Fayda
Fayda, zararın karşıtıdır; iyiliklere ulaşmada yardımcı olan şeydir. Kur'an, fayda ve zararı yalnız Allah'ın elinde gösterir.
Köklerde ne diyor?
نفع (nfE): Fayda, zararın karşıtıdır. İyiliklere ulaşmada yardımcı olan şeydir; Allah'ın adlarından en-Nâfi' de bu köktendir.
نفع (nfE) — Zararın karşıtı, fayda (Mekâyîs): كلمة تدل على خلاف الضر
نفع (nfE) — İyiliklere ulaşmak için yararlanılan şey (Müfredât): النفع: ما يستعان به في الوصول إلى الخيرات
نفع (nfE) — Allah'ın adı: fayda veren (en-Nâfi') (Lisân): في أسماء الله تعالى النافع
نفع (nfE) — Su tulumunun yanlarına konan deri parçası (Ayn): والنفعة في جانبي المزادة
Tanım
Sözlükte fayda, zararın karşıtıdır ve iyiliklere ulaşmak için yararlanılan şeydir. Kur'an'da kelime çoğunlukla zararla yan yana, 'ne zarar ne fayda' kalıbında geçer. Kulluk edilen varlıkların bu ikisine sahip olmadığı vurgulanır; hayvanlardan sağlanan yararlar ise çoğul biçimle sayılır. Allah'ın adlarından en-Nâfi' de bu köktendir.
Ayetlerle
Bakara 123. ayet — Hiçbir benliğin bir başkası adına karşılık ödemediği günde şefaatin de fayda vermeyeceği söylenir; fiil, bir şeyin kişiye yarar sağlaması anlamında kullanılır.
Maide 76. ayet — Allah'ın yanı sıra kulluk edilenlerin size ne zarar ne fayda sağlamaya sahip olduğu sorulur; fayda, güç sahibi olmayanın veremeyeceği bir şey olarak anılır.
Nahl 5. ayet — Hayvanların yaratılışı sayılırken ısınma ve yararların bunlarda bulunduğu söylenir; fayda burada çoğul biçimle, insanın sağladığı yararlar olarak geçer.
Hac 12. ayet — Allah'ın yanı sıra zararı da faydayı da olmayan şeylere çağrı yapmak uzak sapıklık diye nitelenir; kelime kulluğun yanlış adresini ölçmek için kullanılır.
Furkan 3. ayet — Başka ilahlar edinenlerin kendi benlikleri için bile zarar ya da fayda üzerinde güçleri olmadığı söylenir; fayda, tasarruf gücüyle bağlantılı verilir.
Sık sorulanlar
Kur'an'da fayda kelimesi hangi bağlamda geçer?
Çoğunlukla zararla birlikte anılır. Ayetler, Allah'ın yanı sıra kulluk edilenlerin ne zarar ne fayda sağlayamadığını söyler; hayvanlardaki yararlar ise ayrı bir bağlamdır.
Fayda kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Zararın karşıtıdır. İyiliklere ulaşmada yardımcı olan, yararlanılan şeyi anlatır; Allah'ın adlarından en-Nâfi' de aynı kökten gelir.