# زرع (zrE) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/zrE
- **Kuran'da:** 12 ayette, toplam 14 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Temel anlamı bir şeyi büyütüp geliştirmektir; ekin, tohumun yere atılıp bitirilmesinden doğar. İnsan tohumu eker, bitirip olgunluğa erdiren ise Allah'tır.

## Lisânü'l-Arab — زرع maddesi

> زرع: زَرَعَ الحَبَّ يَزْرَعُه زَرْعاً وزِراعةً: بَذَره، وَالِاسْمُ الزَّرْعُ وَقَدْ غَلَبَ عَلَى البُرّ والشَّعِير، وَجَمْعُهُ زُرُوع، وَقِيلَ: الزَّرْعُ نَبَاتُ كُلِّ شَيْءٍ يُحْرَثُ، وَقِيلَ: الزرْع طَرْحُ البَذْر؛ وَقَوْلُهُ: / إِنْ يأْبُروا زَرْعاً لِغَيْرِهم، ... والأَمْرُ تَحْقِرُه وَقَدْ يَنْمِي / قَالَ ثَعْلَبٌ: الْمَعْنَى أَنهم قَدْ حَالَفُوا أَعداءهم لِيَسْتَعِينُوا بِهِمْ عَلَى قَوْمٍ آخَرِينَ؛ وَاسْتَعَارَ عَلِيٍّ، رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ، ذَلِكَ للحِكمة أَو للحُجة وَذَكَرَ الْعُلَمَاءُ الأَتقياء: بِهِمْ يَحْفَظُ اللَّهُ حُجَجَه حَتَّى يُودِعُوها نُظَراءَهم ويَزْرَعُوها فِي قُلُوبِ أَشباههم. والزَّرِّيعةُ: مَا بُذِرَ، وَقِيلَ: الزِّرِّيعُ مَا يَنْبُتُ فِي الأَرض المُسْتَحيلةِ مِمَّا يَتناثر فِيهَا أَيامَ الحَصاد مِنَ الحَبّ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: والزَّرِيعةُ، بِتَخْفِيفِ الرَّاءِ، الْحَبُّ الَّذِي يُزْرَع وَلَا تَقُلْ زَرِّيعة، بِالتَّشْدِيدِ، فإِنه خطأٌ. وَاللَّهُ يَزْرَعُ الزرعَ: يُنَمِّيه حَتَّى يَبْلُغَ غَايَتَهُ، عَلَى الْمَثَلِ. والزرعُ: الإِنباتُ، يُقَالُ: زَرَعه اللَّهُ أَي أَنبته. وَفِي التَّنْزِيلِ: أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ؛ أَي أَنتم تُنَمُّونه أَم نَحْنُ المُنَمُّون لَهُ. وَتَقُولُ لِلصَّبِيِّ: زَرَعه اللَّهُ أَي جَبَره اللَّهُ وأَنبته. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: الزُّرّاعُ مُحَمَّدٍ، ﷺ، وأَصحابه الدُّعاةُ إِلى الإِسلام، رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ. وأَزْرَعَ الزرْعُ: نَبَتَ وَرَقُهُ؛ قَالَ رُؤْبَةُ: / أَو حَصْد حَصْدٍ بعدَ زَرْعٍ أَزْرَعا / وَقَالَ أَبو حَنِيفَةَ: مَا عَلَى الأَرض زُرْعةٌ وَاحِدَةٌ وَلَا زَرْعة وَلَا زِرْعة أَي مَوْضِعٌ يُزْرَعُ فِيهِ. والزَّرّاعُ: مُعالِجُ الزرعِ، وحِرْفته الزِّراعةُ. وَجَاءَ فِي الْحَدِيثِ: / الزَّرَّاعةُ، بِفَتْحِ الزَّايِ وَتَشْدِيدِ الرَّاءِ، قِيلَ هِيَ الأَرض الَّتِي تُزْرَعُ. والمُزْدَرِعُ: الَّذِي يَزْدَرِعُ زَرْعاً يَتَخَصَّصُ بِهِ لِنَفْسِهِ. وازْدَرَعَ القومُ: اتَّخَذُوا زَرْعاً لأَنفسهم خُصُوصًا أَو احْتَرَثُوا، وَهُوَ افْتَعَلَ إِلا أَنّ التَّاءَ لِمَا لانَ مخْرجها وَلَمْ تُوَافِقِ الزَّايَ لِشِدَّتِهَا أَبدلوا مِنْهَا دَالًا لأَن الدَّالَ وَالزَّايَ مَجْهُورَتَانِ وَالتَّاءَ مَهْمُوسَةٌ. والمُزارَعةُ: مَعْرُوفَةٌ. والمَزْرَعةُ والمَزْرُعةُ والزّرّاعةُ والمُزْدَرَعُ: مَوْضِعُ الزَّرْعِ؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / واطْلُبْ لنَا منْهُمُ نَخْلًا ومُزْدَرَعاً، ... كَمَا لِجِيراننا نَخْلٌ ومُزْدَرَعُ / مُفْتَعَلٌ مِنَ الزَّرْعِ؛ وَقَالَ جَرِيرٌ: / لَقَلَّ غناءٌ عنكَ فِي حَرْبِ جَعْفَرٍ، ... تُغَنِّيكَ زَرّاعاتُها وقُصُورُها / أَي قَصِيدتك الَّتِي تَقُولُ فِيهَا زَرّاعاتها وَقُصُورُهَا. والزَّرِيعةُ: الأَرضُ المزروعةُ، ومَنِيُّ الرَّجُلِ زَرْعُه؛ وزَرْعُ الرَّجُلِ ولَدُه. والزَّرّاعُ: النمَّام الَّذِي يَزْرَعُ الأَحْقادَ فِي قُلُوبِ الأَحِبَّاء. والمَزْرُوعانِ مِنْ بَنِي كَعْبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زَيْدِ مَناةَ بْنِ تَمِيمٍ: كعبُ بنُ سَعْدٍ ومالكُ بْنُ كَعْبِ بْنِ سَعْدِ. وزَرْعٌ: اسْمٌ. وَفِي الْحَدِيثِ: / كنتُ لكِ كأَبي زَرْع لأُمّ زَرْعٍ. / وزُرْعةُ وزُرَيْعٌ وزَرْعانُ: أَسماء. وزارعٌ وَابْنُ زارعٍ، جَمِيعًا: الكلبُ؛ أَنشد ابْنُ الأَعرابي: / وزارعٌ مِنْ بَعْدِه حتى عَدَلْ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 8, s. 141 — https://shamela.ws/book/1687/3989

## Kitâbu'l-Ayn — زرع maddesi

> زرعة من أسماء الرجال، وكذلك زريع. والزرع: نبات البر والشعير. الناس يحرثونه والله يزرعه، أي: ينميه حتى يبلغ غايته وتمامه. ويقال للصبي: زرعه الله أي: بلغه تمام شبابه. والمزدرع: الذي يزرع، أو يأمر بحرث زرع لنفسه خصوصا. دخلته الدال بدل تاء مفتعل، كما يقال: اجدمعوا واجتمعوا. قال شجاع: المزدرع: الأرض التي يزرع فيها. قال 2 : فاطلب لنا منهم نخلا ومزدرعا ... كما لجيراننا نخل ومزدرع والمزارع: الزارع. والمزارع الذي يزرع أرضه.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 1, s. 353 — https://shamela.ws/book/1682/343

## Mekâyîsü'l-Luğa — زرع maddesi

> الزاء والراء والعين أصل يدل على تنمية الشيء. فالزرع معروف، ومكانه المزدرع. وقال الخليل: أصل الزرع التنمية. وكان بعضهم يقول: الزرع طرح البذر في الأرض. والزرع اسم لما نبت. والأصل في ذلك كله واحد. وزارع: كلب.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 50 — https://shamela.ws/book/21710/1120

## Müfredât — زرع maddesi

> الزرع: الإنبات، وحقيقة ذلك تكون بالأمور الإلهية دون البشرية. قال: أأنتم تزرعونه أم نحن الزارعون [الواقعة/ 64] ، فنسب الحرث إليهم، ونفى عنهم الزرع ونسبه إلى نفسه، وإذا نسب إلى العبد فلكونه فاعلا للأسباب التي هي سبب الزرع، كما تقول أنبت كذا: أذا كنت من أسباب نباته، والزرع في الأصل مصدر، وعبر به عن المزروع نحو قوله: فنخرج به زرعا [السجدة/ 27] ، وقال: وزروع ومقام كريم [الدخان/ 26] ، ويقال: زرع الله ولدك، تشبيها، كما تقول: أنبته الله، والمزرع: الزراع، وازدرع النبات: صار ذا زرع.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 379 — https://shamela.ws/book/23636/361

## Türevler

- زَرْعًۭا (zer'an) — ekin: 3 kez
- وَزُرُوعٍۢ (ve zuruin) — ve ekinler arasında: 2 kez
- ٱلزُّرَّاعَ (z-zurraa) — ekincilerin: 1 kez
- ٱلزَّرْعَ (z-zer'a) — ekinler: 1 kez
- ٱلزَّٰرِعُونَ (z-zariune) — bitirenler: 1 kez
- تَزْرَعُونَ (tezraune) — siz (ürünü) ekin: 1 kez
- تَزْرَعُونَهُۥٓ (tezraunehu) — onu bitiyorsunuz: 1 kez
- زَرْعٍ (zer'in) — ekin: 1 kez
- كَزَرْعٍ (kezer'in) — bir ekin gibidir: 1 kez
- وَٱلزَّرْعَ (ve zzer'a) — ve ekin(ler)i: 1 kez
- وَزَرْعٌۭ (ve zer'un) — ve ekinler: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 12 / 14)

- **Enam 6:141** — Asmalı ve asmasız bahçeleri, çeşit çeşit hurmaları; zirai ürünleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytin ve narları yetiştiren Odur. Her biri meyve verdiği zaman, meyvesinden yiyin. Hasat zamanı da onun hakkını[1] verin. İsraf[2] etmeyin, kuşkusuz O, israf edenleri sevmez.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/141-ayet.md
- **Yusuf 12:47** — Dedi ki: "Yedi yıl bildik şekilde ekip biçin. Ancak biçtiğinizden, yiyeceğiniz kadarını ayırdıktan sonra kalanı biriktirin."  
  https://akilkuran.com/yusuf-suresi/47-ayet.md
- **Rad 13:4** — Yeryüzünde aynı su ile sulanan ve birbirine bitişik toprak parçalarında, üzümlerden bahçeler, ekinler, çatallı çatalsız hurma ağaçları vardır. Ve Biz, onları yenmesinde farklı farklı kılıyoruz. Aklını kullanan bir toplum için bunda âyetler[1] vardır.  
  https://akilkuran.com/rad-suresi/4-ayet.md
- **İbrahim 14:37** — "Rabb'imiz! Gerçekten ben, neslimden bir kısmını sahipsiz, ekine elverişli olmayan vadiye; Beyt-i Harâm'ın[1] yanına yerleştirdim; Rabb'imiz! Salâtı ikâme etsinler[2]. İnsanlardan bir kısmının gönlünü onlara yönelt. Ve onları kimi ürünlerle rızıklandır. Umulur ki onlar şükrederler."  
  https://akilkuran.com/ibrahim-suresi/37-ayet.md
- **Nahl 16:11** — O su ile sizin için ekinler, zeytinler, hurmalar, üzümler ve her türlü meyveden bitiriyor. Kuşkusuz, düşünen bir halk için elbette bir âyet[1] vardır.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/11-ayet.md
- **Kehf 18:32** — Onlara iki adamın durumunu örnek ver. Bunlardan birine her türlü üzümden iki bahçe yaptık. Ve bu iki bahçenin çevresini hurmalıklarla donattık. Aralarında da ekinlikler bitirdik.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/32-ayet.md
- **Şuara 26:148** — "Ekinliklerde ve salkımlı hurmalıklarda."  
  https://akilkuran.com/suara-suresi/148-ayet.md
- **Secde 32:27** — Çorak araziye suyu sevk edip, onunla hayvanlarının ve kendilerinin yedikleri bitkileri çıkardığımızı görmüyorlar mı? Bundan ibret almaları gerekmez mi?  
  https://akilkuran.com/secde-suresi/27-ayet.md
- **Zümer 39:21** — Allah'ın, gökten su indirdiğini ve onu su kaynakları şeklinde yeryüzünde akıttığını, sonra onunla rengârenk ekinler çıkardığını, daha sonra onların sararıp kuruduklarını; kuru bir çöpe döndüğünü görmedin mi? Kuşkusuz bunda sağlıklı düşünen akıl sahipleri için bir öğüt vardır.  
  https://akilkuran.com/zumer-suresi/21-ayet.md
- **Duhan 44:26** — Ve ekinler, itibarlı makamlar.  
  https://akilkuran.com/duhan-suresi/26-ayet.md
- **Fetih 48:29** — Muhammed, Allah'ın Resûl'üdür. Onunla beraber olanlar, Kâfirlere karşı sert, birbirlerine çok merhametlidirler. Onları[1]; rukû ederken,[2] secde ederken[3] ve Allah'tan bağışlanma ve hoşnutluk isterlerken görürsün. Onların belirtileri, yüzlerindeki secde izleridir. İşte bunlar, onların Tevrât'taki örnekleridir. İncil'deki örnekleri de filizini yarıp çıkaran, sonra onu güçlendirerek kalınlaşıp, gövdesi üzerinde yükselen ekin gibidir. Bu, ekincilerin hoşuna gider.[4] Allah, Kâfirlere onlarla üzüntü vermektedir. Allah, îmân edip sâlihâtı[5] yapan kimselere bağışlanma ve büyük bir ödül sözü vermiştir.  
  https://akilkuran.com/fetih-suresi/29-ayet.md
- **Vakıa 56:64** — Onu siz mi yetiştiriyorsunuz, yoksa Biz mi?  
  https://akilkuran.com/vakia-suresi/64-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt
