# خلد (xld) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/xld
- **Kuran'da:** 86 ayette, toplam 87 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir yerde kalıp ayrılmamak temel anlamdır; hulûd, bir şeyin bozulmaya uğramadan hep aynı hâlde kalmasıdır. Ahiret yurdu, küpe ve zihin de bu kökten adlandırılır.

## Lisânü'l-Arab — خلد maddesi

> خلد: الخُلْد: دَوَامُ الْبَقَاءِ فِي دَارٍ لَا يَخْرُجُ مِنْهَا. خَلَدَ يَخْلُدُ خُلْداً وخُلوداً: بَقِيَ وأَقام. وَدَارُ الخُلْد: الْآخِرَةُ لبقاءِ أَهلها فِيهَا. وخَلَّده اللَّهُ وأَخْلَده تَخْلِيدًا؛ وَقَدْ أَخْلَد اللَّهُ أَهلَ دَارِ الخُلْد فِيهَا وخَلَّدهم، وأَهل الْجَنَّةِ خَالِدُونَ مُخَلَّدون آخِرَ الأَبد، وأَخلد اللَّهُ أَهل الْجَنَّةِ إِخلاداً، وَقَوْلُهُ تَعَالَى: يَحْسَبُ أَنَّ مالَهُ أَخْلَدَهُ؛ أَي يَعْمَلُ عَمَلَ مَنْ لَا يَظُنُّ مَعَ يَسَارِهِ أَنه يَمُوتُ، والخُلْد: اسْمٌ مِنْ أَسماءِ الْجَنَّةِ؛ وَفِي التَّهْذِيبِ: مِنْ أَسماءِ الْجِنَانِ؛ وخَلَد بِالْمَكَانِ يَخْلُد خُلوداً، وأَخْلَد: أَقام، وَهُوَ مِنْ ذَلِكَ؛ قَالَ زُهَيْرٌ: / لِمَن الديارُ غَشِيتَها بالغَرْقَد، ... كالوَحْيِ فِي حَجَر المسِيل المُخْلِد؟ / والمُخلِد مِنَ الرِّجَالِ: الَّذِي أَسن وَلَمْ يَشِب كأَنه مُخَلَّد لِذَلِكَ، وخَلَد يَخْلِد ويخْلُدُ خَلْداً وخُلوداً: أَبطأَ عَنْهُ الشَّيْبُ كأَنما خُلِقَ لِيَخْلُد. التَّهْذِيبُ: وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ إِذا بَقِيَ سَوَادُ رأْسه وَلِحْيَتِهِ عَلَى الْكِبَرِ: إِنه لمخلِد، وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ إِذا لَمْ تَسْقُطْ أَسنانه مِنَ الْهَرَمِ: إِنه لمخلِد، وَالْخَوَالِدُ: الأَثافي فِي مَوَاضِعِهَا، وَالْخَوَالِدُ: الْجِبَالُ وَالْحِجَارَةُ وَالصُّخُورُ لِطُولِ بَقَائِهَا بَعْدَ دُرُوسِ الأَطلال؛ وَقَالَ: / إِلَّا رَماداً هَامِدًا دَفَعَتْ، ... عَنْهُ الرياحَ، خَوالِدٌ سُحْمُ / الْجَوْهَرِيُّ: قِيلَ لأَثافي الصُّخُورِ خَوَالِدٌ لِطُولِ بَقَائِهَا بَعْدَ دُرُوسِ الأَطلال؛ وَقَوْلُهُ: / فتأْتيك حَذَّاءَ مَحْمُولَةً، ... يَفُضُّ خَوالِدُها الجَنْدلا / الْخَوَالِدُ هُنَا: الْحِجَارَةُ، وَالْمَعْنَى الْقَوَافِي. وخَلَدَ إِلى الأَرض وأَخْلَد: أَقام فِيهَا، وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَلكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَواهُ؛ أَي رَكَنَ إِليها وَسَكَنَ، وأَخْلَد إِلى الأَرض وإِلى فُلَانٍ أَي رَكَنَ إِليه وَمَالَ إِليه وَرَضِيَ بِهِ، وَيُقَالُ: خَلَدَ إِلى الأَرض، بِغَيْرِ أَلف، وَهِيَ قَلِيلَةٌ؛ الْكِسَائِيُّ: خَلَدَ وأَخْلَد وخَلَّد إِلى الأَرض وَهِيَ قَلِيلَةٌ؛ أَبُو عَمْرٍو: أَخْلَد بهِ إِخلاداً وأَعْصَمَ بِهِ إِعصاماً إِذا لَزِمَهُ. وَفِي حَدِيثِ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ، يَذُمُّ الدُّنْيَا: مَنْ دَانَ لَهَا وأَخلد إِليها / أَي رَكَنَ إِليها وَلَزِمَهَا. ابْنُ سِيدَهْ: أَخلد الرَّجُلُ بِصَاحِبِهِ لَزِمَهُ. والخِلَدة: جَمَاعَةُ الْحِلَى. