Ansızın
Bir şeyin ansızın gelmesi kök anlamdır. Kur'an'da saatin ve azabın, şuurunda olmayanlara beklenmedik anda gelmesi bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
بغت (bgt): Bir şeyin ansızın gelmesi temel anlamdır; kıyas yoluyla başka anlam türemez. Beklenmedik yerden basıp gelmek bu kökle anlatılır.
بغت (bgt) — Bir şeyin ansızın gelmesi (Mekâyîs): منه البغت، وهو أن يفجأ الشيء
بغت (bgt) — Hiç beklenmedik yerden basıp gelmek (Müfredât): البغت: مفاجأة الشيء من حيث لا يحتسب
بغت (bgt) — Birini ansızın yakalamak (Ayn): وباغته مباغتة: أي فاجأه
بغت (bgt) — Düşmanın baskınları (Lisân): لست آمن من بغتات العدو أي فجآته
Tanım
Kök, bir şeyin ansızın gelmesini, hiç beklenmedik yerden basıp gelmeyi anlatır; kıyas yoluyla başka anlam çıkmaz. Kur'an'da bu kök hep aynı kalıpta görülür: saat ya da azap, şuurunda olmayan kimselere ansızın gelir. Yakalanma ve şaşkına dönme de bu ansızınlıkla birlikte anlatılır, ayetler bu yüzden önceden uyarır.
Ayetlerle
Enam 31. ayet — Allah ile karşılaşmayı yalanlayanlara saat ansızın geldiğinde yazıklar olsun bize dediklerini anlatır; ansızın gelen saat pişmanlıkla birlikte anılır.
Araf 95. ayet — Kötülüğün yerine iyiliğin konmasına rağmen ibret almayanları şuurunda değillerken ansızın tuttuğunu bildirir.
Yusuf 107. ayet — Bürüyen bir azabın ya da saatin ansızın gelmesinden güvende olup olmadıklarını sorar; ansızınlık güvende olmanın karşıtıdır.
Enbiya 40. ayet — Azabın onlara ansızın gelip şaşkına çevireceğini, geri döndürmeye güçlerinin yetmeyeceğini söyler.
Zümer 55. ayet — Azap ansızın gelmeden önce Rabbinizden indirilenin en iyisine uyun diye çağırır; ansızınlık uyarının nedenidir.
Muhammed 18. ayet — Saatin ansızın gelmesinden başka bir şey beklemediklerini, şartlarının geldiğini bildirir; gelince hatırlamanın fayda vermeyeceği sorulur.
Sık sorulanlar
Ansızın kavramı kökten ne anlatır?
Bir şeyin hiç beklenmedik yerden ve zamandan, aniden gelmesini anlatır. Kıyas yoluyla başka bir anlam türemeyen bir köktür.
Kur'an'da ansızın gelen şey nedir?
Ayetlerde ansızın gelen şey çoğunlukla saat ya da azaptır. Bu, şuurunda olmayan kimselere gelir; ayet bu yüzden önceden uyarmaya çağırır.