شمخ ($mx) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
شمخ ($mx) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer. Temel anlamı: Büyüklenmek ve yücelmek temel anlamdır. Göğe doğru yükselen dağlar ve burnunu havaya dikip kibirlenen kişi bu kökle anlatılır. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
شمخ kökü ne anlama gelir?
Büyüklenmek ve yücelmek temel anlamdır. Göğe doğru yükselen dağlar ve burnunu havaya dikip kibirlenen kişi bu kökle anlatılır.
شمخ ($mx) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer.
شمخ kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Büyüklenme ve yükselme (Mekâyîsü'l-Luğa)
أصل صحيح يدل على تعظم وارتفاع
Yüce dağ (Mekâyîsü'l-Luğa)
جبل شامخ، أي عال
Burun kaldırmak: kibir anlatımı (Müfredât)
شمخ بأنفه عبارة عن الكبر
Gururla burnunu havaya dikmek (Kitâbu'l-Ayn)
وشمخ أنفه، إذا رفعه عزا
Bir şairin adı: Şammâh (Lisânü'l-Arab)
والشماخ بن ضرار: اسم شاعر
Lisânü'l-Arab'da شمخ maddesi (İbn Manzûr)
شمخ: شَمَخَ الجَبَلُ يَشْمَخُ شُموخاً: عَلَا وَارْتَفَعَ. وَالْجِبَالُ الشَّوامخُ: الشَّوَاهِقُ. وَجَبَلٌ شامخٌ وشَمَّاخٌ: طَوِيلٌ فِي السَّمَاءِ، وَمِنْهُ قِيلَ لِلْمُتَكَبِّرِ: شَامِخٌ. وَالشَّامِخُ: الرَّافِعُ أَنفه عِزّاً وَتَكَبُّرًا وَالْجَمْعُ شُمَّخٌ. وَقَدْ شَمَخَ أَنفه وبأَنفه يَشْمَخُ شُموخاً: تَكَبَّرَ وَتَعَظَّمَ. وَفِي حَدِيثِ قُسٍّ: شامخُ الحَسَب؛ الشَّامِخُ: الْعَالِي. وَفِي الْحَدِيثِ: / فَشَمَخَ بأَنفه / ارْتَفَعَ وَتَكَبَّرَ؛ وأُنُوف شُمَّخٌ. وشَمَخ فلانٌ بأَنفه وشَمَخَ أَنْفُه لِي إِذا رَفَعَ رأْسه عِزًّا وَكِبْرًا؛ والأُنُوفُ الشُّمَّخ مِثْلُ الزُّمَّخ، وَرَجُلٌ شَمَّاخ: كَثِيرُ الشُّمُوخ؛ قَالَ أَبو تُرَابٍ: قَالَ عَرَّام: نِيَّة زَمَخٌ وشَمَخٌ وزَمُوخ وشَمُوخ أَي بعيدة. والشَّمَّاخ بْنُ ضِرار: اسْمُ شَاعِرٍ، وَاسْمُ الشَّمَّاخ مَعْقِلٌ وَكُنْيَتُهُ أَبو سَعِيدٍ. وشَمْخٌ: اسْمٌ. وَبَنُو شَمْخ: بَطْنٌ؛ قَالَ: وشَمْخُ بْنُ فَزارة بطنٌ.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 30 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da شمخ maddesi (Halîl b. Ahmed)
جبل شامخ: طويل في السماء، ويجمع: شوامخ، وقد شمخ شموخا. وشمخ فلان بأنفه. وشمخ أنفه، إذا رفعه عزا.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 174 — Şamile'de tam madde
Mekâyîsü'l-Luğa'da شمخ maddesi (İbn Fâris)
الشين والميم والخاء أصل صحيح يدل على تعظم وارتفاع. يقال جبل شامخ، أي عال. وشمخ فلان بأنفه، وذلك إذا تعظم في نفسه. وشمخ: اسم رجل.
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 212 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da شمخ maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
قال الله عز وجل: رواسي شامخات [المرسلات/ 27] ، أي: عاليات، ومنه: شمخ بأنفه عبارة عن الكبر.
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 464 — Şamile'de tam madde
شمخ kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
شَـٰمِخَـٰتٍۢ (şamihatin) — yüksek yüksek: 1 kez