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ*؛ قَالَ الزَّجَّاجِيُّ: محلَّون، وَقَالَ أَبو عُبَيْدٍ: مُسَوَّرُونَ، يَمَانِيَّةً؛ وأَنشد: / ومُخَلَّدات باللُّجَين، كأَنما ... أَعجازهن أَقاوِزُ الكُثْبان / وَقِيلَ: مقرَّطون بالخِلَدَة، وَقِيلَ: مَعْنَاهُ يَخْدِمُهُمْ وَصَفَاءُ لَا يَجُوزُ وَاحِدٌ مِنْهُمْ حَدَّ الوِصافة. وَقَالَ الْفَرَّاءُ فِي قَوْلِهِ مُخَلَّدُونَ* / يَقُولُ: إِنهم عَلَى سَنٍّ وَاحِدٍ لَا يَتَغَيَّرُونَ. أَبو عَمْرٍو: خَلَّد جَارِيَتَهُ إِذا حَلَّاهَا بالخَلَدة وَهِيَ القِرَطة[[. قوله [وهي القرطة] كذا بالأَصل، والمناسب وهي القرط بالإِفراد أو تأخيرها عن قوله وجمعها خلد انتهى.]] وَجَمْعُهَا خلَد. والخَلَد، بِالتَّحْرِيكِ: الْبَالُ وَالْقَلْبُ وَالنَّفْسُ، وَجَمْعُهُ أَخلاد؛ يُقَالُ: وَقَعَ ذَلِكَ فِي خَلَدي أَي فِي رُوعي وَقَلْبِي. أَبو زَيْدٍ: مِنْ أَسماء النَّفْسِ الرَّوْعُ والخَلَد. وَقَالَ: الْبَالُ النَّفْسُ فإِذاً التَّفْسِيرُ مُتَقَارِبٌ. والخُلْد والخَلْد: ضَرْبٌ مِنَ الفِئَرة، وَقِيلَ: الخَلد الفأْرة الْعَمْيَاءُ، وَجَمْعُهَا مَناجذ عَلَى غَيْرِ لَفْظِ الْوَاحِدِ، كَمَا أَنَّ وَاحِدَةَ الْمَخَاضِ مِنَ الإِبل: خَلِفة؛ ابْنُ الأَعرابي: مِنْ أَسماءِ الفأْر الثُّعْبة والخَلد والزَّبابة. وَقَالَ اللَّيْثُ: الخُلد ضَرْبٌ مِنَ الجُرْذان عُمْي لَمْ يُخْلَقْ لَهَا عُيُونٌ، وَاحِدُهَا خِلْد، بِكَسْرِ الْخَاءِ، وَالْجَمْعُ خِلدان؛ وَفِي التَّهْذِيبِ: وَاحِدَتُهَا خِلدة، بِكَسْرِ الْخَاءِ، وَالْجَمْعُ خِلدان، وَهَذَا غَرِيبٌ جِدًّا. وَقَدْ سمَّت خَالِدًا وخُويلِداً ومَخْلداً وخُلَيداً ويَخْلُد وخَلَّاداً وخَلْدة وخالِدة وخُلَيدة. وَالْخَالِدِيُّ: ضَرْبٌ مِنَ الْمَكَايِيلِ؛ عَنِ ابْنِ الأَعرابي؛ وأَنشد: / عليَّ إِن لَمْ تَنْهَضِي بِوِقْري، ... بأَربعين قُدِّرَتْ بِقَدْر، / بالخالِدِيِّ لَا تُضاع حَجري / والخُوَيلِدية مِنَ الإِبل: نِسْبَةٌ إِلى خُوَيْلِدٍ مَنْ بَنِي عَقِيلٍ. غَيْرُهُ: وَبَنُو خُويلِد بَطْنٌ مِنْ عَقِيلٍ. وَالْخَالِدَانِ مِنْ بَنِي أَسد: خَالِدُ بْنُ نَضْلة بْنِ الأَشتر بْنِ جَحْوان بْنِ فَقَعَسَ، وَخَالِدُ بْنُ قَيْسِ بْنِ المُضَلَّل بْنِ مَالِكِ بْنِ الأَصغر بْنِ مُنْقِذِ بْنِ طَرِيفٍ بْنِ عَمْرِو بْنِ قُعَيْنِ؛ قَالَ الأَسود بْنُ يَعْفُرَ: / وقَبْليَ مَاتَ الْخَالِدَانِ كِلَاهُمَا: ... عَميدُ بَنِي جَحْوان وَابْنُ المُضَلَّل / قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: صَوَابُ إِنشاده فَقَبْلِيَ، بِالْفَاءِ، لأَنها جَوَابُ الشَّرْطِ فِي الْبَيْتِ الَّذِي قَبْلَهُ وَهُوَ: / فإِن يكُ يَوْمِي قَدْ دَنَا، وإِخاله ... كوارِدَة يَوْمًا إِلى ظِمْءِ مَنْهَل

