Acele
Hız ve buzağı kökün iki anlamıdır. Acele, bir şeyi vaktinden önce istemektir; Kur'an'da insanın aceleciliği ve azabı çabuklaştırma isteği geçer.
Köklerde ne diyor?
عجل (Ejl): İki temel anlamı vardır: hız ve buzağı. Acele, bir şeyi vaktinden önce istemektir; peşin olan ve dünya hayatı (âcile) da bu anlamdan gelir.
عجل (Ejl) — Hız, çabukluk (Mekâyîs): يدل أحدهما على الإسراع
عجل (Ejl) — Bir şeyi vaktinden önce istemek (Müfredât): طلب الشيء وتحريه قبل أوانه
عجل (Ejl) — Yavaşlığın karşıtı olan sürat (Lisân): السرعة خلاف البطء
عجل (Ejl) — Dünya (âcile), ahiret (âcile) karşıtı (Mekâyîs): ويقال للدنيا: العاجلة، وللآخرة: الآجلة
عجل (Ejl) — Buzağı (Ayn): والعجل عجل الثيران
عجل (Ejl) — Su çekilen makara (Ayn): والعجلة: المنجنون يستقى عليها
Tanım
Sözlükte kökün iki temel anlamı vardır: hız ve buzağı. Acele, bir şeyi vaktinden önce istemektir; peşin olan, yani dünya hayatı da bu anlamdan gelir. Kur'an'da insan, hayrı ve şerri çabuklaştırmak isteyen, çok aceleci biri olarak anlatılır; azabın çabuklaştırılması istenir ve verilmeyeceği söylenir. Buzağı kelimesi de aynı kökten gelir.
Ayetlerle
Bakara 51. ayet — Musa'ya kırk gece vaat edilmiş, ardından buzağı edinilmiştir; kök burada buzağı anlamında geçer.
Yunus 11. ayet — Allah'ın şerri, insanın hayrı acele ettirdiği gibi acele ettirmeyeceği söylenir; fiil çabuklaştırmak anlamındadır.
Hud 69. ayet — İbrahim'in elçilere arıtılmış bir buzağı getirdiği anlatılır; kelime hayvan adı olarak geçer.
Nahl 1. ayet — Allah'ın emri yaklaştı, ona acele etmeyin denir; fiil bir şeyi vaktinden önce istemek anlamındadır.
İsra 11. ayet — İnsan hayır yerine şerre dua eder ve çok acelecidir denir; sıfat insanın aceleci yapısını anlatır.
Sık sorulanlar
Acele kelimesi Kur'an'da nasıl geçer?
Bir şeyi vaktinden önce istemek olarak geçer. Ayetlerde insanın aceleciliği ve azabın çabuklaştırılmasının istenmesi anlatılır.
Aynı kök buzağı için de kullanılır mı?
Evet. Kökün iki temel anlamı hız ve buzağıdır; Kur'an'da Musa'nın ardından edinilen buzağı ile İbrahim'in getirdiği buzağı bu kökten geçer.