Alıkoyma
Sadd, yüz çevirmek ve birini bir şeyden alıkoymaktır. Kur'an'da Allah'ın yolundan alıkoymak sıkça tekrarlanan bir tutum olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
صدد (Sdd): Yüz çevirmek ve bir yandan sapmak temel anlamdır; birini bir şeyden alıkoymak da buradandır. Bundan ayrı olarak gürültüyle bağırmak ve irinli kan (sadîd) anlamları vardır.
صدد (Sdd) — Yüz çevirme ve sapma (Mekâyîs): معظم بابه يئول إلى إعراض وعدول
صدد (Sdd) — Birini bir işten çevirmek (Mekâyîs): صددت فلانا عن الأمر، إذا عدلته عنه
صدد (Sdd) — Bir şeyden dönüp kaçınmak (Müfredât): قد يكون انصرافا عن الشيء وامتناعا
صدد (Sdd) — Birini bir şeyden alıkoyup engellemek (Müfredât): وقد يكون صرفا ومنعا
صدد (Sdd) — Bağırıp gürültü etmek (Mekâyîs): صد يصد، وذلك إذا ضج
صدد (Sdd) — İrinle karışık kan (Mekâyîs): والصديد: الدم المختلط بالقيح
Tanım
Kökün temel anlamı yüz çevirmek ve bir yandan sapmaktır; sözlüklerde birini bir işten çevirmek, engellemek ve bir şeyden dönüp kaçınmak da bu kökten sayılır. Kur'an'da kök en çok Allah'ın yolundan alıkoymak ifadesiyle anılır; bu tutum çoğunlukla yolda eğrilik aramakla yan yana verilir. Mal harcamak, ayetleri satmak ve hevaya uymak da alıkoyma bağlamında geçer.
Ayetlerle
Ali İmran 99. ayet — Kitap Ehli'ne inananları Allah'ın yolundan niçin alıkoydukları ve onda eğrilik aradıkları sorulur. Alıkoyma, bir hesap sorma konusu olarak geçer.
Maide 91. ayet — Şeytanın aralarına düşmanlık düşürmek ve onları Allah'ın mesajlarını aklında tutmaktan ve salattan alıkoymak istediği söylenir.
Araf 45. ayet — Allah'ın yolundan alıkoyanların ve onda eğrilik arayanların ahirette de gerçekleri örttüğü bildirilir.
Enfal 36. ayet — Gerçekleri örtenlerin mallarını Allah'ın yolundan alıkoymak için infak ettikleri söylenir; sonunda pişmanlık yaşayacakları belirtilir.
Tevbe 9. ayet — Allah'ın ayetlerini az bir bedel karşılığı satanların O'nun yolundan alıkoydukları anlatılır. Yaptıkları iş kötü olarak nitelenir.
Taha 16. ayet — Ona inanıp güvenmeyen ve hevasına uyan kişinin seni ondan alıkoymaması istenir. Kök burada kişinin yolundan çevrilmesini anlatır.
Sık sorulanlar
Allah'ın yolundan alıkoymak ne demektir?
Ayetlerde bu ifade, başkalarını Allah'ın yolundan çevirmeyi ya da engellemeyi anlatır. Çoğu yerde yolda eğrilik aramakla ve gerçekleri örtmekle birlikte anılır.
Sadd kökünün temel anlamı nedir?
Sözlüklerde yüz çevirmek, bir yandan sapmak, birini bir işten çevirmek ve engellemek olarak geçer. Kur'an'da en çok başkalarını bir yoldan alıkoymak anlamıyla kullanılır.