ؛ وأَوْقَدَها هُوَ ووَقَّدَها واسْتَوْقَدَها. والوَقُود: مَا تُوقَدُ بِهِ النَّارُ، وَكُلُّ مَا أُوقِدَتْ بِهِ، فَهُوَ وَقُود. والمَوْقِدُ: مَوْضِعُ النَّارِ، وَهُوَ المُسْتَوقَدُ. ووَقَدَتْ بِك زِنادي: دُعَاءٌ مِثْلُ وَرِيَتْ. وزَنْدٌ مِيقاد: سَرِيعُ الوَرْيِ. وقَلْبٌ وَقَّادٌ ومُتَوَقِّدٌ: ماضٍ سَرِيعُ التَّوَقُّدِ فِي النَّشاطِ والمَضاءِ. وَرَجُلٌ وقَّاد: ظَرِيفٌ، وَهُوَ مِنْ ذَلِكَ. وتَوَقَّدَ الشيءُ: تَلأْلأَ؛ وَهِيَ الوقَدَى؛ قَالَ: / مَا كانَ أَسْقى لِناجُودٍ عَلَى ظَمَإٍ ... مَاءً بِخَمْرٍ، إِذا ناجُودُها بَرَدا / مِنَ ابنِ مامةَ كَعْبٍ ثُمَّ عَيَّ بِهِ ... زَوُّ المَنِيَّةِ، إِلَّا حَرَّةً [حِرَّةً] وقَدا / وكَوْكَبٌ وقَّادٌ: مُضِيءٌ. ووَقْدةُ الَحرِّ: أَشَدُّه. والوَقْدةُ: أَشدُّ الحَرِّ، وَهِيَ عَشَرَةُ أَيام أَو نِصْفُ شَهْرٍ. وَكُلُّ شَيْءٍ يَتَلأْلأُ، فَهُوَ يَقِدُ، حَتَّى الْحَافِرُ إِذا تلأْلأَ بَصِيصه. قَالَ تَعَالَى: كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ؛ وقرئَ: تُوقَدُ وتَوَقَّدُ. قَالَ الْفَرَّاءُ: فَمَنْ قرأَ يُوقَد ذَهَبَ إِلى الْمِصْبَاحِ، وَمَنْ قرأَ تُوقَدُ ذَهَبَ إِلى الزُّجاجة، وَكَذَلِكَ مَنْ قرأَ تَوقَّدُ؛ وَقَالَ اللَّيْثُ: مَنْ قرأَ تَوقَّدُ فَمَعْنَاهُ تَتَوَقَّدُ وَرَدَّهُ عَلَى الزُّجَاجَةِ، وَمَنْ قرأَ يُوقَدُ أَخرجه عَلَى تَذْكِيرِ النُّورِ، وَمَنْ قرأَ تُوقَدُ فَعَلَى مَعْنَى النَّارِ أَنها تُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ. وَالْعَرَبُ تَقُولُ: أَوقَدْتُ للصِّبا نَارًا أَي تَركْتُه وودَّعْتُه؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / صَحَوْتُ وأَوْقَدْتُ لِلَّهْوِ نارَا، ... ورَدَّ عَلَيَّ الصِّبا مَا اسْتَعارا / قَالَ الأَزهري: وَسَمِعْتُ بَعْضَ الْعَرَبِ يَقُولُ: أَبْعَدَ اللَّهُ دارَ فُلَانٍ وأَوْقَدَ نَارًا إِثْرَه؛ وَالْمَعْنَى لَا رَجَعَه اللَّهُ وَلَا ردَّه. وَرَوِيَ عَنِ ابْنِ الأَعرابي أَنه قَالَ: مَرَدَ عَلَيْهِمْ أَبْعَده اللَّهُ وأَسْحقه وأَوقد نَارًا أَثَرَه. قَالَ وَقَالَتِ الْعُقَيْلِيَّةُ: كَانَ الرَّجُلُ إِذا خِفْنا شَرَّه فتحوَّل عَنَّا أَوقَدْنا خَلْفَه نَارًا، فَقُلْتُ لَهَا: وَلِمَ ذَلِكَ؟ قَالَتْ: لِتَحوُّل ضَبُعِهم[[. قوله [ضبعهم إلخ] كذا بالأَصل بصيغة الجمع]]. مَعَهُمْ أَي شَرِّهم. والوَقِيدِيَّةُ: جِنْسٌ مِنَ المِعْزَى ضِخامٌ حُمْر؛ قَالَ جَرِيرٌ: / وَلَا شَهِدَتْنا يَوْمَ جَيْشِ مُحَرِّقٍ ... طُهَيَّةُ فُرْسانُ الوقِيدِيَّةِ الشُّقْر / والأَعْرَفُ الرُّقَيْدِيَّةُ[[. قوله [الرقيدية] كذا ضبط بالأَصل وتابعه شارح القاموس]]. وَوَاقِدٌ ووَقَّاد ووَقْدانُ: أَسْماءٌ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr

## Türevler

- وَقُودُهَا (vekuduha) — onun yakıtı: 2 kez
- أَوْقَدُوا۟ (evkadu) — yakmışlarsa: 1 kez
- ٱسْتَوْقَدَ (stevkade) — yakan: 1 kez
- ٱلْمُوقَدَةُ (l-mukadetu) — tutuşturulmuş: 1 kez
- ٱلْوَقُودِ (l-vekudi) — tutuşturulmuş yakıt: 1 kez
- تُوقِدُونَ (tukidune) — yakıyorsunuz: 1 kez
- فَأَوْقِدْ (feevkid) — ateş yak: 1 kez
- وَقُودُ (vekudu) — yakıtıdırlar: 1 kez
- يُوقَدُ (yukadu) — yakılır: 1 kez
- يُوقِدُونَ (yukidune) — yak(ıp erit)tikleri madenlerden de: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden

- **Bakara 2:17** — Onların durumu karanlıkta ateş yakan kimselerin durumu gibidir. Ateş, etraflarını aydınlatır aydınlatmaz, Allah onların ışığını yok eder ve onları karanlıklar içinde görmez halde bırakır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/17-ayet.md
- **Bakara 2:24** — Eğer bunu yapamazsanız -ki asla yapamayacaksınız- o halde Kâfirler için hazırlanmış, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten korunun.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/24-ayet.md
- **Ali İmran 3:10** — Kuşkusuz Kâfirlerin ne mallarının ne de evlatlarının Allah'ın yanında bir yararı olacaktır. Onlar ateşin yakıtıdırlar.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/10-ayet.md
- **Maide 5:64** — O Yahudiler,[1] "Allah'ın eli bağlıdır.[2]" dediler. Böyle söylemelerinden dolayı elleri bağlandı ve söyledikleri yüzünden lânetlendiler. Oysaki Onun iki eli de açıktır.[3] Nasıl dilerse öyle infak[4] eder. Yemin olsun ki sana Rabb'inden indirilen şey onların çoğunun azgınlığını ve küfrünü arttıracaktır. Biz de aralarına Kıyâmet Günü'ne kadar düşmanlık ve nefret yerleştirdik. Savaş için ateş yaktıkları her seferinde Allah onu söndürdü. Yeryüzünde bozgunculuk için koşuşuyorlar. Ve Allah bozguncuları sevmez.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/64-ayet.md
- **Rad 13:17** — Gökten su indirdi. Dereler kendi ölçüsünce çağlayıp aktı.[1] Akıntı, üste çıkan köpüğü taşıyıp götürür. Buna benzer bir köpük de değerli maden elde etmek için veya faydalanmak için ateşte eritilen madenlerin üzerinde de oluşur. İşte Allah Hakk[2] ve Bâtıl'a[3] böyle örnek verir. Köpük yok olup gider. İnsâna fayda veren şey ise kalıcı olur. İşte Allah böyle örnekler verir.  
  https://akilkuran.com/rad-suresi/17-ayet.md
- **Nur 24:35** — Allah, göklerin ve yeryüzünün aydınlığıdır.[1] Onun aydınlığı, içinde ışık bulunan kandil yuvası gibidir. O kandil, bir fanus içindedir. O fanus, inciden bir yıldız gibidir. Doğuya da batıya da ait olmayan mübarek bir ağacın yağından yakılır. Onun yağı neredeyse kendisine ateş dokunmasa bile ışık verir. Aydınlık üstüne aydınlıktır. Allah, hak eden kimseyi aydınlığına iletir. Allah, insanlara örnekler verir. Allah, her şeyi bütün ayrıntılarıyla bilendir.  
  https://akilkuran.com/nur-suresi/35-ayet.md
- **Kasas 28:38** — Firavun: "Ey halkımın meleleri![1] Ben, sizin için benden başka ilâh bilmiyorum.[2] Ey Hâmân, benim için çamur üzerine hemen bir ateş yak;[3] bana yüksek bir kule yap. Belki Mûsâ'nın ilâhı ile karşılaşırım. Onun yalancılardan olduğunu zannediyorum.[4]" dedi.  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/38-ayet.md
- **Yasin 36:80** — Size yemyeşil ağaçtan ateş çıkaran Odur. Siz, ondan yakıp duruyorsunuz.  
  https://akilkuran.com/yasin-suresi/80-ayet.md
- **Tahrim 66:6** — Ey Îmân Edenler! Kendinizi ve yakınlarınızı, yakıtı taşlar ve insanlar olan ateşten koruyun. Onun üzerinde, Allah'ın buyruklarına karşı gelmeyen ve buyrulan şeyi yapan çok güçlü ve acımasız melekler[1] vardır.  
  https://akilkuran.com/tahrim-suresi/6-ayet.md
- **Büruc 85:5** — O şiddetli ateşin sahipleri.  
  https://akilkuran.com/buruc-suresi/5-ayet.md
- **Hümeze 104:6** — Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir.  
  https://akilkuran.com/humeze-suresi/6-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt