# زين (zyn) kökü

- **Sayfa:** https://akilkuran.com/zyn
- **Kuran'da:** 43 ayette, toplam 46 kez geçer
- **Klasik sözlükler:** Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât

## Anlam

Temel anlamı bir şeyin güzelliği ve güzelleştirilmesidir; zeyn, çirkinliğin (şeyn) karşıtıdır. Süs üçe ayrılır: nefse, bedene ve dışa ait olanlar.

## Lisânü'l-Arab — زين maddesi

> زين: الزَّيْنُ: خلافُ الشَّيْن، وَجَمْعُهُ أَزْيانٌ؛ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ ثَوْرٍ: / تَصِيدُ الجَلِيسَ بأَزْيَانِها ... ودَلٍّ أَجابتْ عَلَيْهِ الرُّقَى / زَانَهُ زَيْناً وأَزَانه وأَزْيَنَه، عَلَى الأَصل، وتَزَيَّنَ هُوَ وازْدانَ بِمَعْنًى، وَهُوَ افْتَعَلَ مِنَ الزِّينةِ إلَّا أَن التَّاءَ لمَّا لانَ مَخْرَجُهَا وَلَمْ تُوَافِقِ الزَّايَ لِشِدَّتِهَا، أَبدلوا مِنْهَا دَالًا، فَهُوَ مُزْدانٌ، وَإِنْ أَدغمت قُلْتَ مُزّان، وَتَصْغِيرُ مُزْدان مُزَيَّنٌ، مِثْلُ مُخَيَّر تَصْغِيرُ مُختار، ومُزَيِّين إِنْ عَوَّضْتَ كَمَا تَقُولُ فِي الْجَمْعِ مَزَاينُ ومَزَايِين، وَفِي حَدِيثِ خُزَيمة: مَا مَنَعَنِي أَن لَا أَكون مُزْداناً بِإِعْلَانِكَ / أَي مُتَزَيِّناً بِإِعْلَانِ أَمرك، وَهُوَ مُفْتَعَلٌ مِنَ الزِّينَةِ، فأَبدل التَّاءُ دَالًا لأَجل الزَّايِ. قَالَ الأَزهري: سَمِعْتُ صَبِيًّا مِنْ بَنِي عُقَيلٍ يَقُولُ لِآخَرَ: وَجْهِي زَيْنٌ وَوَجْهُكَ شَيْنٌ؛ أَراد أَنه صَبِيحُ الْوَجْهِ وأَن الْآخَرَ قَبِيحُهُ، قَالَ: وَالتَّقْدِيرُ وَجْهِي ذُو زَيْنٍ وَوَجْهُكَ ذُو شَيْنٍ، فَنَعَتَهُمَا بِالْمَصْدَرِ كَمَا يُقَالُ رَجُلٌ صَوْمٌ وعَدْل أَي ذُو عَدْلٍ. وَيُقَالُ: زَانَهُ الحُسْنُ يَزِينه زَيْناً. قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ حَبِيبٍ: قالت أَعرابية لابن الأَعرابي إنك تَزُونُنا إذا طلعت كأَنك هلال في غَيْرِ سِمَانٍ، قَالَ: تَزُونُنا وتَزِينُنا واحدٌ، وزانَه وزَيَّنَه بِمَعْنًى؛ وَقَالَ الْمَجْنُونُ: / فَيَا رَبِّ، إِذْ صَيَّرْتَ ليلَى لِيَ الهَوَى، ... فزِنِّي لِعَيْنَيْها كَمَا زِنْتَها لِيَا / وَفِي حَدِيثِ شُرَيح: أَنه كَانَ يُجِيزُ مِنَ الزِّينة ويَرُدُّ مِنَ الْكَذِبِ؛ يُرِيدُ تَزْيين السِّلْعَةِ لِلْبَيْعِ مِنْ غَيْرِ تَدْلِيسٍ وَلَا كَذِبَ فِي نِسْبَتِهَا أَو فِي صِفَتِهَا. وَرَجُلٌ مُزَيَّن أَي مُقَذَّذُ الشَّعْرِ، والحَجَّامُ مُزَيِّن؛ وَقَوْلُ ابن عَبْدَلٍ الشاعر: / أَجِئْتَ عَلَى بَغْلٍ تَزُفُّكَ تِسْعَةٌ، ... كأَنك دِيكٌ مائِلُ الزَّيْنِ أَعْوَرُ؟ / يَعْنِي عُرْفه. وتَزَيَّنَتِ الأَرضُ بِالنَّبَاتِ وازَّيَّنَتْ وازْدانتِ ازْدِياناً وتَزَيَّنت وازْيَنَّتْ وازْيَأَنَّتْ وأَزْيَنَتْ أَي حَسُنَتْ وبَهُجَتْ، وَقَدْ قرأَ الأَعرج بِهَذِهِ الأَخيرة. وَقَالُوا: إِذَا طَلَعَتِ الجَبْهة تَزَيَّنَتِ النَّخْلَةُ. التَّهْذِيبِ: الزِّينة اسْمٌ جَامِعٌ لِكُلِّ شَيْءٍ يُتَزَيَّن بِهِ. والزِّينَةُ: مَا يُتَزَيَّنُ بِهِ. ويومُ الزِّينةِ: العيدُ. وَتَقُولُ: أَزْيَنَتِ الأَرضُ بعُشبها وازَّيَّنَتْ مِثْلُهُ، وأَصله تَزَيَّنَت، فَسُكِّنَتِ التَّاءُ وأُدغمت فِي الزَّايِ وَاجْتُلِبَتِ الأَلف لِيَصِحَّ الِابْتِدَاءُ. وَفِي حَدِيثِ الِاسْتِسْقَاءِ قَالَ: / اللهم أَنزل علينا في أَرضنا زِينتَها / أَي نباتَها الَّذِي يُزَيّنها. وَفِي الْحَدِيثِ: / زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بأَصواتكم؛ ابْنُ الأَثير: قِيلَ هُوَ مَقْلُوبٌ أَي زَيِّنُوا أَصواتكم بِالْقُرْآنِ، وَالْمَعْنَى الهَجُوا بِقِرَاءَتِهِ وتزَيَّنُوا بِهِ، وَلَيْسَ ذَلِكَ عَلَى تَطْرِيبِ الْقَوْلِ وَالتَّحْزِينِ كَقَوْلِهِ: / لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ / أَي يَلْهَجْ بِتِلَاوَتِهِ كَمَا يَلْهَج سَائِرُ النَّاسِ بالغِناء والطَّرب، قَالَ هَكَذَا قَالَ الهَرَوِيّ والخَطَّابي وَمَنْ تَقَدَّمهما، وَقَالَ آخَرُونَ: لَا حَاجَةَ إِلَى الْقَلْبِ، وَإِنَّمَا مَعْنَاهُ الْحَثُّ عَلَى التَّرْتِيلِ الَّذِي أَمر بِهِ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا؛ فكأَنَّ الزِّينَة للمُرَتِّل لَا لِلْقُرْآنِ، كَمَا يُقَالُ: وَيْلٌ لِلشِّعْرِ مِنْ رِوَايَةِ السَّوْءِ، فَهُوَ رَاجِعٌ إِلَى الرَّاوِي لَا لِلشِّعْرِ، فكأَنه تَنْبِيهٌ لِلْمُقَصِّرِ فِي الرِّوَايَةِ عَلَى مَا يُعَابُ عَلَيْهِ مِنَ اللَّحْنِ وَالتَّصْحِيفِ وَسُوءِ الأَداء وَحَثٌّ لِغَيْرِهِ عَلَى التَّوَقِّي مِنْ ذَلِكَ، فَكَذَلِكَ قَوْلُهُ: / زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بأَصواتكم، يَدُلُّ عَلَى مَا يُزَيّنُ مِنَ التَّرْتِيلِ وَالتَّدَبُّرِ وَمُرَاعَاةِ الإِعراب، وَقِيلَ: أَراد بِالْقُرْآنِ الْقِرَاءَةَ، وَهُوَ مَصْدَرُ قرأَ يقرأُ قِرَاءَةً وقُرْآناً أَي زَيِّنُوا قِرَاءَتَكُمُ الْقُرْآنَ بأَصواتكم، قَالَ: وَيَشْهَدُ لِصِحَّةِ هَذَا وأَن الْقَلْبَ لَا وَجْهَ لَهُ حَدِيثِ أَبي مُوسَى: أَن النَّبِيَّ، ﷺ، اسْتَمع إِلَى قِرَاءَتِهِ فَقَالَ: لَقَدْ أُوتِيت مِزْماراً مِنْ مَزَامِيرِ آلِ دَاوُدَ، فَقَالَ: لَوْ علمتُ أَنك تَسْمَعُ لحَبَّرْتُه لَكَ تَحْبِيرًا / أَي حسَّنت قِرَاءَتَهُ وزينتها، وَيُؤَيِّدُ ذَلِكَ تأْييداً لَا شُبْهَةَ فِيهِ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَن رَسُولَ اللَّهِ، ﷺ، قَالَ: لِكُلِّ شَيْءٍ حِلْيَةٌ وحِلْيَةُ الْقُرْآنِ حُسْنُ الصَّوْتِ. / والزِّيْنَةُ والزُّونَة: اسْمٌ جَامِعٌ لِمَا تُزُيِّنَ بِهِ، قُلِبَتِ الْكَسْرَةُ ضَمَّةً فَانْقَلَبَتِ الْيَاءُ وَاوًا. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْها؛ مَعْنَاهُ لَا يُبْدِينَ الزِّينَةَ الْبَاطِنَةَ كالمِخْنقة والخَلْخال والدُّمْلُج والسِّوار وَالَّذِي يَظْهَرُ هُوَ الثِّيَابُ وَالْوَجْهُ. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: جَاءَ فِي التَّفْسِيرِ أَنه خَرَجَ هُوَ وأَصحابه وَعَلَيْهِمْ وَعَلَى الْخَيْلِ الأُرْجُوَانُ، وَقِيلَ: كَانَ عَلَيْهِمْ وَعَلَى خَيْلِهِمُ الدِّيباجُ الأَحمر. وامرأَة زَائنٌ: مُتَزَيِّنَة. والزُّونُ: مَوْضِعٌ تُجْمَعُ فِيهِ الأَصنام وتُنْصَبُ وتُزَيَّنُ. والزُّونُ: كُلُّ شَيْءٍ يُتَّخَذُ رَبّاً وَيُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لأَنه يُزَيَّنُ، والله أَعلم.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 201 — https://shamela.ws/book/1687/6762

## Kitâbu'l-Ayn — زين maddesi

> المراببة : 3 يع التمْر فى رأس النحل بالتمر. وَالربنْ ن: دفع الشّىء عن الشّىء كالناقة تزين نُ وَلْدَها عن ضَرْعها برجلها. والحرب تزبن الناس إذا صَدمتهم وحَرْبٌ ر ر زَبون. وزبنه: منعه) قال: - إذا ربتته الحربُ لم تررم

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

## Mekâyîsü'l-Luğa — زين maddesi

> الزاء والياء والنون أصل صحيح يدل على حسن الشيء وتحسينه. فالزين نقيض الشين. يقال زينت الشيء تزيينا. وأزينت الأرض وازينت وازدانت إذا حسنها عشبها. ويقال إن كان صحيحا إن الزين: عرف الديك. وينشدون: وجئت على بغل تزفك تسعة ... كأنك ديك مائل الزين أعور

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 41 — https://shamela.ws/book/21710/1111

## Müfredât — زين maddesi

> الزينة الحقيقية: ما لا يشين الإنسان في شيء من أحواله لا في الدنيا، ولا في الآخرة، فأما ما يزينه في حالة دون حالة فهو من وجه شين، والزينة بالقول المجمل ثلاث: زينة نفسية كالعلم، والاعتقادات الحسنة، وزينة بدنية، كالقوة وطول القامة، وزينة خارجية كالمال والجاه. فقوله: حبب إليكم الإيمان وزينه في قلوبكم [الحجرات/ 7] ، فهو من الزينة النفسية، وقوله: من حرم زينة الله [الأعراف/ 32] ، فقد حمل على الزينة الخارجية، وذلك أنه قد روي: (أن قوما كانوا يطوفون بالبيت عراة فنهوا عن ذلك بهذه الآية) 1 ، وقال بعضهم: بل الزينة المذكورة في هذه الآية هي الكرم المذكور في قوله: إن أكرمكم عند الله أتقاكم [الحجرات/ 13] ، وعلى هذا قال الشاعر:

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 388 — https://shamela.ws/book/23636/370

## Türevler

- زُيِّنَ (zuyyine) — süslü gösterildi: 9 kez
- زَيَّنَّا (zeyyenna) — biz donattık: 4 kez
- وَزَيَّنَ (ve zeyyene) — ve süsledi: 3 kez
- زَيَّنَ (zeyyene) — süslemiş: 2 kez
- زِينَةًۭ (zineten) — süs(ler): 2 kez
- زِينَةَ (zinete) — süsü: 2 kez
- زِينَتَهُنَّ (zinetehunne) — süslerini: 2 kez
- وَزِينَتَهَا (ve zineteha) — ve süsünü: 2 kez
- وَزَيَّنَّـٰهَا (ve zeyyennaha) — ve onu süsledik: 2 kez
- ٱلزِّينَةِ (z-zineti) — süs (bayram): 1 kez
- بِزِينَةٍ (bizinetin) — bir zinetle: 1 kez
- بِزِينَةٍۢ ۖ (bizinetin) — süslerini: 1 kez
- زِينَةُ (zinetu) — süsüdür: 1 kez
- زِينَةِ (zineti) — süs(eşyas)ı-: 1 kez
- زِينَتَكُمْ (zinetekum) — süs(lü, güzel giysiler)inizi: 1 kez
- زِينَتِهِنَّ ۚ (zinetihinne) — süsleri-: 1 kez
- زِينَتِهِۦ ۖ (zinetihi) — süsü (debdebesi): 1 kez
- فَزَيَّنَ (fezeyyene) — süsledi: 1 kez
- فَزَيَّنُوا۟ (fezeyyenu) — süslü gösterdiler: 1 kez
- لَأُزَيِّنَنَّ (leuzeyyinenne) — andolsun (günahları) süsleyeceğim: 1 kez

## Geçtiği ayetlerden (ilk 20 / 46)

- **Bakara 2:212** — Kâfirlere Dünya hayatı süslü gösterildi. Onlar, Îmân Edenlerle alay ederler. Oysa takvâ sahibi olan kimseler, Kıyâmet Günü'nde onlardan üstün durumdadırlar. Allah, dilediğine hesapsız rızık verir.  
  https://akilkuran.com/bakara-suresi/212-ayet.md
- **Ali İmran 3:14** — Kadınlara, çocuklara, yığınlarla altın ve gümüşe, soylu atlara, davarlara ve ekinlere karşı tutkulu sevgi insanlara cazip gösterilmiştir. Bunlar, Dünya hayatının geçimlikleridir. Oysa asıl iyi olan sonuç Allah'ın yanındadır.  
  https://akilkuran.com/ali-imran-suresi/14-ayet.md
- **Enam 6:43** — Hiç olmazsa onlara sıkıntılarımız dokunduğu vakit tederru[1] etselerdi! Fakat kalpleri katılaştı ve şeytân da onlara yaptıklarını çekici gösterdi.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/43-ayet.md
- **Enam 6:108** — Allah'ın yanı sıra yöneldiklerine hakaret etmeyin ki onlar da hadlerini aşarak cahillikle Allah'a hakaret etmesinler. Her ümmetin yaptıklarını, kendilerine süslü gösterdik. Sonra Rabb'lerine döneceklerdir. O, onlara yaptıklarını haber verecektir.[1]  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/108-ayet.md
- **Enam 6:122** — Ölü iken dirilttiğimiz;[1] ona, insanlar arasında, onunla yürüyeceği bir nûr[2] verdiğimiz bir kimse; karanlıklar içinde kalıp bir türlü çıkamayan kimse gibi olur mu? Kâfirlerin yaptıkları, kendilerine sevimli gösterildi.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/122-ayet.md
- **Enam 6:137** — Böylece ortakları,[1] Müşriklerden çoğuna evlatlarını öldürmeyi[2] hoş gösterdiler.[3] Hem onları mahvetmek hem de dinlerini karmakarışık etmek için. Eğer Allah dileseydi bunu yapamazlardı. Öyleyse onları uydurduklarıyla baş başa bırak.  
  https://akilkuran.com/enam-suresi/137-ayet.md
- **Araf 7:31** — Ey Âdemoğulları! Her mescitte[1] ziynetlerinizi[2] alın. Yiyin, için fakat israf[3] etmeyin. Zira O, israf edenleri sevmez.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/31-ayet.md
- **Araf 7:32** — De ki: "Allah'ın kulları için çıkardığı ziyneti[1] ve temiz rızıkları kim harâm etmiş?" De ki: "Bunlar Dünya hayatında Îmân Edenlerindir; Kıyâmet Günü ise yalnız onlara aittir." Bilen bir topluma âyetleri böyle detaylı olarak açıklıyoruz.  
  https://akilkuran.com/araf-suresi/32-ayet.md
- **Enfal 8:48** — Hani, şeytân[1] onlara yaptıkları işi süslü gösterip: "Bugün, sizi hiçbir insan topluluğu yenemez, ben de muhakkak sizin yardımcınızım." dedi. Fakat iki ordu karşılaşınca geri döndü ve "Ben sizden uzağım, ben sizin görmediğinizi görmekteyim, ben Allah'tan korkarım. Zira Allah'ın azâbı çok çetindir." dedi.  
  https://akilkuran.com/enfal-suresi/48-ayet.md
- **Tevbe 9:37** — Harâm ayların yerlerini değiştirip ertelemek, küfürde ileri gitmektir ki Kâfirler onunla saptırılır. Onlar, Allah'ın harâm kıldığı aylara denk getirmek için bu ertelemeyi bir yıl helâl sayarlarken bir yıl sonra harâm sayarlar. Böylece Allah'ın harâm kıldığını helâl saymış oluyorlar. Böylece yaptıkları kötü şeyler, onlara güzel gösterildi. Allah Kâfir halkı doğru yola iletmez.  
  https://akilkuran.com/tevbe-suresi/37-ayet.md
- **Yunus 10:12** — İnsana bir sıkıntı dokununca, yatarken, otururken veya ayaktayken bize dûa eder; fakat Biz onun sıkıntısını giderince de karşılaştığı sıkıntıdan ötürü sanki Bize hiç dûa etmemiş gibi davranmaya devam eder. İşte Müsriflere,[1] yaptıkları şey böyle cazip gösterilmiştir.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/12-ayet.md
- **Yunus 10:24** — Dünya hayatı, gökten indirdiğimiz yağmurla hayat bulup yeşeren, insanların ve hayvanların yararlandıkları yeryüzü bitkileri gibidir. Öyle ki yeryüzü bütün süslerini ve güzelliğini kuşandığı ve sahipleri de onu elde edecek güce sahip olduklarını sandıkları bir sırada; geceleyin veya güpegündüz ona emrimiz geliverir de bunları sanki dün yerinde hiç yokmuş gibi kökünden yolunmuş bir hale getiririz. İşte düşünen bir halk için âyetleri böyle detaylı olarak açıklıyoruz.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/24-ayet.md
- **Yunus 10:88** — Mûsâ: "Ey Rabb'imiz! Firavun ve melelerine Dünya hayatında ziynet[1] ve mallar verdin. Ey Rabb'imiz! Onlar ise bunu Senin yolundan saptırmak için kullanıyorlar. Rabb'imiz! Mallarını yok et, kalplerine sıkıntı ver. Zira onlar can yakıcı azâbı görmedikçe îmân etmezler." dedi.  
  https://akilkuran.com/yunus-suresi/88-ayet.md
- **Hud 11:15** — Kim sadece Dünya hayatını ve onun ziynetini[1] isterse, onlara yaptıklarının karşılığını eksiksiz veririz. Bu hususta onlara hiçbir haksızlık yapılmaz.  
  https://akilkuran.com/hud-suresi/15-ayet.md
- **Rad 13:33** — Peki, herkesin ne yaptığını gözeten O değil mi? Onlar yine de ilâhlarını Allah'a ortaklar koştular. De ki: "Onları[1] istediğiniz isimle isimlendirin bakalım. Yoksa siz, Ona yeryüzünde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz? Yoksa boş sözlere mi aldanıyorsunuz?" Aslında Kâfirlere planları güzel gösterildi de doğru yoldan alıkonuldular. Allah kimi saptırırsa[2] artık ona yol gösterecek kimse olamaz.  
  https://akilkuran.com/rad-suresi/33-ayet.md
- **Hicr 15:16** — Ant olsun, Biz[1], semada burçlar yaptık ve bakanlar için onu donattık.  
  https://akilkuran.com/hicr-suresi/16-ayet.md
- **Hicr 15:39** — İblîs: "Rabb'im! Beni azdırmandan dolayı,[1] ben de yeryüzündeki her şeyi cazip göstererek, kesinlikle onların hepsini azdıracağım.[2]"  
  https://akilkuran.com/hicr-suresi/39-ayet.md
- **Nahl 16:8** — Sizin için binek ve süs hayvanı olarak atları, katırları ve eşekleri yarattı. Ve O, bilmediğiniz şeyleri yaratmaktadır.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/8-ayet.md
- **Nahl 16:63** — Allah'a ant olsun ki, Biz, kesinlikle senden önceki toplumlara da elçiler gönderdik. Şeytân,[1] onlara yaptıklarını süslü gösterdi. Şeytân, o gün de bugün de onların velisidir. Onlar için acı veren bir azâp vardır.  
  https://akilkuran.com/nahl-suresi/63-ayet.md
- **Kehf 18:7** — Biz, hangisinin daha iyi şeyler yapacağına sınav olsun diye, yeryüzünde olan şeyleri ilgi çekici yaptık.  
  https://akilkuran.com/kehf-suresi/7-ayet.md

## Gezinme

- Kök dizini: https://akilkuran.com/kokler
- Tüm sureler: https://akilkuran.com/llms.txt