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 164 — https://shamela.ws/book/1687/1606

## Kitâbu'l-Ayn — خلد maddesi

> الخلد: من أسماء الجنان، والخلود: البقاء فيها، وهم فيها خالدون ومخلدون. وتفسير ولدان مخلدون* 6 مقرطون. وأخلد فلان إلى كذا أي ركن إليه ورضي به. والخلد: البال، تقول: ما يقع ذلك في خلدي. والخلد: ضرب من الجرذان عمي، لم يخلق لها عيون، واحدتها خلدة، والجميع خلدان. والخوالد: الأثافي، وتسمى الجبال والحجارة خوالد، قال: فتأتيك حذاء محمولة ... تفض خوالدها الجندلا 1 الخوالد هاهنا الحجارة ومعناها القوافي.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 231 — https://shamela.ws/book/1682/1339

## Mekâyîsü'l-Luğa — خلد maddesi

> الخاء واللام والدال أصل واحد يدل على الثبات والملازمة، فيقال: خلد: أقام، وأخلد أيضا. ومنه جنة الخلد. قال ابن أحمر: خلد الحبيب وباد حاضره ... إلا منازل كلها قفر ويقولون رجل مخلد ومخلد، إذا أبطأ عنه المشيب. وهو من الباب، لأن الشباب قد لازمه ولازم هو الشباب. ويقال أخلد إلى الأرض إذا لصق بها. قال الله تعالى: {ولكنه أخلد إلى الأرض} [الأعراف: 176] . فأما قوله تعالى: {ويطوف عليهم ولدان مخلدون} [الإنسان: 19] ، [فهو] من الخلد، وهو البقاء، أي لا يموتون. وقال آخرون: من الخلد، والخلد: جمع خلدة وهي القرط. فقوله: مخلدون أي مقرطون مشنفون. قال: ومخلدات باللجين كأنما ... أعجازهن أقاوز الكثبان وهذا قياس صحيح، لأن الخلدة ملازمة للأذن. والخلد: البال، وسمي بذلك لأنه مستقر [في] القلب ثابت.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 207 — https://shamela.ws/book/21710/767

## Müfredât — خلد maddesi

> الخلود: هو تبري الشيء من اعتراض الفساد، وبقاؤه على الحالة التي هو عليها، وكل ما يتباطأ عنه التغيير والفساد تصفه العرب بالخلود، كقولهم للأثافي: خوالد، وذلك لطول مكثها لا لدوام بقائها. يقال: خلد يخلد خلودا 4 ، قال تعالى: لعلكم تخلدون [الشعراء/ 129] ، والخلد: اسم للجزء الذي يبقى من الإنسان على حالته، فلا يستحيل ما دام الإنسان حيا استحالة سائر أجزائه 1 ، وأصل المخلد: الذي يبقى مدة طويلة ومنه قيل: رجل مخلد لمن أبطأ عنه الشيب، ودابة مخلدة: هي التي تبقى ثناياها حتى تخرج رباعيتها، ثم استعير للمبقي دائما. والخلود في الجنة: بقاء الأشياء على الحالة التي عليها من غير اعتراض الفساد عليها، قال تعالى: أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون [البقرة/ 82] ، أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون [البقرة/ 39] ، ومن يقتل مؤمنا متعمدا فجزاؤه جهنم خالدا فيها [النساء/ 93] ، وقوله تعالى: يطوف عليهم ولدان مخلدون [الواقعة/ 17] ، قيل: مبقون بحالتهم لا يعتريهم استحالة، وقيل: مقرطون بخلدة، والخلدة: ضرب من القرطة 2 ، وإخلاد الشيء: جعله مبقى، والحكم عليه بكونه مبقى، وعلى هذا قوله سبحانه: ولكنه أخلد إلى الأرض [الأعراف/ 176] ، أي: ركن إليها ظانا أنه يخلد فيها.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 291 — https://shamela.ws/book/23636/273

