جيب (jyb) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

جيب kökü ne anlama gelir?

Gömleğin yakası, yani giysinin oyulmuş açıklığı temel anlamdır; köken olarak yarmak anlamındaki kökle bağlantılıdır. Yerin girişi ve gönül, yürek için de kullanılır.

جيب (jyb) kökü Kuran'da 3 ayette, toplam 3 kez geçer.

جيب kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Gömleğin yakası, göğüs açıklığı (Mekâyîsü'l-Luğa)

فالجيب جيب القميص

Gömleğin yakasını oymak (Mekâyîsü'l-Luğa)

جبت القميص قورت جيبه

Yerin girişi (Lisânü'l-Arab)

وجيب الأرض: مدخلها

Gönül, göğüs (güvenilir kişi için) (Lisânü'l-Arab)

يعنى بذلك قلبه وصدره، أي أمين

Lisânü'l-Arab'da جيب maddesi (İbn Manzûr)

جيب: الجَيْبُ: جَيْبُ القَمِيصِ والدِّرْعِ، وَالْجَمْعُ جُيُوبٌ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَ. / وجِبْتُ القَمِيصَ: قَوَّرْتُ جَيْبَه. وجَيَّبْتُه: جَعَلْت لَهُ جَيْباً. وأَما قَوْلُهُمْ: جُبْتُ جَيْبَ الْقَمِيصِ، فَلَيْسَ جُبْتُ مِنْ هَذَا الْبَابِ، لأَنَّ عَيْنَ جُبْتُ إِنَّمَا هُوَ مِنْ جابَ يَجُوبُ، والجَيْبُ عَيْنُهُ ياءٌ، لِقَوْلِهِمْ جُيُوبٌ، فَهُوَ عَلَى هَذَا مِنْ بَابِ سَبِطٍ وسِبَطْرٍ، ودَمِثٍ ودِمَثْرٍ، وأَن هَذِهِ أَلفاظ اقْتَرَبَتْ أُصولُها، واتَّفَقَتْ معانِيها، وكلُّ وَاحِدٍ مِنْهَا لَفْظُهُ غَيْرُ لَفْظِ صَاحِبِهِ. وجَيَّبْتُ القَمِيصَ تَجْييباً: عَمِلْتُ لَهُ جَيْباً. وفلانٌ ناصحُ الجَيْبِ: يُعْنَى بِذَلِكَ قَلْبُه وصَدْرُه، أَي أَمِينٌ. قَالَ: / وخَشَّنْتِ صَدْراً جَيْبُه لكِ ناصحُ / وجَيْبُ الأَرضِ: مَدْخَلُها. قَالَ ذُو الرُّمَّةِ: / طَواها إِلَى حَيْزومِها، وانْطَوَتْ لَهَا ... جُيُوبُ الفَيافي: حَزْنُها ورِمالُها / وَفِي الْحَدِيثِ فِي صِفَةِ نَهْرِ الْجَنَّةِ: حافَتاه الياقُوتُ المُجَيَّبُ. / قَالَ ابْنُ الأَثير: الَّذِي جاءَ فِي كِتَابِ الْبُخَارِيِّ: / اللُّؤْلُؤُ المُجَوَّفُ، وَهُوَ مَعْرُوفٌ؛ وَالَّذِي جاءَ فِي سُنَنِ أَبي دَاوُدَ: / المُجَيَّبُ أَو المُجَوَّفُ / بِالشَّكِّ؛ وَالَّذِي جاءَ فِي مَعَالِمِ السُّنَنِ: / المُجَيَّبُ أَو المُجَوَّبُ، بالباءِ فِيهِمَا عَلَى الشَّكِّ، وَقَالَ: مَعْنَاهُ الأَجْوَفُ؛ وأَصله مِنْ جُبْتُ الشيءَ إذا قَطَعْته. وَالشَّيْءُ مَجُوبٌ أَو مَجِيبٌ، كَمَا قَالُوا مَشِيبٌ ومَشُوبٌ، وَانْقِلَابُ الْوَاوِ إِلَى الْيَاءِ كَثِيرٌ فِي كَلَامِهِمْ؛ وأَما مُجَيَّبٌ مشدَّد، فَهُوَ مِنْ قَوْلِهِمْ: جَيَّبَ يُجَيِّبُ فَهُوَ مُجَيَّبٌ أَي مُقَوَّرٌ وَكَذَلِكَ بِالْوَاوِ. وتُجِيبُ: بَطْنٌ مِنْ كِنْدةَ، وَهُوَ تُجِيبُ بْنُ كِنْدةَ بن ثَوْرٍ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 288 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da جيب maddesi (Halîl b. Ahmed)

جت القمیص تيبا : حعلت له ج

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da جيب maddesi (İbn Fâris)

الجيم والياء والباء أصل يجوز أن يكون من باب الإبدال. فالجيب جيب القميص. يقال جبت القميص قورت جيبه، وجيبته جعلت له جيبا. وهذا يدل أن أصله واو، وهو بمعنى خرقت. وقد مضى ذكره.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 497 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da جيب maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

قال الله تعالى: وليضربن بخمرهن على جيوبهن [النور/ 31] ، جمع جيب.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 210 — Şamile'de tam madde

جيب kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

جَيْبِكَ (ceybike) — koynuna: 2 kez · جُيُوبِهِنَّ ۖ (cuyubihinne) — (göğüs) yırtmaçlarının: 1 kez

جيب kökü hangi ayetlerde geçer?

• Nur Suresi 31. ayet — Ve de Mü'min kadınlara söyle, bakışlarında ölçülü olsunlar. Irzlarını korusunlar. Kendiliğinden görünmesi gerekli…
• Neml Suresi 12. ayet — "Ve elini koynuna sok. Kötülük olmaksızın onu bembeyaz olarak çıkar. Firavun ve halkına dokuz âyet ile git. Çünkü onlar…
• Kasas Suresi 32. ayet — "Elini koynuna sok, kusursuz beyaz olarak çıkar. Telaşlanma, kollarını kendine çek. Bu ikisi, senin Rabb'inden, Firavun…