Azlık
Kök, bir şeyin azlığını ve çokluğun karşıtı olan durumu anlatır. Kur'an'da az değere satmak, az sayıda kimse ve az hatırlamak bu kökle söylenir.
Köklerde ne diyor?
قلل (qll): İki temel anlamı vardır: bir şeyin azlığı ve yerinde durmayıp sarsılmak. Çokluğun karşıtı olan azlık, yükü kaldırmak ve tepe (kulle) bu köktendir.
قلل (qll) — Bir şeyin azlığı (Mekâyîs): يدل أحدهما على نزارة الشيء
قلل (qll) — Yerinde durmamak, sarsılmak (Mekâyîs): والآخر على خلاف الاستقرار، وهو الانزعاج
قلل (qll) — Çokluğun karşıtı (Lisân): القلة: خلاف الكثرة
قلل (qll) — Bir şeyi kaldırıp taşımak (Ayn): والرجل يقل الشيء فيحمله
قلل (qll) — Her şeyin tepesi (kulle) (Ayn): والقلة رأس كل شيء
قلل (qll) — Yola koyulmak (Mekâyîs): استقل القوم، إذا مضوا لمسيرهم
Tanım
Sözlüklerde kökün iki asıl anlamı vardır: bir şeyin azlığı ve yerinde durmayıp sarsılmak. Çokluğun karşıtı olan azlık, yükü kaldırıp taşımak ve her şeyin tepesi de bu kökten gelir. Kur'an'da kök, ayetleri ve ahdi az bir bedelle satanları, sayıca az kalmış toplulukları ve çok az kalındığını sanan insanları anlatır. Azlık hem sayı hem değer bakımından kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 41. ayet — İsrailoğullarına, ayetleri az bir değer karşılığında satmamaları söylenir. Azlık, karşılığın değerine ilişkin bir ölçüdür.
Enfal 26. ayet — İnananlara, bir zamanlar az ve zayıf düşürülmüş olduklarını hatırlamaları söylenir. Allah onları barındırdı ve güçlendirdi.
Hud 116. ayet — Önceki kuşaklarda bozgunculuğa engel olan çok az kişi bulunduğu, onların kurtarıldığı anlatılır. Azlık burada sayı bakımındandır.
Yusuf 47. ayet — Yusuf, yedi yıl ekilenden hasat edileni başağında bırakıp yenecek kadarını almalarını söyler. Yenecek miktar az olarak belirtilir.
İsra 52. ayet — Çağrıldıkları gün insanların çok az kaldıklarını sanacakları bildirilir. Azlık, süre bakımından geçer.
Sık sorulanlar
Azlık kavramı Kur'an'da nasıl kullanılır?
Kök hem sayı hem değer hem süre bakımından az olmayı anlatır. Ayetlerde en çok az bir bedelle satmak ve sayıca az kimseler bağlamında geçer.
Qll kökünün sözlük anlamı nedir?
Temel anlamlar bir şeyin azlığı ve yerinde durmayıp sarsılmaktır. Çokluğun karşıtı, yükü kaldırmak ve tepe anlamları da bu kökten gelir.