## Türevler

- خَـٰلِدِينَ (halidine) — ebedi kalacaklardır: 42 kez
- خَـٰلِدُونَ (halidune) — sürekli kalacaklardır: 24 kez
- ٱلْخُلْدِ (l-huldi) — ebedi: 4 kez
- خَـٰلِدًۭا (haliden) — sürekli kalacağı: 3 kez
- مُّخَلَّدُونَ (muhalledune) — ebedi yaşamağa erdirilmiş: 2 kez
- أَخْلَدَ (ehlede) — saplandı: 1 kez
- أَخْلَدَهُۥ (ehledehu) — onu ebedi yaşatacağını: 1 kez
- ٱلْخُلْدَ ۖ (l-hulde) — ebedi yaşam: 1 kez
- ٱلْخُلْدِ ۖ (l-huldi) — sürekli kalma: 1 kez
- ٱلْخَـٰلِدُونَ (l-halidune) — ebedi (mi kalacaklar?): 1 kez
- ٱلْخَـٰلِدِينَ (l-halidine) — ebedi kalıcılar-: 1 kez
- ٱلْخُلُودِ (l-huludi) — süreklilik: 1 kez
- تَخْلُدُونَ (tehludune) — ebedi yaşarsınız diye: 1 kez
- خَـٰلِدٌۭ (halidun) — ebedi kalan: 1 kez
- خَـٰلِدَيْنِ (halideyni) — ebedi olarak: 1 kez
- خَـٰلِدِينَ ۚ (halidine) — ve sürekli kalırlar: 1 kez
- وَيَخْلُدْ (ve yehlud) — ve kalır: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 20 / 87)

