Cedel
Cedel, karşıdakini görüşünden bükmek için sözü karşılıklı döndürmektir. Ayetlerde Allah hakkında bilgisiz tartışmayı da, daha iyisiyle yapılanı da anlatır.
Köklerde ne diyor?
جدل (jdl): Bir şeyin uzayıp sağlamca örülmesi ve husumetin uzayıp sözün karşılıklı döndürülmesi temel anlamdır. Cedel, karşıdakini görüşünden büküp yenmeye çalışan tartışmadır.
جدل (jdl) — Uzanarak sağlamlaşmak; husumetin uzaması (Mekâyîs): استحكام الشيء في استرسال يكون فيه، وامتداد الخصومة
جدل (jdl) — Yenmek için karşılıklı tartışmak (Müfredât): المفاوضة على سبيل المنازعة والمغالبة
جدل (jdl) — İpi sıkıca bükmek (Lisân): الجدل: شدة الفتل
جدل (jdl) — Çok tartışan, hasım (Ayn): رجل جدل مجدال أي خصم مخصام
جدل (jdl) — Yere yıkmak (Ayn): جدلته تجديلا أي صرعته
جدل (jdl) — Küçük ırmak (Mekâyîs): والجدول: نهر صغير
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin uzayıp sağlamca örülmesi ve husumetin uzayıp sözün karşılıklı döndürülmesidir. Cedel, yenmek için karşılıklı tartışmaktır; kökte ipi sıkıca bükmek ve çok tartışan hasım anlamları da vardır. Kur'an'da kök, bilgisiz tartışmayı, ayetler hakkında çekişmeyi ve kişinin kendi adına savunma yapmasını anlatır. Ayetler tartışmanın hangi ölçüyle yapılacağını da gösterir.
Ayetlerle
Nisa 107. ayet — Kendilerine ihanet edenler adına tartışmaya girmemek istenir. Cedel burada haksız olanın yanında savunma yapmaktır.
Hud 32. ayet — Nuh'un kavmi, onun bizimle tartıştın ve tartışmayı çoğalttın dediği şekilde anlatılır. Cedel, uzayan bir çekişme olarak geçer.
Nahl 111. ayet — Herkesin kendi adına tartışacağı bir gün anlatılır. Cedel burada kişinin kendini savunması anlamında kullanılır.
Kehf 54. ayet — İnsanın her şeyden çok tartışan olduğu söylenir. Kök, insanın çekişmeye yatkınlığını gösterir.
Hac 3. ayet — Bilgiye dayanmadan Allah hakkında tartışan ve her küstah şeytana uyan kimseler anlatılır.
Ankebut 46. ayet — Kitap ehliyle ancak daha iyisiyle tartışmanız istenir. Ayet cedelin bir ölçüsünü, yani daha iyi olanı koyar.
Sık sorulanlar
Kur'an'da cedel ne anlama gelir?
Cedel, karşıdakini görüşünden bükmek için sözü karşılıklı döndürmektir. Ayetlerde bilgisiz tartışma, ayetler hakkında çekişme ve kişinin kendini savunması için kullanılır.
Ayetlere göre tartışma nasıl yapılmalıdır?
Ankebût 46'da kitap ehliyle ancak daha iyisiyle tartışılması istenir. Bilgiye, yol göstericiye ve kitaba dayanmayan tartışma ise Hac 3 ve Lokman 20'de eleştirilir.