Avdet
Avdet, bir işi yeniden yapmak ya da başladığı yere geri dönmektir. Kur'an'da hem insanın yaptığına dönmesi hem de yaratılışın başlangıca döndürülmesi için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
عود (Ewd): İki temel anlamı vardır: bir işi yeniden yapmak, başladığı yere dönmek ve bir tür ağaç. Dönüş yeri (meâd), hasta ziyareti ve alışkanlık (âdet) ilk anlamdan doğar.
عود (Ewd) — Bir işi ikinci kez yapmak; ağaç cinsi (Mekâyîs): يدل أحدهما على تثنية في الأمر، والآخر جنس من الخشب
عود (Ewd) — Ayrıldıktan sonra bir şeye geri dönmek (Müfredât): الرجوع إلى الشيء بعد الانصراف عنه
عود (Ewd) — Varılacak yer; ahiret insanların dönüş yeridir (Mekâyîs): والمعاد: كل شيء إليه المصير
عود (Ewd) — Allah'ın sıfatı: yaratmayı başlatan ve yeniden yaratan (Lisân): في صفات الله تعالى: المبدئ المعيد
عود (Ewd) — Hasta ziyareti (Mekâyîs): العيادة: أن تعود مريضا
عود (Ewd) — Alışkanlık, huy hâline gelen tekrar (Mekâyîs): والعادة: الدربة
Tanım
Kökün iki ana anlamı vardır: bir işi ikinci kez yapmak, başladığı yere dönmek ve bir tür ağaç. Sözlükler dönülecek yer için meâd, yeniden yaratmayı başlatan ve tekrar eden Allah için de bu kökün sıfatlarını anar; alışkanlık da tekrar edilen davranıştır. Kur'an'da kök, daha önce bırakılan söze ya da yola dönmeyi, karşılığın tekrarlanmasını ve başlayan yaratılışın yeniden getirilmesini anlatır. Yılın belirli vaktinde dönen şenlik anlamına da gelir.
Ayetlerle
Maide 114. ayet — İsa, gökten bir sofra indirilmesini isterken bunun öncekiler ve sonrakiler için bir bayram olmasını diler. Kök burada belirli zamanda yinelenen gün anlamıyla geçer.
Enam 28. ayet — Gizledikleri şey açığa çıkınca, geri bırakılsalar yasaklandıkları şeye yine döneceklerinin söylendiği anlatılır. Kök, bırakılan işe geri dönmeyi gösterir.
Araf 29. ayet — Allah'ın sizi başlattığı gibi döneceğiniz bildirilir. Dönüş, başlangıçla ilişkilendirilmiş bir geri varış olarak anlatılır.
Yunus 34. ayet — Ortak koşulanlardan kimin yaratılışı başlatıp sonra onu döndürdüğü sorulur ve cevabın Allah olduğu söylenir. Başlatmanın karşıtı olarak yeniden döndürme geçer.
İbrahim 13. ayet — Gerçekleri örtenler elçilerine ya yerlerinden çıkarılacaklarını ya da kendi yaşam tarzlarına döneceklerini söyler. Kök, bırakılan düzene geri dönmeyi anlatır.
İsra 8. ayet — Eğer döndüyseniz biz de döndük denir. Siz bir işe yeniden dönerseniz karşılığın da yeniden uygulanacağı, ayetin kendi ifadesiyle bildirilir.
Sık sorulanlar
Avdet kökü Kur'an'da neyi anlatır?
Bir işi yeniden yapmayı ve başladığı yere geri dönmeyi anlatır. Ayetlerde hem insanın önceki tutumuna dönmesi hem yaratılışın başlangıç gibi döndürülmesi bu kökle ifade edilir.
Bu kökte bayram anlamı nereden gelir?
Kök yinelemeyi anlatır; yinelenen gün de bu yüzden aynı kökten adlandırılır. Maide suresinde sofranın öncekiler ve sonrakiler için bir bayram olması istenir.