Azamet
Kök büyüklük ve güç demektir; kemik de sağlamlığından ötürü bu adı alır. Kur'an'da büyük karşılık, büyük azap ve büyük gün bu kökle söylenir.
Köklerde ne diyor?
عظم (EZm): Büyüklük ve güç temel anlamdır. Kemik de sağlamlığından ötürü bu adı alır; sonra büyüklük, gözle görülen ya da akılla kavranan her şeye yayılır.
عظم (EZm) — Büyüklük ve güç (Mekâyîs): يدل على كبر وقوة
عظم (EZm) — Kemik; gücü ve sertliğinden ötürü (Mekâyîs): سمي بذلك لقوته وشدته
عظم (EZm) — Her büyük şey için kullanılır; somut ya da soyut (Müfredât): ثم استعير لكل كبير
عظم (EZm) — Allah'ın sıfatı: aklın sınırlarını aşan Azîm (Lisân): الذي جاوز قدره وجل عن حدود العقول
عظم (EZm) — Bir şeyin çoğu, büyük kısmı (Mekâyîs): ومعظم الشيء: أكثره
عظم (EZm) — Ağır musibet (Ayn): والعظيمة: الملمة النازلة الفظيعة
Tanım
Sözlükte kökün temel anlamı büyüklük ve güçtür. Kemik de gücü ve sertliği sebebiyle bu adı alır. Somut ya da soyut her büyük şey için kullanılır; bir şeyin çoğu ve büyük kısmı ile ağır musibet de aynı kökle söylenir. Kur'an'da bu kök büyük azabı, büyük armağanı ve karşılığı, dehşetli günü ve yaman planı nitelemek için geçer; Azîm ise Allah'ın sıfatı olarak anılır.
Ayetlerle
Bakara 7. ayet — Kalplerin ve kulakların üzerinde mühür, gözlerde örtü olduğu söylenir; bu kişilere 'dehşet bir azap' vardır. Kök, azabın büyüklüğünü nitelemek için kullanılır.
Ali İmran 74. ayet — Allah, rahmetini dilediğine tahsis eder ve 'muazzam bir armağan' sahibidir. Kök burada lütfun büyüklüğünü anlatır.
Nisa 13. ayet — Allah'ın sınırlarına uyup itaat edenlerin altından nehirler akan bahçelere girdiği ve bunun 'muazzam kazanç' olduğu söylenir.
Enam 15. ayet — Rabbine isyan etmekten korkan elçi, 'dehşetli bir günün azabından' korktuğunu söyler; kök, günün büyüklüğünü anlatır.
Enfal 28. ayet — Mallar ve evlatlar bir fitne olarak anılır; Allah'ın katında ise 'muazzam bir karşılık' vardır.
Yusuf 28. ayet — Gömleğin arkadan yırtıldığını gören kişi 'planınız yamandır' der. Burada kök, bir planın ağırlığını ve büyüklüğünü anlatır.
Sık sorulanlar
Azîm kelimesi Kur'an'da ne anlama gelir?
Büyük, muazzam ve dehşetli demektir. Sözlükte kökün çıkış anlamı büyüklük ve güçtür; Kur'an'da büyük azap, büyük karşılık ve büyük gün gibi ifadelerle geçer.
Azamet kökü yalnızca azap için mi kullanılır?
Hayır. Aynı kök hem azabı hem karşılığı ve armağanı niteler: dehşet bir azap ile muazzam bir kazanç, muazzam bir armağan aynı kökle söylenir. Yaman bir plan da bu kökle anlatılır.