شمز ($mz) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
شمز ($mz) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer. Temel anlamı: Büzülüp toplanmak temel anlamdır; hoşlanılmayan bir şeyden içi daralıp ondan uzaklaşmak (iş'meazze) buradan doğar. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn maddeleri künyeleriyle verilir.
شمز kökü ne anlama gelir?
Büzülüp toplanmak temel anlamdır; hoşlanılmayan bir şeyden içi daralıp ondan uzaklaşmak (iş'meazze) buradan doğar.
شمز ($mz) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer.
شمز kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Büzülmek, çekilmek (Lisânü'l-Arab)
الشمز: التقبض
Parçaları birbirine çekilip toplanmak (Lisânü'l-Arab)
انقبض واجتمع بعضه إلى بعض
Sevilmeyen şeyden ruhun uzaklaşması (Lisânü'l-Arab)
والشمز: نفور النفس من الشيء تكرهه
Bir şeyden kaçıp onu istemeyen (Lisânü'l-Arab)
والمشمئز أيضا: النافر الكاره للشيء
İçine kapanıp büzülmek (Kitâbu'l-Ayn)
واشمأز، إذا تقبض
Lisânü'l-Arab'da شمز maddesi (İbn Manzûr)
شمز: الشَّمْزُ: التَّقَبُّض. اشمَأَزَّ اشمِئْزازاً: انْقَبَضَ وَاجْتَمَعَ بَعْضُهُ إِلى بَعْضٍ؛ وَقَالَ أَبو زَيْدٍ: ذُعِرَ مِنَ الشَّيْءِ وَهُوَ المَذْعور. والشَّمْز: نُفُورُ النَّفْسِ مِنَ الشَّيْءِ تَكْرَهُهُ. وَقَالَ الزَّجَّاجُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: وَإِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ؛ مَعْنَاهُ نَفَرَتْ، وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذا قِيلَ لَا إِله إِلا اللَّهُ نَفَروا مِنْ هَذَا. وَقَالَ ابْنُ الأَعرابي: اشْمَأَزَّت اقْشَعَرَّتْ. وَقَالَ قَتَادَةُ: اشمأَزت استكبرتْ وَكَفَرَتْ ونَفَرَتْ. وَفِي الْحَدِيثِ: / فَسَيَلِيكُمْ أُمراءُ تَقْشَعِرّ مِنْهُمُ الْجُلُودُ وتشْمَئِزُّ مِنْهُمُ الْقُلُوبُ / أَي تَنْقَبِضُ وَتَجْتَمِعُ، وَهَمْزَتُهُ زَائِدَةٌ، وَهِيَ الشُّمَأْزِيزَة. وَرَجُلٌ فِيهِ شُمَأْزِيزَة مِنِ اشْمَأْزَزْت. قَالَ شَمِرٌ: قَالَ خَالِدُ بْنُ جَنْبَةَ: اشْمِئزاز السِّعْرِ[[. قوله [اشمئزاز السعر إِلى قوله أي مشدودة] كذا بالأَصل]] اشمأَز اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ مُقْلَوْلِيًا، قُلْتُ: مَا الْمُقْلَوْلِي؟ قَالَ: النَّدَةُ الَّتِي تَجْمَعُهَا جَمْعَةً وَاحِدَةً، قُلْتُ: مَا النَّدَةُ؟ قَالَ السَّوق الشَّدِيدُ حَتَّى يَكُونَ كأَنه مُشْرَبة فِي الأَقْران أَي مَشْدُودَةٌ فِي الْحِبَالِ. والمُشْمَئِزُّ أَيضاً: النَّافر الْكَارِهُ لِلشَّيْءِ. واشْمَأَزَّ الشيءَ: كَرِهه بِغَيْرِ حَرْفِ جَرٍّ؛ عَنْ كُرَاعٍ. والمُشْمَئِزُّ: المَذْعور.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 5, s. 362 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da شمز maddesi (Halîl b. Ahmed)
التشميز: ليست بعربية، يقال: شمزت الأرض تشميزا. واشمأز، إذا تقبض.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 6, s. 233 — Şamile'de tam madde
شمز kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
ٱشْمَأَزَّتْ (şmeezzet) — ürker: 1 kez