# يمم (ymm) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/ymm
- **Kuran'da:** 10 ayette, toplam 11 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Bir şeye yönelip onu kastetmek temel anlamdır; teyemmüm buradan gelir. Aynı harflerle 'yemm' derin deniz ya da büyük ırmak demektir.

## Lisânü'l-Arab — يمم maddesi

> يمم: الليث: اليَمُّ البحرُ الذي لا يُدْرَكُ قَعْرُه ولا شَطَّاه، / ويقال: اليَمُّ لُجَّتُه. وقال الزجاج: اليَمُّ البحرُ، وكذلك هو في الكتاب، / الأَول لا يُثَنَّى ولا يُكَسَّر ولا يُجْمَع جمعَ السلامة، وزَعَم / بعضُهم أَنها لغة سُرْيانية فعرّبته العرب، وأَصله يَمَّا، ويَقَع اسمُ / اليَمّ على ما كان ماؤه مِلْحاً زُعاقاً، وعلى النهر الكبير العَذْب / الماء، وأُمِرَتْ أُمُّ موسى حينَ وَلَدَتْه وخافتْ / عليه فِرْعَوْنَ أَن تجعلَه في تابوت ثم تَقْذِفَه في اليَمِّ، وهو / نَهَرُ النيل بمصر، حماها الله تعالى، وماؤه عَذْبٌ. قال الله عز وجل: / فلْيُلْقِهِ اليَمُّ بالساحل؛ فَجَعل له ساحِلاً، وهذا كله دليلٌ على بطلان / قول الليث إِنه البحر الذي لا يُدْرَكُ قَعْرُه ولا شَطَّاه. وفي الحديث: / ما الدنيا في الآخرة إِلا مِثْلُ ما يَجْعَلُ / أَحدُكم إِصْبَعه في اليَمِّ فلْيَنْظُرْ بِمَ تَرْجِعُ؛ اليَمُّ: / البحرُ. ويُمَّ الرجلُ، فهو مَيْمومٌ إِذا طُرِح في البحر، وفي المحكم: إِذا / غَرِقَ في اليَمِّ. ويُمَّ الساحلُ يَمّاً: غَطَّاه اليَمُّ وطَما عليه / فغلَب عليه. ابن بري: واليَمُّ الحيَّةُ. / واليَمامُ: طائرٌ، قيل: هو أَعمُّ من الحَمام، وقيل: هو ضربٌ منه، وقيل: / اليَمامُ الذي يَسْتَفْرِخُ، والحَمامُ / هو البرِّي لا يأْلفُ البيوت. وقيل: اليَمامُ البري من الحَمام الذي لا / طَوْقَ له. والحَمامُ: كلُّ مُطَوَّقٍ كالقُمْريّ والدُّبْسي / والفاخِتَةِ؛ ولما فسر ابن دريد قوله: / صُبَّة كاليَمامِ تَهْوي سِراعاً، / وعَدِيٌّ كمثْلِ سَيرِ الطريقِ / قال: اليمامُ طائرٌ، فلا أَدري أَعَنى هذا النوعَ من الطير أَمْ نوعاً / آخر. الجوهري: اليمامُ الحَمامُ الوَحْشيّ، الواحدة يَمامةٌ؛ قال / الكسائي: هي التي تأْلفُ البيوت. واليامومُ: فرخُ الحمامةِ كأَنه من اليمامةِ، / وقيل: فرخُ النعامة. وأَما التَّيَمُّمُ الذي هو التَّوَخِّي، فالياء فيه / بدلٌ من الهمزة، وقد تقدم. الجوهري: اليمامةُ اسمُ / جارية زَرْقاء كانت تُبْصِرُ الراكب من مسيرةِ ثلاثة أَيام، يقال: / أَبْصَرُ من زَرْقاء اليمامةِ. واليمامةُ: القَرْيَةُ التي قصَبتُها حَجْرٌ / كان اسمُها فيما خلا جَوّاً، وفي الصحاح: كان اسمُها الجَوَّ فسُمِّيت باسم / هذه الجارية لكثرة ما أُضيفَ إِليها، وقيل: جوُّ اليمامة، والنِّسْبةُ / إِلى اليمامةِ يَماميٌّ. وفي الحديث ذكر اليمامةِ، وهي الصُّقْعُ المعروف / شرْقيَّ الحِجاز، ومدينتُها العُظْمى حَجْرُ اليمامة، قال: وإِنما سُمِّي / اليمامةَ باسم امرأَة كانت فيه تسْكُنه اسمها يَمامة صُلِبَت على بابه. / وقولُ العرب: اجتَمعت اليمامةُ، أَصله اجتمعَ أَهلُ اليمامةِ ثم حُذف / المضاف فأُنِّث الفعلُ فصار اجتمَعت اليمامةُ، ثم أُعيد المحذوف فأُقرَّ / التأْنيث الذي هو الفرع بذاته، فقيل: اجتمعت أَهلُ اليمامةِ. وقالوا: هو / يَمامَتي ويَمامي كأَمامي. ابن بري: ويَمامةُ كلِّ / شيء قَطَنُه، يقال: الْحَقْ بيَمامَتِك؛ قال الشاعر: / فقُلْ جابَتي لَبَّيْكَ واسْمَعْ يَمامتي، / وأَلْيِنْ فِراشي، إِنْ كَبِرْتُ، ومَطعَمي /

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 12, s. 647 — https://shamela.ws/book/1687/6560

## Mekâyîsü'l-Luğa — يمم maddesi

> الياء والميم: كلمة تدل على قصد الشيء وتعمده وقصده. ومنه قوله تعالى: {فتيمموا صعيدا طيبا} [النساء: 43] . قال الخليل: يقال تيممت فلانا بسهمي ورمحي، إذا قصدته دون من سواه. وأنشد: يممته الرمح شزرا ثم قلت له ... هذي البسالة لا لعب الزحاليق قال الخليل: ومن قال في هذا البيت أممته فقد أخطأ، لأنه قال " شزرا ". ولا يكون الشزر إلا من ناحية، وهو لم يقصد به أمامه فيقول أممته. وحكى الشيباني: رجل ميمم، إذا كان يظفر بكل ما طلب. وأنشد: إنا وجدنا أعصر بن سعد ... ميمم البيت رفيع الجد وهذا كأنه يقصد بالخير. فأما البحر فليس من هذا القياس. وحكى الخليل: يم الرجل فهو ميموم، إذا وقع في اليم فغرق. واليمام طائر، يقال: إنه الطير الذي يستفرخ في البيوت.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 152 — https://shamela.ws/book/21710/2685

## Müfredât — يمم maddesi

> اليم: البحر. قال تعالى: فألقيه في اليم [القصص/ 7] ويممت كذا، وتيممته: قصدته، قال تعالى: فتيمموا صعيدا طيبا [النساء/ 43] وتيممته برمحي: قصدته دون غيره. واليمام: طير أصغر من الورشان، ويمامة: اسم امرأة، وبها سميت مدينة اليمامة.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 893 — https://shamela.ws/book/23636/875

## Türevler

- ٱلْيَمِّ (l-yemmi) — denize: 6 kez
- فَتَيَمَّمُوا۟ (feteyemmemu) — teyemmüm edin: 2 kez
- ٱلْيَمُّ (l-yemmu) — su: 1 kez
- ٱلْيَمِّ ۖ (l-yemmi) — suya: 1 kez
- تَيَمَّمُوا۟ (teyemmemu) — kalkışmayın: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 10 / 11)

- **Bakara 2:267** — Ey Îmân Edenler! Kazandığınız şeylerin temiz ve iyi olanlarından ve sizin için yerden çıkardıklarımızdan infak edin.[1] Gözünüz kapalı kendinize almayacağınız kötü şeyleri infak etmeyin[2]. Bilin ki: Allah, Hiçbir Şeye Muhtaç Olmayan'dır, Övgüye Değer Yegâne Varlık'tır.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/267-ayet.md
- **Nisa 4:43** — Ey Îmân Edenler! Sarhoşken ne dediğinizi bilinceye kadar; cünupken -yolculukta olmanız hariç- yıkanıncaya kadar salâta[1] yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolcuyken sizden biriniz tuvaletten geldiyse veya kadınlarınızla ilişkiye girdiyseniz; o anda su bulamadıysanız, temiz kumla teyemmüm edin; onunla ellerinizi ve yüzlerinizi mesh edin. Kuşkusuz Allah, Çok Affedici'dir ve Çok Bağışlayıcı'dır.  
  https://akilkuran.com/nisa-suresi/43-ayet.md
- **Maide 5:6** — Ey Îmân Edenler! Salâta[1] duracağınız zaman, yüzlerinizi ve ellerinizi -dirseklerinizle beraber- yıkayın. Başlarınızı ve -aşık kemiklerinizle beraber- ayaklarınızı mesh edin.[2] Eğer cünüpseniz; tam olarak temizlenin.[3] Eğer hasta veya yolcukta iseniz veya tuvaletten[4] gelmişseniz veya kadınlarınızla ilişkiye girdiyseniz ve o anda su bulamadıysanız, temiz kumla[5] teyemmüm edin; onunla ellerinizi ve yüzlerinizi mesh edin. Allah size herhangi bir zorluk dilemiyor. Ancak sizi tertemiz etmek ve üzerinize nimetini tamamlamak istiyor. Umulur ki şükredersiniz.  
  https://akilkuran.com/maide-suresi/6-ayet.md
- **Araf 7:136** — Bu yüzden, Biz de onlara hak ettikleri cezayı verdik, onları denizde boğduk. Çünkü onlar âyetlerimizi yalanladılar. Onları umursamaz olmuşlardı.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/136-ayet.md
- **Taha 20:39** — "Onu sandığa koy da suya[1] bırak. Su da onu kıyıya bıraksın. Benim ve onun düşmanı, onu alsın." Ve "korumam altında yetiştirilmen için seni sevimli biri yaptım."  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/39-ayet.md
- **Taha 20:78** — Firavun hemen ordusu ile onların ardına düştü. Derken sudan üzerlerine kapanan kapandı.  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/78-ayet.md
- **Taha 20:97** — Mûsâ: "Çek git karşımdan! Artık sen, hayatın boyunca toplumdan dışlanacaksın. Ayrıca senin için, asla kurtulamayacağın bir buluşma günü var. Bir de kendini adadığın ilâhına bak! Onu kesinlikle yakacağız. Sonra da savurup suya saçacağız." dedi.  
  https://akilkuran.com/taha-suresi/97-ayet.md
- **Kasas 28:7** — Mûsâ'nın annesine vahyettik: "Onu emzir! Eğer onun için korkarsan, onu suya[1] bırak. Ve korkma, üzülme. Biz, onu sana döndüreceğiz. Ve onu resûllerden yapacağız."  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/7-ayet.md
- **Kasas 28:40** — Sonra onu ve askerlerini yakalayıp suya gömdük. Bak bakalım, zâlimlerin sonunun nasıl olduğuna!  
  https://akilkuran.com/kasas-suresi/40-ayet.md
- **Zariyat 51:40** — Sonra onu ve ordularını yakaladık ve denize attık. Kendi kendini kınıyordu.  
  https://akilkuran.com/zariyat-suresi/40-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt
