دحر (dHr) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

دحر kökü ne anlama gelir?

Kovup ırak etmek temel anlamdır. Birini aşağılayıp zelil kılarak zorla defetmek de bu kökle anlatılır.

دحر (dHr) kökü Kuran'da 4 ayette, toplam 4 kez geçer.

دحر kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Kovma ve ıraklaştırma (Mekâyîsü'l-Luğa)

وهو الطرد والإبعاد

Uzağa koyup kenara çekme (Kitâbu'l-Ayn)

أي بعدته ونحيته

Kovulmuş (Kitâbu'l-Ayn)

وملوما مدحورا أي: مطرودا

Bir şeyi bir şeyden ıraklaştırmak (Lisânü'l-Arab)

الدحر تبعيدك الشيء عن الشيء

Aşağılayıp zelil ederek zorla defetme (Lisânü'l-Arab)

الدفع بعنف على سبيل الإهانة والإذلال

Lisânü'l-Arab'da دحر maddesi (İbn Manzûr)

دحر: دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده. الأَزهري: الدَّحْرُ تَبْعِيدُكَ الشَّيْءَ عَنِ الشَّيْءِ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ دُحُوراً؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: قرأَ النَّاسُ بِالنَّصْبِ وَالضَّمِّ، فَمَنْ ضَمَّهَا جَعَلَهَا مَصْدَرًا كَقَوْلِكَ دَحْرتُه دُحُوراً، وَمَنْ فَتَحَهَا جَعَلَهَا اسْمًا كأَنه قَالَ يُقْذَفُونَ بِداحِرٍ وَبِمَا يَدْحَرُ؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: وَلَسْتُ أَشتهي الْفَتْحَ لأَنه لَوْ وُجِّهَ عَلَى ذَلِكَ عَلَى صِحَّةٍ لَكَانَ فِيهَا الْبَاءُ كَمَا تَقُولُ يُقْذَفُونَ بِالْحِجَارَةِ، وَلَا يُقَالُ يُقْذَفُونَ الْحِجَارَةَ، وَهُوَ جَائِزٌ؛ قَالَ: وَقَالَ الزَّجَّاجُ مَعْنَى قَوْلِهِ دُحُوراً أَي يُدْحَرُونَ أَي يُباعَدُونَ. وَفِي حَدِيثِ عَرَفَةَ: / مَا مِنْ يَوْمٍ إِبليس فِيهِ أَدْحَرُ وَلَا أَدْحَقُ مِنْهُ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ؛ الدَّحْرُ: الدَّفْعُ بِعُنْفٍ عَلَى سَبِيلِ الإِهانة والإِذلال، والدَّحْقُ: الطَّرْدُ والإِبعاد، وأَفعل الَّتِي لِلتَّفْضِيلِ مِنْ دُحِرَ ودُحِقَ كأَشْهَرَ وأَجَنَّ مِنْ شُهِرَ وَجُنَّ، وَقَدْ نَزَلَ وَصْفُ الشَّيْطَانِ بأَنه أَدحر وأَدحق مَنْزِلَةً وَصَفَ الْيَوْمَ بِهِ لِوُقُوعِ ذَلِكَ فِيهِ فَلِذَلِكَ قَالَ: مِنْ يَوْمِ عَرَفَةَ، كأَنّ الْيَوْمَ نَفْسَهُ هُوَ الأَدْحَرُ والأَدْحَقُ. وَفِي حَدِيثِ ابْنِ ذِي يَزَنَ: ويُدحَرُ الشيطانُ؛ وَفِي الدُّعَاءِ: / اللَّهُمَّ ادْحَرْ عَنَّا الشَّيْطَانَ / أَي ادْفَعْهُ واطْرُدْهُ ونَحِّهِ. والدُّحُورُ: الطَّرْدُ والإِبعاد، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً؛ أَي مُقْصًى وَقِيلَ مطروداً.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 4, s. 278 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da دحر maddesi (Halîl b. Ahmed)

دحرته أدحره دحرا أي بعدته ونحيته. وملوما مدحورا 1 أي: مطرودا.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 177 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da دحر maddesi (İbn Fâris)

الدال والحاء والراء أصل واحد، وهو الطرد والإبعاد. قال الله تعالى: {اخرج منها مذءوما مدحورا} [الأعراف: 18] .

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 331 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da دحر maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

الدحر: الطرد والإبعاد، يقال: دحره دحورا، قال تعالى: اخرج منها مذؤما مدحورا [الأعراف/ 18] ، وقال: فتلقى في جهنم ملوما مدحورا [الإسراء/ 39] ، وقال: ويقذفون من كل جانب دحورا [الصافات/ 8- 9] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 308 — Şamile'de tam madde

دحر kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

دُحُورًۭا ۖ (duhuran) — kovulurlar: 1 kez · مَّدْحُورًۭا (medhuran) — ve kovulmuş olarak: 1 kez · مَّدْحُورًۭا ۖ (medhuran) — ve kovulmuş olarak: 1 kez · مَّدْحُورًا (medhuran) — uzaklaştırılmış olarak: 1 kez

دحر kökü hangi ayetlerde geçer?

• Araf Suresi 18. ayet — "Kovulmuş ve kınanmış olarak oradan çık. Onlardan kim sana uyarsa, Cehennem'i onlarla dolduracağım." dedi.
• İsra Suresi 18. ayet — Kim aceleyi isterse, hak eden kimseye dilediğimiz şeyi çabuklaştırırız. Sonra onun için Cehennem'i mekân yaparız…
• İsra Suresi 39. ayet — İşte bunlar, senin Rabb'inin, sana Hikmet'ten vahyettiği şeylerdendir. Allah ile birlikte başka ilâh edinme. Yoksa…
• Saffat Suresi 9. ayet — Kovulmuş olarak, onlar için kesintisiz azâp vardır.