زري (zry) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
زري (zry) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer. Temel anlamı: Bir şeyi küçük görüp hafife almak temel anlamdır; birini ayıplamak ve küçümsemek bundan doğar. Ayıplama ve horlama anlamı ile Kur'an'daki 'gözlerinizin hor gördükleri' ifadesi buraya aittir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
زري kökü ne anlama gelir?
Bir şeyi küçük görüp hafife almak temel anlamdır; birini ayıplamak ve küçümsemek bundan doğar. Ayıplama ve horlama anlamı ile Kur'an'daki 'gözlerinizin hor gördükleri' ifadesi buraya aittir.
زري (zry) kökü Kuran'da 1 ayette, toplam 1 kez geçer.
زري kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Bir şeyi hor görmek, hafife almak (Mekâyîsü'l-Luğa)
يدل على احتقار الشيء والتهاون به
Birini ayıplamak (Mekâyîsü'l-Luğa)
زريت عليه، إذا عبت عليه
Küçük görmek, değersiz saymak (Müfredât)
تستقلهم وتستهين بهم
Birini ayıplayıp azarlamak (Lisânü'l-Arab)
وزرى عليه عمله إذا عابه وعنفه
Hor görmek ve ayıplamak (izdirâ) (Lisânü'l-Arab)
الازدراء: الاحتقار والانتقاص والعيب
Lisânü'l-Arab'da زري maddesi (İbn Manzûr)
زري: زَرَيْتُ عَلَيْهِ وزَرَى عَلَيْهِ، بِالْفَتْحِ، زَرْياً وزِرَايةً ومَزْرِيةً ومَزْراةً وزَرَياناً: عَابَهُ وعاتَبه؛ قَالَ الشَّاعِرُ: / يَا أَيُّها الزَّارِي عَلَى عُمَرٍ، ... قَدْ قُلْتَ فِيهِ غَيْرَ مَا تَعْلَمْ / وتَزَرَّيْتُ عَلَيْهِ إِذَا عتَبْتَ عَلَيْهِ وَقَالَ الشَّاعِرُ: / وإِنِّي عَلَى لَيْلَى لَزارٍ، وإِنَّنِي ... عَلَى ذاكَ، فِيمَا بَيْنَنَا، مُسْتَدِيمُها / أَي عاتِبٌ ساخِطٌ غَيْرُ راضٍ. وزَرَى عَلَيْهِ عَمَلَه إِذا عابَه وعَنَّفَه. قَالَ اللَّيْثُ: وإِذا أَدخل عَلَى أَخيه عَيْبًا فَقَدْ أَزْرَى بِهِ وَهُوَ مُزْرىً بِهِ. ابْنُ الأَعرابي: زَارَى فُلانٌ فُلَانًا إِذا عاتَبَه. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وأَزْرَى عَلَيْهِ قَلِيلَةٌ. وأَزْرَى بِهِ، بالأَلف، إِزْرَاءً: قَصَّرَ بِهِ وحَقَّرَه وهَوَّنه. وَقَالَ أَبو عَمْرٍو: الزَّارِي عَلَى الإِنسان الَّذِي لَا يَعُدُّه شَيْئًا ويُنْكِر عَلَيْهِ فِعْلَه. والإِزْرَاء: التَّهاوُن بِالشَّيْءِ. يُقَالُ: أَزْرَيْت بِهِ إِذا قَصَّرْتَ بِهِ وتَهاوَنْتَ. وازْدَرَيْته أَي حَقَّرته. وَفِي الْحَدِيثِ: / فَهُوَ أَجْدَرُ أَن لَا تُزْدَرَى نِعْمةُ اللهِ عَلَيْكُم؛ الازْدِرَاء: الاحْتِقارُ والانْتِقاصُ والعَيْبُ، وَهُوَ افْتِعالٌ مَنْ زَرَيْت عَلَيْهِ زِرَايةً إِذا عِبْتَه، قَالَ: وأَصل ازْدَرَيْتُ ازْتَرَيْتُ، وَهُوَ افْتَعَلْتُ مِنْهُ، فقُلِبت التَّاءُ دَالًا لأَجل الزَّايِ، وأَزْرَى بِعِلْمِي وزَرَى؛ قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: حَكَاهُ اللِّحْيَانِيِّ وَلَمْ يُفَسِّرْهُ، قَالَ: وَعِنْدِي أَنه قَصَّرَ بِهِ. وأَزْرَى بِهِ: أَدْخَلَ عليه أَمْراً يُريد أَن يُلَبِّسَ عَلَيْهِ. ورَجل مِزْراءٌ: يُزْرِي عَلَى النَّاسِ. وسِقاءٌ زَرِيٌّ: بَيْنَ الصَّغِيرِ والكبير.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 14, s. 356 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da زري maddesi (Halîl b. Ahmed)
المزرئ: تأسيس قولك: أَرْراً فلان إلى كذاء أى صار إليه وأَوَى إليه.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed
Mekâyîsü'l-Luğa'da زري maddesi (İbn Fâris)
الزاء والراء والحرف المعتل يدل على احتقار الشيء والتهاون به. يقال زريت عليه، إذا عبت عليه. وأزريت به: قصرت به.
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 52 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da زري maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
زريت عليه: عبته، وأزريت به: قصرت به، وكذلك ازدريت، وأصله: افتعلت قال: ولا أقول للذين تزدري أعينكم [هود/ 31] ، أي: تستقلهم، تقديره: تزدريهم أعينكم، أي: تستقلهم وتستهين بهم.
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 379 — Şamile'de tam madde
زري kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
تَزْدَرِىٓ (tezderi) — küçük gördükleri: 1 kez