ضير (Dyr) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
ضير (Dyr) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer. Temel anlamı: Zarar vermek temel anlamdır ve 'darr' ile aynı anlamı taşır. 'Lâ dayra' sözü hiçbir zarar ve sakınca yok demektir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
ضير kökü ne anlama gelir?
Zarar vermek temel anlamdır ve 'darr' ile aynı anlamı taşır. 'Lâ dayra' sözü hiçbir zarar ve sakınca yok demektir.
ضير (Dyr) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer.
ضير kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Zarar (Mekâyîsü'l-Luğa)
وهو من الضير والمضرة
Zarar, ziyan (Müfredât)
الضير: المضرة
Sakınca ve zarar yok (Kitâbu'l-Ayn)
ولا ضير أي لا حرج ولا مضرة
Birine zarar vermek (Lisânü'l-Arab)
ضاره ضيرا: ضره
Lisânü'l-Arab'da ضير maddesi (İbn Manzûr)
ضير: ضارَهُ ضَيْراً: ضَرَّه؛ قَالَ أَبو ذُؤَيْبٍ: / فَقِيلَ: تَحَمَّلْ فَوْقَ طَوْقِكَ إِنَّها ... مُطَبَّعَةٌ، مَنْ يَأْتِها لَا يَضِيرُها / أَي لَا يَضير أَهْلَها لِكَثْرَةِ مَا فِيهَا، وَيُرْوَى: نابَها؛ يُقَالُ: ضارَني يَضِيرُني ويَضُورُني ضَوْراً. / وَقَوْلُهُ، عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَتُضارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ؟ فإِنكم لَا تُضارُونَ فِي رُؤْيَتِهِ، هُوَ مِنْ هَذَا؛ أَي لَا يَضِيرُ بعضُكم بَعْضًا. وَفِي حَدِيثِ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، وَقَدْ حَاضَتْ فِي الْحَجِّ: لَا يَضِيرُكِ / أَي لَا يَضُرُّكِ. الْفَرَّاءُ: قرأَ بَعْضُهُمْ / لَا يَضِرْكم كَيْدهم شَيْئًا، يَجْعَلُهُ مِنَ الضَّيْرِ. قَالَ: وَزَعَمَ الْكِسَائِيُّ أَنه سَمِعَ بَعْضَ أَهل الْعَالِيَةِ يَقُولُ: مَا يَنْفَعُنِي ذَلِكَ وَلَا يَضُورُني، والضَّيْرُ والضَّوْرُ وَاحِدٍ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: لَا ضَيْرَ إِنَّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ؛ مَعْنَاهُ لَا ضَرَّ. يُقَالُ: لَا ضَيْرَ وَلَا ضَوْرَ وَلَا ضَرَّ وَلَا ضَرَرَ وَلَا ضَارُورَةَ بِمَعْنًى وَاحِدٍ. ابْنُ الأَعرابي: هَذَا رَجُلٌ مَا يَضِيرُك عَلَيْهِ[[. قوله: [رَجُلٌ مَا يَضِيرُكَ عَلَيْهِ إلخ] كذا بالأَصل]]. بَحْثًا مِثْلُهُ لِلشِّعْرِ أَي مَا يَزِيدُكَ عَلَى قوله الشعر.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 4, s. 495 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da ضير maddesi (Halîl b. Ahmed)
الصَيرُ اضرف ولا ضير أى لا حرج ولا مَصَرّة.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed
Mekâyîsü'l-Luğa'da ضير maddesi (İbn Fâris)
الضاد والياء والراء كلمة واحدة، وهو من الضير والمضرة. ولا يضيرني كذا، أي لا يضرني. قال الله تعالى: " {وإن تصبروا وتتقوا لا يضركم كيدهم شيئا} [آل عمران: 120] ".
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 379 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da ضير maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
الضير: المضرة، يقال: ضاره وضره. قال تعالى: لا ضير إنا إلى ربنا منقلبون [الشعراء/ 50] ، وقوله: لا يضركم كيدهم شيئا [آل عمران/ 120] .
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 513 — Şamile'de tam madde
ضير kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
ضَيْرَ ۖ (deyra) — zarar: 1 kez