Temenni
Temenni, bir şeyi zihinde takdir edip tasarlamak, ona ulaşmayı dilemektir. Kur'an'da dilek, kuruntu ve boş umut anlamlarında geçer; kökün başka kullanımı meni içindir.
Köklerde ne diyor?
مني (mny): Bir şeyi takdir etmek ve hükmün onunla gerçekleşmesi temel anlamdır. Ölüm, meni, dilek (temennî) ve Mina adı bu takdir anlamından doğar.
مني (mny) — Takdir etmek, hükmün yerine gelmesi (Mekâyîs): يدل على تقدير شيء ونفاذ القضاء به
مني (mny) — Ölüm: herkese takdir edilmiş olduğu için (Mekâyîs): والمنية: الموت لأنها مقدرة على كل
مني (mny) — Meni: canlıların ondan takdir edildiği su (Müfredât): والمني للذي قدر به الحيوانات
مني (mny) — Temenni: bir şeyi zihinde takdir edip tasarlamak (Müfredât): والتمني: تقدير شيء في النفس وتصويره فيها
مني (mny) — Okumak (Mekâyîs): وقولنا: تمنى الكتاب: قرأه
مني (mny) — Mekke'de bilinen bir yer (Mina) (Ayn): ومنى، مقصور: موضع معروف بمكة
Tanım
Kökün sözlük çizgisi, bir şeyi ölçüp takdir etmek ve hükmün onunla gerçekleşmesidir. Temenni, bir şeyi zihinde tasarlamaktır; ölüm de herkese takdir edildiği için bu kökten sayılır. Kur'an'da bu kök, kişinin elinde olmayanı dilemesi, boş kuruntular ve ölümü dilemek gibi bağlamlarda geçer. Ayrıca meni, canlının ondan takdir edildiği su olarak anılır.
Ayetlerle
Bakara 78. ayet — Kitabı bilmeyen ümmilerin kuruntu ve zandan başka bir şeyleri olmadığı söylenir; kuruntu burada bilginin yerini tutan boş tasarımdır.
Nisa 32. ayet — Allah'ın bazılarına verdiği üstünlüğü temenni etmek yasaklanır; herkesin kazandığından bir payı olduğu ve armağanın Allah'tan istenmesi gerektiği eklenir.
Hac 52. ayet — Elçi veya nebi bir şey temenni ettiğinde şeytanın onun temennisine bir şey bırakmış olabileceği, Allah'ın bunu silip ayetlerini sağlamlaştırdığı anlatılır.
Hadid 14. ayet — İkiyüzlülere, beklediklerini, kuşkuya düştüklerini ve Allah'ın emri gelene dek kuruntuların kendilerini aldattığını söyleyen sözler aktarılır.
Cuma 6. ayet — Allah'ın dostu olduğunu iddia edenlere, doğru söylüyorlarsa ölümü temenni etmeleri söylenir; temenni burada bir sınama sözüdür.
Kıyame 37. ayet — İnsanın, 'planlanan' bir meniden bir nutfe olduğu hatırlatılır; kökün takdir edilen su anlamıyla geçtiği yerdir.
Sık sorulanlar
Temenni ile kuruntu Kur'an'da aynı mıdır?
Ayetlerde kök hem dilek hem de bilginin yerine geçen boş tasarım olarak geçer; 2:78 ve 57:14'te kuruntu, aldatıcı bir umut gibi anlatılır.
Meni sözcüğü bu kökten midir?
Evet, sözlük anlamına göre meni, canlıların ondan takdir edildiği sudur. 75:37'de 'planlanan meni' denir; kök böylece takdir etme anlamıyla bağlanır.