- **Bakara 2:25** — Îmân edip, sâlihâtı[1] yapanları; içlerinde ırmaklar akan cennetler[2] ile müjdele. Onlara ne zaman yiyecek bir şey sunulsa: "Bu daha önce rızıklandığımız şeydir." derler. Oysa bu onlara benzer olarak verilmiştir. Onlar[3] için arındırılmış eşler vardır. Ve onlar, orada kalıcıdırlar.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/25-ayet.md
- **Bakara 2:39** — Âyetlerimizi küfredip yalanlayanlar, Cehennemliktirler. Ve onlar, orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/39-ayet.md
- **Bakara 2:81** — Hayır! Kim bir kötülük yapar da yanlışları kendisini kuşatırsa, onlar ateş ehlidir ve onlar, orada kalıcıdırlar.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/81-ayet.md
- **Bakara 2:82** — Îmân edip, sâlihâtı yapanlar[1] Cennet ehlidirler. Ve onlar orada kalıcıdırlar.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/82-ayet.md
- **Bakara 2:162** — Onlar, bu halde sürekli kalacaklardır. Onlardan ne azâp hafifletilecek ve ne de onların yüzlerine bakılacaktır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/162-ayet.md
- **Bakara 2:217** — Sana, Harâm ayını[1] ve onda savaşmanın durumunu soruyorlar. De ki: "O ayda savaşmak, büyük (günahtır.)" Ancak, Allah'ın yolundan alıkoymak, onu ve Mescid-i Harâm'ı küfretmek onun halkını oradan çıkarmak, Allah katında daha büyük (günahtır.) Zira fitne,[2] öldürmekten daha kötüdür. Onlar, eğer güç yetirebilseler, sizi dininizden döndürünceye kadar, sizinle savaşmaktan vazgeçmezler. Sizden kim, dininden döner ve Kâfir olarak ölürse işte onların Dünya'da da Âhiret'te de yaptıkları boşa gitmiş olur. İşte onlar, ateşin ehlidir. Ve orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/217-ayet.md
- **Bakara 2:257** — Allah, Îmân Edenlerin velisidir.[1] Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Küfredenlerin velileri ise tâğûtlardır;[2] onları aydınlıktan çıkarıp karanlıklara sokar. İşte onlar ateş ehlidir ve orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/257-ayet.md
- **Bakara 2:275** — Ribâ[1] yiyenler, ancak şeytânın dokunuşuyla çarptığı kimselerin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların, "Alışveriş de ribâ gibidir." demelerindendir. Oysa Allah, alışverişi helâl, ribâyı harâm kılmıştır. Kim Rabb'inden gelen öğüde uyarak, ribâdan vazgeçerse, geçmişte aldığı onundur. Onun kararı Allah'a kalmıştır. Kim tekrar ribâya dönerse, işte onlar ateş ehlidirler ve orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/275-ayet.md
- **Ali İmran 3:15** — De ki: "Size bundan daha hayırlısını haber vereyim mi? Takvâ[1] sahipleri için, Rabb'lerinin katında, içinde sürekli kalacakları, içinden nehirlerin aktığı Cennetler, arındırılmış eşler ve Allah'ın rızası vardır." Kuşkusuz, Allah, kullarını Hakkıyla Gören'dir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/15-ayet.md
- **Ali İmran 3:88** — Onlar, bu halde sürekli kalacaklardır. Onlardan ne azâp hafifletilecek ve ne de onların yüzlerine bakılacaktır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/88-ayet.md
- **Ali İmran 3:107** — Yüzleri ağaranlara gelince, onlar Allah'ın rahmetinin içindedirler ve orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/107-ayet.md
- **Ali İmran 3:116** — Kuşkusuz Kâfirlerin ne malları ne de evlatları Allah'ın yanında bir yarar sağlamayacaktır. İşte onlar, ateş ehlidir. Onlar, orada sürekli kalacaklardır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/116-ayet.md
- **Ali İmran 3:136** — İşte onların yaptıklarının karşılığı, Rabb'lerinin bağışlaması ve içinden ırmaklar akan ve içinde sürekli kalacakları Cennetlerdir. Böyle yapanlara verilen karşılık, ne güzeldir.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/136-ayet.md
- **Ali İmran 3:198** — Fakat Rabb'lerine karşı gelmekten sakınan kimseler için, içinden ırmaklar akan Cennetler vardır. Onlar, orada sürekli kalıcıdırlar. Bu, Allah katından bir konaklamadır. İyi kimseler için, Allah katında olan daha hayırlıdır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/198-ayet.md
- **Nisa 4:13** — İşte bunlar, Allah'ın yasalarıdır. Kim Allah'a ve Resûl'üne itaat ederse[1], onu içinden ırmaklar akan Cennetlere koyacak, orada sürekli olarak kalacaktır. İşte büyük başarı budur.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/13-ayet.md
- **Nisa 4:14** — Kim de Allah'a ve Resûl'üne karşı asilik edip Onun yasalarını çiğnerse, sürekli kalmak üzere ateşe konacaktır. Ve onun için alçaltıcı bir azâp vardır.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/14-ayet.md
- **Nisa 4:57** — Îmân edip sâlihâtı[1] yapanları da altlarından ırmaklar akan Cennetlere koyacağız. Onlar, orada kesintisiz olarak sürekli kalıcıdırlar. Orada, kendileri için arındırılmış eşler vardır. Ve onları serin bir gölgeye yerleştireceğiz.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/57-ayet.md
- **Nisa 4:93** — Kim, bir Mü'min'i isteyerek öldürürse, onun karşılığı, içinde sürekli kalmak üzere Cehennem'dir. Allah ona gazâp etmiş, lânetlemiş ve büyük bir azâp hazırlamıştır.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/93-ayet.md
- **Nisa 4:122** — Îmân edip, sâlihâtı[1] yapanları, içinde kesintisiz ve ebedi olarak kalacakları, altlarından ırmaklar akan Cennetlere koyacağız. Allah'ın verdiği söz hakîkattir. Allah'tan daha doğru sözlü kim olabilir?  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/122-ayet.md
- **Nisa 4:169** — Ancak Cehennem yolundan başka. Orada, kesintisiz ve ebedi olarak kalıcıdırlar. Bu, Allah için çok kolaydır.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/169-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt
